ଶ୍ରୀବରାହ ଦେବ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଶୁଣ, ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ମଣିର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ମହାମନା ସୁପ୍ରଭ ରାଜାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହିବି। ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, କୃତୟୁଗରେ, ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତି ନାମକ ଏକ ପ୍ରବଳ ବାହୁବଳୀ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ। ହେ ଭୂମି, ମଣିର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ସୁପ୍ରଭ ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ। ଏହି ପ୍ରବଳ ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ପ୍ରଜାପାଳା ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଉଥିଲା। ଏକ ଦିନ, ସେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ମୃଗ ଶିକାର କରିବାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଏକ ପବିତ୍ର ମୁନିର ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ ମହାତପସ୍ବୀ ନାମକ ଏକ ମୁନି ଥିଲେ, ଯିଏ ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟା, ଉପବାସ ଓ ନିରନ୍ତର ବ୍ରହ୍ମପାଠ କରୁଥିଲେ। ସେହି ଅତି ଉତ୍ତମ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ପ୍ରଜାପାଳା ରାଜା ନିଜ ମନରେ ଧୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି, ସେ ମହାତପସ୍ବୀଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ଆଶ୍ରମ ମଧ୍ୟରେ ଭୂମିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛ ଥିଲା, ପଥଗୁଡ଼ିକୁ ଲୋକମାନେ ଚାଲିଛନ୍ତି, ଲତାମଣ୍ଡପ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତିରେ ଚମକୁଥିଲା, ମଧୁମକ୍ଷିକାମାନେ ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ଚଳିତ ହେଉଥିଲେ। ସେଠାରେ ଦେବୀମାନେ, କମଳସମ ତାରୁଣ୍ୟ ଓ ଲାଲ ଅଙ୍ଗୁଳି ନେଇ, ମାଟିକୁ ଛାଡ଼ି, ଗଛମାନଙ୍କ ତଳେ ଶୃଙ୍ଖଳାବଦ୍ଧ ଚାଲୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବୃତ୍ରଘ୍ନକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିଲା। ନିକଟରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଖୁସି ଚିଡ଼ିଆ ଓ ମଦମସ୍ତ ଷଟ୍ପଦୀ ପ୍ରଜାତି ଥିଲେ, ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଶାଖାଗୁଡ଼ିକ ଏକାଠି ହୋଇଥିଲେ। କଦମ୍ବ, ନୀପ, ଅର୍ଜୁନ, ଶାଳ ଆଦି ଗଛର ଗୁଛାଘର ମଧ୍ୟରେ ମଧୁର ସ୍ୱରର ଚିଡ଼ିଆ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଉପକୃତ, ଅଚଳ ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ଜଗନ୍ନାଥ ହୋମଧୂପ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଉଠୁଥିଲା, ଗୃହସ୍ଥ ଓ ଦ୍ୱିଜମୁନିମାନେ ତାହାକୁ ରଖିଥିଲେ; ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ସିଂହ ପରି ଅଧର୍ମୀ ହାତୀକୁ ଫାଡ଼ିଦେଉଥିବା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ରାଜା ଏହି ଉତ୍ତମ ଆଶ୍ରମର ନିର୍ବିକଳ୍ପ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦେଖି, ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେଲେ। ଆଶ୍ରମ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସେ ମହାତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ତୀବ୍ର ତପୋଜ୍ୱଳା, ଧର୍ମମୟ, ରୂପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୂଲ୍ୟବାନ କଳିନା ଉପରେ ବସିଥିଲେ। ହରିଣମାନେଠାରେ ବିଜୟୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁନିଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ତାଙ୍କର ମନ ଶିକାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଭୁଲିଗଲା; ତଥାପି, ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାଜା ନିଜ ମନକୁ ଧର୍ମ ଦିଗରେ ନେଇଗଲେ। ମୁନି, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପ୍ରଜାପାଳକ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅତିଥି ସ୍ୱାଗତ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଆସନ ଓ ଅତିଥିସତ୍କାର କଲେ। ପରେ, ରାଜା ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି, ମହାତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପୃଥିବୀ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଲେ—“ହେ ଭଗବନ୍ତ, ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଭବସାଗରର ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ, ସେମାନେ ଏହାକୁ କିପରି ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବେ? କୃପାକରି ମୋତେ ଏହି ଉପାୟ କହନ୍ତୁ।” ମହାତପସ୍ବୀ କହିଲେ, “ଏହି ଭବସାଗରରେ ଡୁବୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଏକ ଦୃଢ଼ ଓ ଭରସାଯୋଗ୍ୟ ନୌକା ତିଆରି କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଯାହା ଉପାସନା, ଦାନ, ହୋମ, ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ, ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ। ଏହି ନୌକାକୁ ମୋକ୍ଷର ଖୁଟି ଦ୍ୱାରା ଆଁକି, ପ୍ରାଣ ଓ ଆୟୁର ଦୃଢ଼ ଦୌର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧ; ଏବଂ ଏହି ତିନି ଲୋକର ନାଥକୁ ନୌକା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର। ହେ ରାଜା, ଯିଏ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ହୋଇ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଉପାସନା କରେ, ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ସେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ଅମର, ଶୋକହୀନ ବିଷ୍ଣୁ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ତାପରେ ରାଜା ପଚାରିଲେ, “ହେ ମହାମୁନି, ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନୀ, ମୋକ୍ଷକାମୀ ଲୋକମାନେ କିପରି ନିତ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବେ? ଏହା କୃପାକରି ସତ୍ୟସତ୍ୟ କହନ୍ତୁ।” ମହାତପସ୍ବୀ କହିଲେ, “ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା, କିପରି ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ କିପରି ହରି, ସମସ୍ତ ଯୋଗୀଙ୍କ ନାଥ, ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏହି କଥା ଶୁଣ। ସମସ୍ତ ଦେବତା, ପିତୃଗଣ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅଣ୍ଡମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ସମସ୍ତେ ବିଷ୍ଣୁଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ—ଏହି ବେଦବାଣୀ ଏହିପରି କହେ। ଅଗ୍ନି, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ଗୌରୀ, ଗଜାନନ, ନାଗ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମାତୃଗଣ, ଦୁର୍ଗା ଆଦି—ସମସ୍ତେ ବିଷ୍ଣୁଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଦିଗ୍ଦେବତା, କୁବେର, ବିଷ୍ଣୁ, ଯମ, ରୁଦ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ର, ପିତୃଗଣ—ସମସ୍ତେ ଏହି ବିଶ୍ୱନାଥଠାରୁ ଉଦ୍ଭବ। ସମସ୍ତେ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭଙ୍କ ଦେହଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ତଥାପି, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ଗର୍ବରେ ଥାଇ, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତାମଣ୍ଡଳୀ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ହେଲା, ସମୁଦ୍ର ଘୋଷ ପରି—‘ମୁଁ ହିଁ ପୂଜ୍ୟ, ମୁଁ ହିଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।’ ଏହିପରି ବିବାଦ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଅଗ୍ନି ଉଠି କହିଲେ—‘ମୋତେ ଯଜ୍ଞ କର, ମୋତେ ଧ୍ୟାନ କର।’ ସେ କହିଲେ, ‘ଏହି ପ୍ରଜାପତି ଦେହ ମୋ ବିନା ଅଚଳ ହେବ ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ମହାଆତ୍ମା।’ ଏଭଳି କହି, ଅଗ୍ନି ଦେହ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ; ତଥାପି, ତାଙ୍କର ପ୍ରସ୍ଥାନ ପରେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ଦେହ ଅକ୍ଷତ ରହିଲା। ପରେ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ପ୍ରାଣ ଭାବରେ ଦେହରେ ବସି, କହିଲେ—‘ଆମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂଜ୍ୟ।’ ଏହିପରି କହି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେହ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟତ୍ର ଗଲେ; ତଥାପି, ତାଙ୍କ ବିନା ମଧ୍ୟ, ଦେହ କ୍ଷୀଣ ହେଲା ନାହିଁ, କ୍ଷେତ୍ରଜ ତାହାକୁ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ। ତାପରେ ଗୌରୀ କହିଲେ—‘ପ୍ରଧାନତ୍ୱ ମୋରେ ଅଛି।’ ଅଧିକ କିଛି ନ କହି, ସେ ଶୁଭା ମହିଳା ଦେହ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନେ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ ମଧ୍ୟ, ଦେହ ଓ ଲୋକ ଦେବୀମାନଙ୍କ ବାଣୀରେ ଅଧିନ ରହିଲା। ଏବେ ଗଣପତି, ଯାହାକୁ ଆକାଶ ଭାବେ କୁହାଯାଏ, ସେ କହିଲେ—‘ମୋ ବିନା ଦେହର କିଛି ଦୂରେ ରହିପାରେ ନାହିଁ।’ କିଛି ସମୟ ପରେ ସେ ମଧ୍ୟ ଦେହ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ତଥାପି, ଆକାଶତତ୍ତ୍ୱ ବିନା ମଧ୍ୟ, ସେଇ ଦେହ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଲା ନାହିଁ। କ୍ଷେତ୍ର ଗୁହା ବିହୀନ ହେଲା ବେଳେ ମଧ୍ୟ, ଦେହ ଅବିକଳ ରହିଲା।