ମାନ୍ୟବର କଥାରେ, ପୂର୍ବଜମାନେ କହିଲେ, “ଆମର ବଂଶ ତାଙ୍କରେ ମିଶିଛି; ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆମେ ଏଠାରେ ଅଛୁ। ଏହି ସମୟ ସେଷ ହେଲେ, ଆମେ ସାଗରକୁ ଯିବା।” ଏହା ଶୁଣି, ତିନି କାଳର ଜ୍ଞାନୀ, ମୋହରେ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ପଚାରିଲେ, “ଏଠାରେ କେଉଁ ନିୟମ ଅଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତେ, ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟ, ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି?” ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଇ, ପୂର୍ବଜମାନେ କହିଲେ, “ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର କର୍ମଫଳ ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁ କୃମି-ପତନ ମିଳେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଅନ୍ନ, ଜଳ, ଦାନ—ନିୟମିତ କିମ୍ବା ବିଶେଷ ଅବସରରେ—ଏହି ସବୁ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଆମ ବଂଶରେ କେହି ଥାଏ, ସେ ଯଦି ଆମକୁ ଏକ ମୁଠି ଜଳ ଦେଇଥାଏ, ତେବେ ବଡ଼ ଉପକାର ହୁଏ। ବିଶେଷକରି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳରେ, ତିଳ ମିଶା ଏକ ମୁଠି ଜଳ ଦେବା, ଦର୍ଭା ହାତରେ ଧରି, ତିନି ଗୋତ୍ର ଓ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପ୍ରଥମେ ଏକ, ପରେ ଦୁଇ, ତାପରେ ତିନି ମୁଠି ଜଳ ତର୍ପଣ ପାଇଁ ଦିଆଯାଏ। ଶେଷରେ, ‘ତୃପ୍ତିରୁପ୍ତା’ ମନ୍ତ୍ର ଓ ନିୟମିତ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ଶେଷ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମେ ପିତାଙ୍କୁ ଦେବା, ଏହିପରି ମାତାଙ୍କୁ, ତାପରେ ମାମାଙ୍କୁ, ଗୋତ୍ର ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ, ଓ ପିତାମହଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ‘ମଧୁୱାତା’ ଋଚ ପଢ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି କ୍ରମ ରଖିବା ଉଚିତ। ମାମାଙ୍କ ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହି କ୍ରମେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଗୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ‘ଯେଉଁମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିନା ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ନାଶ କରିବା’ ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ। ଗୋତ୍ର, ମାତା, ବଡ଼ମା, ଦେବୀଙ୍କ ପାଇଁ ଆସନ ଦେବା, ଅର୍ଘ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ପିଣ୍ଡ ଦାନ, ଓ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କ୍ରମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ରହିଛି। ଏହି କ୍ରମରେ ପ୍ରଥମ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଆଯାଏ, ଯାହା ଦାନ ଅକ୍ଷୟ କରେ। ପିତାଙ୍କ ଅକ୍ଷୟତା ସମୟରେ, ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ମଧ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ। ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଦିଆଯାଇଥିବା ଜଳ ଅନେକ ଫଳ ଦିଏ। ଏମିତି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ପୂର୍ବଜମାନେ ଅତି ଖୁସି ହେଲେ; “ତିନି କାଳ ଜ୍ଞାନୀ, ଆପଣ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ରୁହନ୍ତୁ, ଏବେ ଆମେ ନରକକୁ ଯାଉଛୁ,” ବୋଲି କହିଲେ। ପୂର୍ବ କର୍ମର ଫଳରେ, ମୁନି, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁ ପୂର୍ବଜମାନେ ଆସି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଥିଲେ, ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି—କେହି ଶାନ୍ତ, କେହି ବିଚଳିତ। ସେମାନେ ନିରବରେ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ତେବେ ଏହାର ନିଶ୍ଚିତତା କ’ଣ? କେଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ ପୁଅଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଫଳହୀନ ହୁଏ? ଏହା ଶୁଣ, କ’ଣ କାରଣରୁ ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ହୁଏ। ଯଦି ପଦାର୍ଥ ଅଶୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଅପାତ୍ରକୁ ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ବଡ଼ ପାପ ହୁଏ। ତିଳ, ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା କୁଶ ନ ଥିଲେ, ଏହା ରାକ୍ଷସୀୟ ହୁଏ। ଏଭଳି ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ, ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ଅନୁଗତ ସୀତା ସହ ଖୁସି ହେଲେ। ପ୍ରସନ୍ନ ସୀତାଙ୍କୁ ପ୍ରଭୁ ଏକ ବର ଦେଲେ। କ୍ରୋଧରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ, ଯଦିଓ ଉପଯୁକ୍ତ ପାତ୍ର ରହିଛି, ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଶୁଲ୍କ ବିନା କଲେ, ଏହି ସବୁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି, ତ୍ରିଜଟା। ଏବେ ଶୁଣ, କିପରି ପ୍ରସନ୍ନ ବାସୁକିଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଯଜ୍ଞ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଶୁଲ୍କ ଦେବା ଉଚିତ; ଦ୍ୱିଜ ଯଦି ଦେଇନାହାନ୍ତି, ତେବେ ଦୋଷ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଜ୍ଞାନୀ, କିମ୍ବା ମନ୍ତ୍ର ବିନା କ୍ରିୟା କରନ୍ତି, ଶିଷ୍ୟ ଯଦି ଗୁରୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ନମନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏହି ସବୁ ମୁଁ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମକୁ, ନାଗରାଜ, ଦେଲି। ଏବେ ମୋତେ କହ, କିପରି ମିଥ୍ୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଦାନ ଓ ବ୍ରତ ହୁଏ?” ଏହିପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧର ମହତ୍ତ୍ୱ, ନିୟମ, ଓ ତ୍ରୁଟି ଉପରେ ପୂର୍ବଜମାନେ ତାଙ୍କ ଅନୁଭବ ଓ ଜ୍ଞାନ ଦେଇ, ପରମ ପବିତ୍ର ଉପଦେଶ ଦେଲେ।