ମୁଁ ମାୟାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ନିଦ୍ରାକୁ ଧାରଣ କରି, କେବେ ଜାଗ୍ରତ ରହିଲି, କେବେ ନିଦ୍ରାସ୍ଥ ହେଲି। ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ ହଜାର-ହଜାର ବର୍ଷ କେତେ ଚାଲିଗଲା, ଏବଂ ଏହିପରି ଅନେକ କଳ୍ପ ଅତିତ ହୋଇଯାଇଛି। ହେ ସୁନ୍ଦରି, ମୁଁ ତୁମକୁ ପଞ୍ଚଶତ ଦିନ ଧରି ଧାରଣ କରିଥିଲି। ଯାହା ଜାଣିବା ପାଇଁ ତୁମେ ମତେ ପଚାରିଛ, ଓ ଦୀପ୍ତିମାନି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଜାଣ, କିନ୍ତୁ କ୍ରୋଧରେ ମୁଁ ଦାନବ ନାଶକ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି। ଏହିପରି, ଆମେ ତିନି ଦେବତା, ପୃଥିବୀକୁ ଏକଟି ମହାସାଗରରେ ପରିଣତ କରିଦେଲୁ। ସମସ୍ତ କିଛି ଜଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା, ଏବଂ ଅନ୍ୟ କିଛି ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲା ନାହିଁ। ମୁଁ ଏକ ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ ମାୟାରେ ଶିଶୁ ରୂପ ଧାରଣ କରି ରହିଲି। ହେ ସୁନ୍ଦରି, ମୁଁ ତୁମକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲି, ଏହା ତୁମେ ଜାଣ, ହେ ଶୁଭ୍ର ପୃଥିବୀ। ତାପରେ, ମାୟାବଳରେ ଏଠାରେ ଜଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ମୁଁ କିଛି କ୍ଷଣ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ, ଏହି ଶବ୍ଦ କହିଲି। ମୋ ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ହେ ଦେବୀ, ସେଠାରେ ସେ ଜଳକୁମ୍ଭ ଧରିଲେ। ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ ଓ ମାରୁତ ଗଣ—ଏମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ବାହୁରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଜଂଘାରୁ ବୈଶ୍ୟମାନେ ଆସିଲେ। ହେ ଦେବୀ, ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଆଧାର କରି ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଦିତିଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଅସୁର, ସେମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜ, ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ, ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ। ନିମି, ଏହି ବଂଶରୁ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରି, ଆତ୍ରେୟ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ଓ ଜଳ ଖାଆନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଶୀତକାଳରେ ଜଳରେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ହଜାର-ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କଲେ, ହେ ପୃଥିବୀ। ନିମି ତାଙ୍କ ହାରାଇଯାଇଥିବା ପୁଅକୁ ଦେଖି ବିପୁଳ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ। ଏହି ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରି, ନିମି ସେଠାରେ କ୍ରିୟା କଲେ, ହେ ମାଧବୀ। ପ୍ରତି ଦିଗରୁ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ମାଘ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ, ନିମି ଏକାଗ୍ର ମନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉଚିତ କ୍ରିୟା ବିଚାର କଲେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ, ଓ ରସଯୁକ୍ତ ନବଧା ପଦାର୍ଥ, ସମ୍ମାନ ପୂର୍ବକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉପହାର କରି, ନିଜକୁ ଶୁଭ୍ର ଓ ଏକାଗ୍ର କଲେ। ସେଠାରେ ସାତ ଥର ଅନୁକ୍ରମରେ ବସିଲେ, ସାତ ଥର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଏପରି, ସେ ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ନାମ ଓ ବଂଶ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ। ଦିନ ଶେଷ ହେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲା, ତେବେ ସେ ଏକାକୀ ହୋଇ, ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, କୌଣସି ଆଶା ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ବିନା ବସିଲେ। ତାଳ ଉପରେ ବସ୍ତ୍ର, ମୃଗଚର୍ମ ଓ କୁଶା ରଖି, ଉଚ୍ଚ ନ କମ୍, ନ ଅଧିକ, ଏଭଳି ଆସନରେ ବସି, ନିଜ ଆତ୍ମାର ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଯୋଗାଭ୍ୟାସ କଲେ। ନିଜ ନାକର ଟିପ୍ ପାଖକୁ ଦୃଷ୍ଟି ରଖି, ଚାରିଦିଗକୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ମନକୁ ମୋପରି ଏକାଗ୍ର କରି, ଯେଉଁଠି ଯୋଗୀ ବସିଥାଏ, ମୋତେ ଭକ୍ତି ଓ ଏକତ୍ୱରେ ଲୀନ ହୁଏ, ସେଉଁଠି ଏହିପରି ହୁଏ। ସାନ୍ଧ୍ୟା ଶେଷ ହେଲା, ରାତି ଆସିଲା। ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ହୋମ କରି, ପରେ ଅନୁତାପ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏହି ଅର୍ପଣ କ୍ରିୟା, ଶୁଦ୍ଧ ନ ଥିଲା ଏବଂ ପୁଅ ପାଇଁ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଋଷିମାନେ କିପରି ମୋତେ ଦଗ୍ଧ କରିପାରିବେ?