ଏକ ପବିତ୍ର ଦିନରେ, ଉଚିତ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ଶ୍ରବଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଦିନରେ ମୂର୍ତ୍ତିର ସଂସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ, ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧିତ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ଜଳ ସହିତ ମିଶାଇ ଦେବା ଦରକାର। ଏହା ପରେ ଏକ ମହାମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ—“ହେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ତୁମର କୃପାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅଛି, ତୁମେ କାରଣର କାରଣ, ତୀବ୍ର ଶକ୍ତିର ମାଳିକ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ମହାପୁରୁଷ—ମୁଁ ପୁନଃପୁନଃ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।” ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଚାରିଟି ପାତ୍ର ନେଇ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନା କରାଯିବା ଦରକାର। ପୁନଃ ଏକ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ—“ଓଁ, ମୁଁ ଭଗବାନ୍ ବରୁଣ, ସାଗରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି, ଯିଏ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପୂଜିତ, ତାହାର ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ; ଅଗ୍ନି, ପୃଥିବୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଳ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସବୁ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ଅଛି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ।” ଏହିପରି ନିୟମାନୁସାରେ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ପରେ, ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ଏବେ ଅଗୁରୁ, କପୂର ଏବଂ କେଶର ସୁଗନ୍ଧି ଧୂପ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହାପରେ ଉଚିତ ଭାବେ ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରିବା ଦରକାର। ଏଠାରେ ଏକ ମନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ—“ସଦା ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ।” ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଉଚିତ ଭାବେ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରିବା ଦରକାର। ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ପ୍ରକ୍ରିୟାନୁସାରେ ଏକ ଦାନପାତ୍ର ଦେଇବା ଉଚିତ। ପରେ ଏକ ଶାନ୍ତି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ—“ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜନସାଧାରଣ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି ହେଉ। ପର୍ଯ୍ୟନ୍ୟ ଦେବତା ବର୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ, ପୃଥିବୀ ଫସଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ।” ଏହାପରେ ଭଗବାନଙ୍କ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ରମ ଠିକ୍ ଭାବେ କଥା କହି, ଶେଷରେ ବିଦାୟ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ପୂଜାରେ ବସ୍ତ୍ର, ଅଳଙ୍କାର ଏବଂ ଶୃଙ୍ଗାର ସହିତ ଭଲ ଭାବେ ସମ୍ମାନ କରିବା ଦରକାର। ଯେଉଁମାନେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନିୟମାନୁସାରେ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କରନ୍ତି, ରାଜା ମଧ୍ୟ ଖୁସି ହେଲେ ଗ୍ରାମ ଦାନ କରିଥାନ୍ତି। ଏହିପରି ମୋର ଶାସ୍ତ୍ରରେ, ମୋ ଆଶୀର୍ବାଦରେ, ଯେଉଁଠି ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ମୋତେ ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଏ, ମୋର ପୂଜା ସମୟରେ ଜଳର ବିନ୍ଦୁ ମୋର ପଥରେ ପଡ଼େ। ଏଭଳି, ହେ ପୃଥିବୀ, ମାଟିର ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ଏହିପରି, ମହାତ୍ମା ବରାହ ପୁରାଣର ‘ମାଟିର ପୂଜା ସ୍ଥାପନ’ ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ କଞ୍ଚନର ପୂଜା ସ୍ଥାପନ ବିଷୟରେ କଥା ଆସିଲା। ପ୍ରଥମେ ଏକ ରୂପବାନ୍, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ କଞ୍ଚନମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରି, ଘରକୁ ନେଇ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଦରକାର। ପରେ ସମସ୍ତ ସୁଗନ୍ଧି ଏବଂ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ମିଶିତ ଜଳ ନେବା ଉଚିତ। ଏଠି ଏକ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ—“ଯିଏ ସାର୍, ସେଇ କଞ୍ଚନରେ ଚକ୍ଷୁରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।” ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରିବା ପରେ, ରାତି ଶେଷ ହେଲେ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ବେଦ ପାଠ କରିବେ। ପୂଜକ ଜଳ ସହିତ ସୁଗନ୍ଧି ମିଶାଇ ନେଇବେ। ଏଠି ଆଉ ଏକ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ—“ଓଁ, ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତାର ମାଳିକ, ମାୟାଶକ୍ତିର ସ୍ୱାମୀ, ଯୋଗଶକ୍ତିର ମୁଖ୍ୟ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ସମାନ, ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା, ଆଲୋକମୟ, ଶ୍ୱାସ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖିଥିବା, ହେ ପରମପୁରୁଷ, ଓଁ—ଦ୍ୱାରପାଶେ ଯାଇ ଶୀଘ୍ର ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଘରକୁ ନେଇ ଆଣନ୍ତୁ।” ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଧୂପ, ଫୁଲ ଓ ଦୀପ ଦେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି ଏକ ମହାମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ—“ଓଁ, ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଆଲୋକ ଦାତା, ଜ୍ଞାନ ଓ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ତିନି ଲୋକର ପ୍ରଭୁ, ଏଠାରେ ଆସ, ଏଠାରେ ରୁହି ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।” ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର ପିଣ୍ଧାଇବା ଉଚିତ। ଏଠି ଆଉ ଏକ ମନ୍ତ୍ର କହାଯାଏ—“ଓଁ, ତୁମେ ପବିତ୍ର, ଆତ୍ମା, ପୁରାତନ ପୁରୁଷ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସାର, ଦେବଲୋକର ପ୍ରଭୁ।” ଏହିପରି ଭକ୍ତିସହିତ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଚନ୍ଦନ, ଧୂପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୃଙ୍ଗାର କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ମିଠା ଭୋଗ ନେଇ ଶାନ୍ତି ପାଠ କରିବା ଦରକାର। ଶେଷରେ ଏକ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ—“ରାଜା, ସମସ୍ତ ଦେଶ ଓ ଲୋକମାନେ ନିମନ୍ତେ ଶାନ୍ତି ହେଉ।” ଏହିପରି ନିୟମାନୁସାରେ ମାଟି ଓ କଞ୍ଚନ ମୂର୍ତ୍ତିର ସ୍ଥାପନ ଏବଂ ପୂଜା ବିଧି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।