ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟାରେ ଏକ ଦୋଷ ଘଟିଥିଲା । ଏହି ଦୋଷର ଫଳରେ ସେଠାରେ ରାଜାଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେ ସେଇ ସମୟରେ ଭୟଙ୍କର ଭୋକ ଓ ତିରିଷ୍ଣାରେ ଅନ୍ବିତ ହୋଇ, ପୁନିପୁନି କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିଲେ । ଏ ଅବସ୍ଥାରେ ଏକ ଦିନ ରାଜା ଦୁଇ-ତିନିଜଣ ସାଥୀ ସହିତ ସୀକାର କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ । ସେଠାରେ ଏମିତି ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥାରେ କିଏ ଆସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"କିଏ ତୁମେ, ଏପରି ଦୟନୀୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଛ?" ତାହାପରେ ପୂର୍ବଜମାନେ କହିଲେ—"ଆମେ ତାଙ୍କର ନିଜ ପୂର୍ବଜ, ଏବେ ନରକକୁ ଯିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ଅଛୁ ।" ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ରାଜାଙ୍କ ହୃଦୟ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇଲା । ମେଧାତିଥି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏହି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛ?" ପୂର୍ବଜମାନେ କହିଲେ—"ସେଇ କାର୍ଯ୍ୟଦୋଷରେ, ଆମେ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ଆସିଛୁ ।" ସେଠାରେ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ସହିବା ପରେ, ଆମେ ପୁନି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଉଛୁ । ତୁମେ ଅନେକ ଗାଈ ଓ ବହୁତ ଦାନ ଦେଇଛ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ଆମେ ଖାଇପାରିବା ଖାଦ୍ୟ କେହି ମିଳିଲା ନାହିଁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ମିଳିପାରିଥାନ୍ତା । ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମେଧାତିଥି ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ । ସେଠାରେ ସେ କହିଲେ—"କୁଣ୍ଡ ଓ ଗୋଳକ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେମାନଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କର ।" ଏହି କଥା ହେଉଥିବା ସହିତ, ଚନ୍ଦ୍ରଶର୍ମା ନାମକ ପୁରୋହିତ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଶାନ୍ତ, ଉତ୍ତମ କୁଳର, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରର ଓ ଦୋଷଶୂନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଣିଲେ । ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ । ପରେ ରାଜା ଦେଖିଲେ ଯେ ପୂର୍ବଜମାନେ ଖୁସି, ପୁଷ୍ଟି, ଶକ୍ତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏଉଁ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ । ସେମାନେ ନମ୍ରତା ସହିତ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ—"ଏବେ ଆମ ପାଇଁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କର ।" ବିଦ୍ୱାନମାନେ କହନ୍ତି, ଯେଉଁ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିଆଯାଏ, ତାହା ଫଳହୀନ । ନିଷ୍ଠାପୂର୍ବକ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଗାଈଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ । ଯେଉଁଠାରେ ଅନର୍ହ, ନାସ୍ତିକ କିମ୍ବା ଗୁରୁଦ୍ରୋହୀ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଏପରି କହି ସମସ୍ତ ପୂର୍ବଜ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ । ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ ସମସ୍ତ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରଣ କଲେ । ସେ ସଂକଟ ଓ ବିପଦରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ଏହିପରି ଦାନ ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, ଓ ନିମି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବେ । ଏଭଳି ଭାବେ ‘ପିଣ୍ଡ ଦାନ ପ୍ରଭୃତିର ଉତ୍ପତ୍ତି’ ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା । ଏବେ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ବିଷୟକ ଅଂଶ—ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ, ପଶୁ, ପିତୃ ଓ ନରକବାସୀମାନେ । ଏହି ସଂସାର ଜଣେ ଦ୍ରୁତ୍ସ୍ୱପ୍ନ ସଦୃଶ, ଏଠାରେ ନିଜ କର୍ମ ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାର ଗଢ଼ାଯାଏ । ତାପରେ ପୃଥିବୀ ଦେବୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳ କେଉଁ ପୂର୍ବଜମାନେ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଭୋଗ କରନ୍ତି? ପ୍ରତି ମାସରେ କେମିତି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ?" ମୋତେ ଏହି ସତ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଶୁଣିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ୍ତି ଅଛି । ତେବେ, ଭଗବାନ ବରାହ ରୂପେ ବସୁନ୍ଧରାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଓ ସୁନ୍ଦରେ, ତୁମେ ଏହି ଉତ୍ତମ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ । ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି ।" ପିତା, ପିତାମହ, ପ୍ରପିତାମହ—ଏହି ତିନି ପିଢ଼ି ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ଜାଣି, ତାରା ନକ୍ଷତ୍ର ଯୋଗ ଓ ପିତୃପକ୍ଷ ଆସିଲେ, ବିଶ୍ୱାସ ସହିତ ଯେଉଁ ଜଣେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରନ୍ତି । କିଛି ଦ୍ୱିଜ ମାନେ ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ କରନ୍ତି, କିଛି ଭୂତୟଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଜୀବନ ଚାଲନ୍ତି । ଏଭଳି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଭଗବାନ ବରାହ ଦେବୀ ପୃଥିବୀଙ୍କୁ କହିଦେଲେ ।