ଦିନ ଶେଷ ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତମିତ ହେବା ପରେ, ହେ ସୁମୂଖି, ସେ ଏକାକି, ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, କୌଣସି ଆଶା ବା ସମ୍ପତ୍ତି ଛାଡ଼ି, ଅତି ଉଚ୍ଚ ବା ଅତି ନିମ୍ନ ନୁହେଁ, ବସ୍ତ୍ର, କୃଷ୍ଣା ଚର୍ମ ଓ କୁଶା ଘାସ ରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଆସନ ଉପରେ ବସିଲେ । ସେ ଏହି ଆସନରେ ବସି, ଆତ୍ମଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ନିଜ ନାକର ଛୋଟ ଟିପ୍ରେ ଅଟକି ଥିଲା, ସେ ଚାରିପାଖରୁ ଦୃଷ୍ଟି ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ ନାହିଁ । ମନକୁ ମୋତେ ନିୟମିତ କରି, ଯେଉଁଠି ଯୋଗୀ ଏହିପରି ଏକତ୍ୱ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ବସେ, ସେଠାରେ ଆତ୍ମାର ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ । ଏପରି ଭାବେ ସାନ୍ଧ୍ୟା ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ ରାତି ଆସିଗଲା । ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସହିତ ଦାନ ଦେଇ, ପରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ । ଏହି ଦାନ କ୍ରିୟା ଶୁଦ୍ଧ ନଥିଲା, ଏବଂ ପୁଅ ପାଇଁ କରାଯାଇଥିଲା । ତେଣୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, “ମୁଁ କିପରି ଋଷିଙ୍କ ଶାପରେ ଦଗ୍ଧ ହେବି ନାହିଁ? ମୋ ପୂର୍ବଜମାନେ କ’ଣ କହିବେ?” ପରେ, ପ୍ରଭାତ ସମୟ ଆସି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ ହେଲା । ଏଥିରେ, ଅତ୍ରି ଋଷିଙ୍କ ବଂଶଜ ଆତି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ି, ଫେରି ଚିନ୍ତା କରିଲେ, “ଏହି ବୟସ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ, ଶକ୍ତି, ଏବଂ ଜୀବନ—ସବୁ ଅନର୍ଥକ ।” ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ, ‘ପୂତି’ ନାମକ ନରକ ମନର ଦୁଃଖ ଅଟୁଟ ଅନୁଭବ । ତଥାପି, ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ଓ ବହୁ ଦାନ ଦେଇ, ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ତାହା ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ନାତି ଦ୍ୱାରା ଲାଭ କରନ୍ତି । ଏବେ ଏକ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ପୁଅ ନ ଥିବାରୁ ମୋତେ ଏହି ଜୀବନ ଧାରଣ କରିବା ଅସମ୍ଭବ ଲାଗୁଛି । ତା’ପରେ ସେ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ଅରଣ୍ୟରେ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ରହିଛି । ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ନିଜ ଆଲୋକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ । ଏଠାରେ ସେ ଅତିଥି ସ୍ୱରୂପେ ଜଳ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଏବଂ ଆସନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ । ତେଵେ ନାରଦ ମୁନି କହିଲେ, “ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଦୁଃଖ କରୁଛ, ସେଠି ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତୁମେ ଜ୍ଞାନୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବୁଝିପାରୁନାହାଁ । ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଜୀବନ୍ତ କିମ୍ବା ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ଶୋକ କରନ୍ତି ନାହାଁ । ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେ ଖୁସି ହେଉଛନ୍ତି, ସେ କିନ୍ତୁ ଫେରି ଆସୁନାହାଁ । ଦେବ, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମନୁଷ୍ୟ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ—ସମସ୍ତ ଜନ୍ମିତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ରୂପୀ କାଳ ଉପସ୍ଥିତ । ତୁମର ପୁଅ ନିଶ୍ଚୟ ମହାନ, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧିର ଧାମ ଥିଲେ । ସେ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିବ୍ୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ଯାଇଛନ୍ତି ।” ନାରଦଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୟଭିତ ହୋଇ, କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ ବାରମ୍ବାର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲେ, ଏବଂ କହିଲେ, “ହେ ମହାମୁନି, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରଥମ, ମୋତେ ଶୁଣ; ପୁଅ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ, ମିତ୍ରତା ବା ପ୍ରେମ ଦ୍ୱାରା ଯାହା କରିଥିଲି, ତାହା କହୁଛି । ପୁଅ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟଧିକ ସ୍ନେହ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଯାହା କରିଥିଲି, ତାହା କଲି । ପରେ ଦର୍ଭା ଘାସ ପିଛାଇ, ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲି । ଶୋକର ଭାର ଦ୍ୱାରା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲି । ମୋର ବୁଦ୍ଧି, ସ୍ମୃତି ଓ ନିଶ୍ଚୟ ଅନ୍ଧକାରରେ ଡୁବିଗଲା । ମୁଁ ଦେଖୁଛି ଯେ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶାପରୁ ଭୟ ଉପଜିଛି; କିନ୍ତୁ ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ତୁମ ଜନକଙ୍କ ଶରଣ ନିଅ । ଏଠି କୌଣସି ଅଧର୍ମ ନାହିଁ; ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ଧର୍ମ ।” ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ଓ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ସେ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ । ଏପରି ଧ୍ୟାନ କରି, ସେ ଶୀଘ୍ର ଏହି ତପସ୍ବୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ।