ମହାପୁଣ୍ୟବନ୍ତ ଏକ ଗଂଭୀର କଥା ଅଛି, ଯାହା ପୂର୍ବକାଳରେ ଅବନ୍ତି ଦେଶରେ ଘଟିଥିଲା। ସେଠାରେ ଜନେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପୂରୋହିତ ଥିଲେ ପ୍ରଶସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚନ୍ଦ୍ରଶର୍ମା। ସେ ରାଜା ପ୍ରତିଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଗାଈ ଦାନ କରୁଥିଲେ। ଏଭଳି ଅନେକ ବର୍ଷ କଟିଗଲା। ପରେ, ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ମେଧାତିଥି ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନୋ ଡାକିଲେ। ଯେତେବେଳେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆସିଲେ, ମେଧାତିଥି ଅପବିତ୍ରତାର ଅନୁଭୂତିରେ ଅନ୍ତର୍ମୁଖ ହେଲେ। ତଥାପି, ସେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଏବଂ ବିଶେଷ ସାବଧାନତାରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଲକ ନାମକ ଜନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଯେଉଁ ଦୋଷ ହେଲା, ତାହାର ଫଳରେ ସେଇ ସମୟରେ ରାଜାଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଭୋକ ଏବଂ ତିରିଷ୍ଣାରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଉଥିଲେ, ବାରମ୍ବାର ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ରାଜା ଦୁଇ-ତିନିଜଣ ସହଚର ସହିତ ଶିକାର କରିବାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଏମିତି ଦୁଃଖରେ ଅବସ୍ଥିତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାଜା ପଚାରିଲେ, "ତୁମେ କିଏ? କେଉଁ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛ?" ସେମାନେ କହିଲେ, "ଆମେ ତୁମର ପୂର୍ବଜ। ଏବେ ନରକକୁ ଯିବାକୁ ଯାଉଛୁ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଜା ବିଷାଦରେ ଡୁବିଗଲେ। ମେଧାତିଥି ପଚାରିଲେ, "କେଉଁ କର୍ମଦୋଷରେ ତୁମେ ଏହି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛ?" ସେମାନେ କହିଲେ, "ଏହି କର୍ମଦୋଷର ଫଳରେ ଆମେ ଏହି ଦୁଃଖ ପାଉଛୁ। ଏଠାରେ ବହୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗି, ପୁନି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି। ତୁମେ ଅନେକ ଗାଈ ଦାନ କରିଛ, ଅନେକ ଦାନ କରିଛ, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଆମ ପାଇଁ ତୃପ୍ତିଦାୟକ ଖାଦ୍ୟ ମିଳୁନାହିଁ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମେଧାତିଥି ଘରକୁ ଫେରିଲେ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଶର୍ମାଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, "କୁଣ୍ଡ ଓ ଗୋଲକ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେମାନୋ ଡାକ।" ଏହି ଆଦେଶ ମିଳିବା ସହିତ ଚନ୍ଦ୍ରଶର୍ମା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଶାନ୍ତ, ଉଚ୍ଚଜାତି, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନୋ ଏକଠା କଲେ। ପୁନର୍ବାର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଗଲା ଏବଂ ସାବଧାନତାରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ ହେଲା। ଏବେ ରାଜା ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେ ଆନନ୍ଦିତ, ପୁଷ୍ଟିମାନ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ସେମାନେ ନମ୍ରତା ସହିତ ସ୍ନେହଭାବରେ କହିଲେ, "ଏବେ ଆମ ପାଇଁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କର।" ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ କହନ୍ତି, "ଯେଉଁ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ତାହା ଫଳହୀନ। ନିଶ୍ଚିତ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଗାଈକୁ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ, ଅନର୍ହ, ନାସ୍ତିକ କିମ୍ବା ଗୁରୁଦ୍ରୋହୀଙ୍କୁ ଦିଅନାହିଁ।" ଏହିପରି କହି, ସମସ୍ତ ପୂର୍ବଜ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଲେ। ମେଧାତିଥି ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପୂର୍ବଜଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ସବୁ କାମ କଲେ। ଏହିପରି କରି, ସେ ସମସ୍ତ ବିପଦ ଓ କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ଓ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ନିମି ଓ ଅନ୍ୟମାନୋ ଏପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବେ। ଏଭଳି ହେଲା 'ପିଣ୍ଡ ଦାନ ଉତ୍ପତ୍ତି' ନାମକ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ସମାପ୍ତି। ଏବେ ଦେବ, ମନୁଷ୍ୟ, ପଶୁ, ପିତୃ ଓ ନରକବାସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ପିତୃକ୍ରିୟାର ନିର୍ଣ୍ଣୟ ବିଷୟ ଆସେ। ଏହି ସଂସାର ଏକ ସ୍ୱପ୍ନ ସମାନ, ଏଠାରେ ନିଜ କର୍ମ, ଭଲ କି ଖରାପ, ତାହାର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।