ଏଠି ଶ୍ରୀ ବରାହ ପୁରାଣର ଏକ ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟର କଥା ଆମେ ଶୁଣୁଛୁ । ଏଠି କୁହାଯାଇଛି—କିଛି ଲୋକ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁର, ଭୟଜନକ, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ, ହିଂସାପ୍ରବୃତ୍ତି, ଲଜ୍ଜାହୀନ ହୋଇଥାନ୍ତି । ଏହି ପ୍ରକାର ଲୋକଙ୍କୁ ତମସିକ ବୋଲି ଜଣାଯିବା ଉଚିତ; ଏମାନେ କିଏ କିଛି କୁହିଲେ ମନେ ରଖିନାହାନ୍ତି । ଏମାନେ ବାକ୍ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମନରେ ଅସ୍ଥିର, ସଦା ସନ୍ଦେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନିଶ୍ଚିତ ହୁଅନ୍ତି । ଯେଉଁ ଲୋକ ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ନିପୁଣ, ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଭରିଥିବା, ସେ ଉତ୍ତମ ଗୁଣର ଲୋକ । ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଦୁଃଖକୁ ଅନୁସୃତ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଲଜ୍ଜା, ଧୈର୍ୟ, ଧର୍ମ, ଶ୍ରୀ, କୀର୍ତି, ସ୍ମୃତି, ଜ୍ଞାନ—ଏସବୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣଗୁଡିକ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ଲୋକକୁ ଛାଡି ଦେଇଥାନ୍ତି । ଆସକ୍ତିର ଶକ୍ତିରେ ମୁହଁଝୁଡି, ଏମାନେ ହିଂସା ଓ ମିଥ୍ୟା କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି । ଆସକ୍ତିକୁ ନିବାରଣ କରି, ମନକୁ ଧର୍ମରେ ଲଗାଇବା ଉଚିତ୍ । ଏବେ ମୁଁ ଚାରିଟି ଵର୍ଣ୍ଣର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ କୁହିବି, ଯାହା ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ କୁହିଛନ୍ତି । କୁଶ ଘାସର ଶୟନରେ ଶୟନ କରି, ସେ କୌଣସି ଦିଗକୁ ଦେଖିବେ ନାହିଁ । ଦ୍ୱିଜ ଏବଂ ଭୂଦେବଙ୍କୁ ନିଜ ପ୍ରେମରେ ପାଠ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ । ପରଲୋକ ଉପକାର ପାଇଁ ଗାଁ ଦାନ ବିଶେଷ ପ୍ରଶଂସିତ । ଏହି ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ । ଏପରେ ଦିବ୍ୟ ଶବ୍ଦକୁ ସଂଖ ଶବ୍ଦ ଭଳି ଡାହାଣ କାନରେ ଶୁଣାଯିବା ଉଚିତ୍ । ଏହିପରି ବ୍ୟକ୍ତି ଦୁଃଖରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ଦେଖି, ମୋ ପଥକୁ ଅନୁସରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତି ଦେବା ଉଚିତ୍ । ମନ୍ତ୍ର: "ଓଁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ମଧୁପର୍କ ଦେଉଛି, ଏହି ପରମ, ଭବସାଗର ନାଶ କରେ, ଅମୃତ ସମାନ ।" ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ମଧୁପର୍କ ଦାନ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍ । ଏପରି ଭାବରେ ଜୀବ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡିଲେ, ସେ ପୁନଃ ଭବସାଗରକୁ ଫେରି ନାହିଁ । ଏପରେ ବଡ଼ ଗଛକୁ ଯାଇ, ବିଭିନ୍ନ ଗନ୍ଧଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିଦାୟୀ ବସ୍ତୁ ଉପରେ ଚିତ୍ତ ଦେଇ, ସଂସ୍କୃତ ଜଳ ଆହ୍ୱାନ କରି, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ । କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା, ଗଣ୍ଡକୀ, ଭଦ୍ରା, ସରୟୂ—ଏହି ଶକ୍ତିଦାୟୀ ନଦୀ, ଏବଂ ଭୂମିର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ, ଚାରି ସମୁଦ୍ର; ଏହି ଜଳ ଉପରେ ଦକ୍ଷିଣ ଟିପ୍ସ ସହିତ ଶବକୁ ରଖିବା ଉଚିତ୍ । ଦିବ୍ୟ ଅଗ୍ନିମୁଖୀ ଦେବତା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଅଗ୍ନି ହାତରେ ନେଇ, ଜଣା ଅଜଣା ଭଳି କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ସହିତ ଲୋଭ ଓ ମୋହରେ ବିଲିନ ହୋଇ, ଏହି ସମୟରେ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ୱାଳା ଅଗ୍ନି ରଖିବା ଉଚିତ୍ । ଏହିପରି ଚାରି ଵର୍ଣ୍ଣର ଶୁଧ୍ଧି କ୍ରିୟା ଅଟୁଟ । ଏପରେ ଶବର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ୍ । ଏହିଭଳି ଅଧ୍ୟାୟ "ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଉତ୍ପତ୍ତି" ଏଠି ଶେଷ ହେଲା । ଏବେ "ପିଣ୍ଡ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଉତ୍ପତ୍ତି" ଅଂଶ ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବତା, ଜଗତର ନାଥ, ଅସଙ୍ଗ ଅଟୁଟ । ଶ୍ରୀ ବରାହ କହିଲେ: ଯେତେବେଳେ ଆୟୁ ଶେଷ ହେଉଛି, ଏକ ନଦୀରେ ତୃତୀୟ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ । ଏଠି ପିଣ୍ଡ ଦିଆଯିବା ଓ ତିରିଶ ମୁଠି ଜଳ ଦାନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ । ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ତୃତୀୟ ସ୍ନାନ ପରେ ସପ୍ତମ ଦିନରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଦଶମ ଦିନରେ ବସ୍ତ୍ର ଶୋଧନ କରିବା ଆଲକାଲି ଦ୍ୱାରା ହେବା ଉଚିତ୍ । ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ନିୟମାନୁସାରେ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ ।