ଏହି ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମରେ ଚାରିପାଖରେ ଗୃହସ୍ଥ ଏବଂ ଦ୍ୱିଜ ଋଷିମାନେ ଯଜ୍ଞ ଅଗ୍ନିର ଧୂଁଆ ଉଠାଇ ପାଳନ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରୀମୟ ମୁଣ୍ଡ ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତରେ ସଜିତ, ଏକ ଅସଧାରଣ ସିଂହ ପରି ଅନ୍ୟାୟୀ ହାତୀକୁ ଚିରିଯାଇଥିବା ପରି ଦୃଢ଼ ଶକ୍ତିରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅନୁଶାସନ କରୁଥିଲେ। ରାଜା ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଆଶ୍ରମର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଖି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଦେଖିଲେ, ଏକ ମହାତପାସ୍ବୀ ତୀବ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଶିଳା ଶୟନରେ ବସିଥିବା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନର ମୁଖ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ମୃଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଜୟୀ ରାଜାକୁ ଦେଖି, ତପସ୍ବୀଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ତାଙ୍କର ମନ ଏକାଗ୍ରତା ହରାଇ ଦେଲା; ତଥାପି ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ରାଜା ତାଙ୍କର ମନକୁ ଧର୍ମରେ ନିମନ୍ତିତ କଲେ। ସେ ତପସ୍ବୀ, ଜନମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥିବା ନିର୍ମଳ ରାଜାକୁ ଦେଖି, ଆସନ ଦେଇ ଆତିଥ୍ୟ ଶିବିକା ଆଦି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ସ୍ୱାଗତ କଲେ। ପରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି, ରାଜା ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପୃଥିବୀ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏକ ଅତି କଠିନ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଲେ। "ହେ ପୂଜ୍ୟ ଅଚ୍ୟୁତ, ଆପଣଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରତ ଅଛି। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଆସିଛି, ଏହି ଜଗତ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପାଇଁ କଣ କରିବା ଉଚିତ?" ମହାତପାସ୍ବୀ କହିଲେ, "ଏହି ସଂସାର ଶୋକ ସାଗରରେ ବୁଡିଯାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଏକ ଦୃଢ଼ ନିର୍ଭର boat ତିଆରି କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଯାହା ପୂଜା, ଦାନ, ଅନୁଷ୍ଠାନ, ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ, ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ତିଆରିଯିବ; ମୁକ୍ତିର କିଳ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ବାନ୍ଧି ଦିଅ, ପ୍ରାଣ ଏବଂ ଶ୍ୱାସର ଦୃଢ଼ ଦୂର୍ବଳତାରେ ଏହାକୁ ଯୋଡି ଦିଅ—ହେ ରାଜା, ଏବେ ତିନି ଲୋକର ନାଥକୁ ତୁମ boat ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କର।" "ହେ ରାଜା, ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତି ସହିତ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ନମସ୍କାର କରେ, ସେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଶୋକ, ଅବିନାଶୀ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।" ରାଜା ପଚାରିଲେ, "ହେ ପୂଜ୍ୟ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକମାନେ କିପରି ନିତ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବେ? ଦୟାକରି ଏହି ତଥ୍ୟ କହିଦିଅ।" ମହାତପାସ୍ବୀ କହିଲେ, "ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ରାଜା, ଶୁଣ, କିପରି ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି—ହରି, ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ନାଥ, ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ଦୁହେଁ ପାଇଁ।" "ସମସ୍ତ ଦେବତା, ପିତୃଗଣ, ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ଅଣ୍ଡରେ ଅଛିଥିବା ସମସ୍ତ ଜନ, ଏହା ବିଷ୍ଣୁଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ—ଏହି ବେଦ ଉପଦେଶ ଏହାକୁ ଘୋଷଣା କରେ।" "ଅଗ୍ନି, ଅଶ୍ୱିନୀ, ଗୌରୀ, ଗଜାନନ, ସର୍ପ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମାତୃମଣ୍ଡଳ ଏବଂ ଦୁର୍ଗା—" "ଦିଗ, ଧନପତି, ବିଷ୍ଣୁ, ଯମ, ରୁଦ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ର, ପିତୃଗଣ—ସମସ୍ତ ଏହି ବିଶ୍ୱ ନାଥଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।" "ସମସ୍ତ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭଙ୍କ ଶରୀରଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ତଥାପି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ ନିଜ ଅହଂକାର ନେଇ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚାଲିଗଲେ।" "ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବସଭାରେ ଏକ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ହେଲା, ସମୁଦ୍ରର ଗର୍ଜନ ପରି: 'ମୁଁ ନିଜେ ପୂଜ୍ୟ, ମୁଁ ନିଜେ ପୂଜା ଯୋଗ୍ୟ।'" "ଏହି ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱନ୍ଦରେ, ଅଗ୍ନି ଉଠି କହିଲେ, 'ମୋତେ ଯଜ୍ଞ କର, ମୋତେ ଧ୍ୟାନ କର,' ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି।" "ଏହି ଶରୀର ମୋ ବିନା ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବ, କାରଣ ମୁଁ ମହାତ୍ମା," କହିଲେ ଅଗ୍ନି। "ଏପରେ ଅଗ୍ନି ଶରୀର ଛାଡି ଚାଲିଗଲେ; ତଥାପି, ତାଙ୍କ ଯିବା ପରେ ଶରୀର ନଷ୍ଟ ହେଲା ନାହିଁ।" "ପରେ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ, ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାନ ରୂପେ ଶରୀରରେ ବସିଥିବା, କହିଲେ, 'ଆମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂଜା ଯୋଗ୍ୟ।'" "ଏହି କଥା କହି ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଶରୀର ଛାଡି ଅନ୍ୟଠାକୁ ଚାଲିଗଲେ; ତଥାପି, ଶରୀର ଏଉଁଥିରେ ରହିଲା, କ୍ଷେତ୍ରଧାରୀ ଦ୍ୱାରା ସଂରକ୍ଷିତ।" "ପରେ ଗୌରୀ କହିଲେ, 'ପ୍ରଧାନତ୍ୱ ମୋରେ ଅଛି।' ଅଧିକ କିଛି କହି ନାହିଁ, ସେ ଶୁଭା ଶରୀର ଛାଡିଗଲେ।" "ତାଙ୍କ ବିନା ମଧ୍ୟ ଶରୀର ଉପରେ ବାଣୀ ଦେବୀମାନେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଗଣପତି, ଆକାଶ ରୂପେ, କହିଲେ—" "ମୋ ବିନା ଶରୀରର କିଛି ଦୂର ରହିପାରିବ ନାହିଁ।" କହି ସେ ମଧ୍ୟ ଶରୀର ଛାଡି ଚାଲିଗଲେ। "ପ୍ରତିକ୍ଷେପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶରୀର ନଷ୍ଟ ହେଲା ନାହିଁ; ଆକାଶ ତତ୍ତ୍ୱ ବିନା ମଧ୍ୟ ଏହା ଭାଙ୍ଗିଗଲା ନାହିଁ।" "କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗୁହା ବିନା ରହିଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଶରୀର ତତ୍ତ୍ୱ କହିଲେ—" "ଆମେ ବିନା ଶରୀର ଅସ୍ଥିତି ନାହିଁ।" କହି, ସମସ୍ତ ଶରୀର ତତ୍ତ୍ୱ ଛାଡିଗଲେ। "ସେମାନେ ଯିବା ପରେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ପୁରୁଷ ଦ୍ୱାରା ସଂରକ୍ଷିତ ରହିଲା। ଏହି ପୁରୁଷକୁ ଦେଖି, ଅହଂକାର ରୂପେ ଜଣା ଥିବା ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—" "ମୋ ବିନା ଶରୀରର ଉତ୍ପତ୍ତି ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।" କହି, ସେ ମଧ୍ୟ ଶରୀର ଛାଡି ଅଲଗା ହେଲେ। "ତାଙ୍କ ଯିବା ପରେ ଶରୀର ମୁକ୍ତ ଭାବେ ରହିଲା। ଏହା ଦେଖି, ଭାନୁ, ଆଦିତ୍ୟ ରୂପେ, କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ—" "ମୋ ବିନା ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ରହିପାରିବ ନାହିଁ।" କହି, ସେ ମଧ୍ୟ ଯିବା ପରେ ଶରୀର ନଷ୍ଟ ହେଲା ନାହିଁ। "ପରେ କାମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ମାତୃମଣ୍ଡଳ, 'ମୋ ବିନା ଶରୀର ଅସ୍ଥିତି ନାହିଁ।' କହି, ତାଙ୍କ ଯିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଶରୀର ନଷ୍ଟ ହେଲା ନାହିଁ।" "ମାୟା, ଦୁର୍ଗା ରୂପେ, କ୍ରୋଧିତ ହେଇ, 'ମୋ ବିନା ଏହି ଅସ୍ଥିତି ନାହିଁ।' କହି, ଶରୀରରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।" "ପରେ ଦିଗମାନେ ଉଠି, 'ଆମେ ବିନା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ।' କହି, ଚାରି ଦିଗ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଯିବା ହେଲେ।" "ଏପରେ ଧନପତି, ବାୟୁ, 'ମୁଁ ଯିବା ପରେ ଶରୀରର ଅସ୍ଥିତି କଣ?' କହି, ମୁଣ୍ଡରୁ ଅପସ୍ଥାନ ହେଲେ।" "ପରେ ବିଷ୍ଣୁ, ମନ ରୂପେ, 'ମୋ ବିନା ଏହି ଶରୀର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ରହିପାରିବ ନାହିଁ।' କହି, ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।" "ପରେ ଧର୍ମ କହିଲେ, 'ମୁଁ ସମସ୍ତ ରକ୍ଷା କରିଛି। ଏବେ ମୁଁ ଯିବା ପରେ କଣ ହେବ?'" "ଏହି କଥା କହି ଧର୍ମ ଯିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଶରୀର ନଷ୍ଟ ହେଲା ନାହିଁ। ପରେ ମହାଦେବ, ଅବ୍ୟକ୍ତ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ନେତା, କହିଲେ—" "ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ଭିନା ଏହି ଶରୀର ଅସ୍ଥିତି ନାହିଁ।" କହି, ଶମ୍ଭୁ ଯିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଶରୀର ନଷ୍ଟ ହେଲା ନାହିଁ।