ମଥୁରା ନଗରରେ ଯଦିଓ କିଛି ଅପରାଧ ଘଟିଯାଏ, ତଥାପି ଏଠାରେ ଥିଲେ ମଣିଷ ପବିତ୍ର ରହେ। ଏଠାରେ ବସିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ହଜାର ଜନ୍ମର ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉଥାଏ। ମଥୁରାରେ କେବଳ ଶୁଣିବା, ଚିନ୍ତନ କରିବା ଏବଂ ଦର୍ଶନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଏ। ଏହି ମଥୁରା ଏବଂ ଭୂତପୁର୍ବ ଅବତାର ବରାହ—ଏହି ଦୁଇଁ ତୁମ ପ୍ରିୟ। ଏହି ଦୁଇଁ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ? ଏହି ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଏବଂ ସରୋବର କ’ଣ କ’ଣ ଅଛି—ସତ୍ୟ କହ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ। ମୋ ସ୍ୱଭାବକୁ ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁବେଳେ କୁବ୍ଜାମ୍ରକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ, ମୋ ମଥୁରା ଅଞ୍ଚଳ ଏପରି ଗୁପ୍ତ ମହତ୍ତ୍ୱ ଧାରଣ କରେ ଯାହା ସବୁଠାରୁ ଗୁପ୍ତ। ସବୁ ତୀର୍ଥ, କୁବ୍ଜାମ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଦର୍ଶନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏଠିରେ ଅବସ୍ଥାନ କଲେ ଜୀବନର ସକଳ ଶାନ୍ତି ମିଳେ, ଏହିଠାରୁ ‘ବରା’ ନାମ ହୋଇଛି। ଯେଉଁଠିକି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଚାହେଁ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ମଥୁରା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଏଠିରେ ସାଂଖ୍ୟ କିମ୍ବା ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ ଛାଡ଼ି ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ମଥୁରାରେ ଶେଷ ଶ୍ୱାସ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି; ମଥୁରା ପରି ତୀର୍ଥ ନାହିଁ, କେଶବ ପରି ଦେବତା ନାହିଁ। ଏଭଳି ମହାପୁରାଣ ମଧ୍ୟରେ ‘ଅପରାଧ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତର ମହତ୍ତ୍ୱ’ ନାମକ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା। ପୁଣି, ଶ୍ରୀବରାହ ମହାପ୍ରଭୁ କହିଲେ, “ଓ ଧରିତ୍ରୀ, ଧ୍ରୁବତୀର୍ଥରେ ଏକ ଦୀର୍ଘପୂର୍ବ ଘଟଣା ଶୁଣ। ଏହି ସହରରେ ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସତ୍ୟବାନ ରାଜା ଥିଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଦୁଇଶ ରାନୀ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ କୁଳ, ଚରିତ୍ର ଓ ଦୟାଳୁ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ନାମକ ଏକ ରାନୀ ଥିଲେ, ଯିଏ ସାହସିନୀ ଓ ସାହସି ପୁଅଙ୍କର ଜନନୀ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସହଯୋଗିନୀମାନେ ତଥାପି ନାରୀର ଉଚିତ ଚରିତ୍ର ଅନୁସରଣ କରୁନଥିଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ଦୋଷରୁ ନରକକୁ ଚଳିଯାଇଥିଲେ। ଏଠି ଏକ ମହାପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କଠାରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ସେମାନେ ଅନ୍ଧକାର ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ମାଛିର ଆକୃତିରେ ଘୁରୁଥିଲେ। ସେଠି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ମୋହବଶତ କୌଣସି ବ୍ରତ କିମ୍ବା ଜପ କରାଯାଇନଥିଲା। ଦିନର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଶେଷ ଥିଲା। ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରୁ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରୁ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଲୋକ ଆସିଥିଲେ। ସେମାନେ ଖୁସି, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ପୁଷ୍ଟଦେହ ହୋଇ ସ୍ବର୍ଗକୁ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଯାଉଥିଲେ। ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେହ ଓ ଆନନ୍ଦ ସହିତ ସେମାନେ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଯାଉଥିଲେ। କିଛି ଆସିଲେ, ପୁଣି ଯାଇଥିଲେ, ପୁନର୍ବାର ଆସୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଏକା ଏକା ଯୋଗ ଦେଇ, ବିଦାୟ ନେଇ, ପୁଣି ଆସି, ଖୁସିରେ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରୁଥିଲେ। କିଛି ଦୁର୍ବଳ ଦେହ, ଅତି କ୍ଷୀଣ ଉଦର ନେଇ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାଳଙ୍କିରେ ସମ୍ମାନ ମିଳୁଥିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟକୁ ଏକ ଋଷି ଦେଖି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଉଠିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ, ଏହାକୁ ବଡ଼ ପର୍ବ ଭାବିଲେ। ସେଠାରେ ଏକା ଏବଂ ନିରନ୍ତର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ତଳକୁ ଏପରି ଲାଗୁଥିଲା, ଯେପରି ଉପକୂଳ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି। ସେ ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ କମ୍ପିଥିଲେ, ଚକ୍ଷୁ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ, ପିଛ ଧସିଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣାଯାଏ ନାହିଁ, ଏକ ଛୋଟ ପକ୍ଷୀର ଡାକ୍ ଭଳି। ତୁମେ ଆସିଲେ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଯଥାଯଥ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଉନାହିଁ, ଏଠିକୁ ଅସୁବିଧା ଛାଡ଼ି। ଆଜି ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ମୋର ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା, ଦିନ ଓ ରାତି। ତୁମେ ଏହି ଆକୃତିରେ ଦେଖିଲି, ମୋର କ୍ରିୟା ତୁମପାଖକୁ ଯାଇଯିବା ପରି ଲାଗୁଛି। ତାହାପରେ ସେ ପ୍ରାଣୀ କହିଲା: “ଯିଏ ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ପୁନଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ତିଳ ମିଶିତ ଜଳ ଦେଇ, ସେ ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସ୍ବର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯଦି କୌଳୀନ୍ୟ ମିଶ୍ରଣ ଦୋଷ ଥାଏ, ତେବେ ନରକରେ ପତନ ହୁଏ। ମୋ ପାଇଁ କୌଣସି ମାର୍ଗ ନାହିଁ, ଚଳନ ନାହିଁ; ମୁଁ ତିଣି ପ୍ରକାରର ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ।” ଏପରି ଶ୍ରୀବରାହ ଭଗବାନ୍ ସଂସାରର ମହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ମଥୁରା ତୀର୍ଥର ଅପୂର୍ବ ଗୁରୁତ୍ୱ ଉପଦେଶ କଲେ।