ଏକ ସମୟର କଥା, ଜିଏ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ପରେ ବାରମ୍ବାର ଅନେକ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ । ଜିଜ୍ଞାସାବଶତଃ, ସେ ଗର୍ତ୍ତେଶ୍ୱର ନାମକ ଦେବତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ । ବଡ଼ ସମ୍ମାନ ସହିତ ସେ ଧାତ୍ରେୟିକା ନାମକ ଜନାନୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶନ କଲେ । ଲୋଭ ଓ ମୋହରେ ଆବୃତ୍ତ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କୁ ମଣିମାଳା ଆଦି ଦାନ ଦେଲେ । ସେ ସଦା ତିର୍ଥସ୍ଥଳୀରେ, କୃଷ୍ଣା ଓ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ଉତ୍ସ ସମୀପରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ । ଏଭଳି ଚାଲି ଚାଲି ଛଅ ମାସ କଟିଗଲା । ଏହି ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ନିଜ ଆଶ୍ରମର ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କୁ କୀଟ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ୍ତ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ । ସେ ଯେତେବେଳେ ନିତ୍ୟ ସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ବଡ଼ ମାତ୍ରାର କୀଟ ଝଡ଼ିଯାଉଥିଲା । ଏଭଳି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ କିଛି ଦିନ ଧରି ସୁମନ୍ତୁ ଦେଖିଲେ । ଆଶଙ୍କା ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଭରିଯାଇ, ସେ ସନ୍ଦେହରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ତୁମେ ଦିନ ରାତି କ’ଣ କରୁଛ? ମୋତେ ଖୋଲାସା କର । ତୁମେ ପଞ୍ଚାଳ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁତ୍ର କିମ୍ବା ବ୍ୟବସାୟୀ କି?” ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରୁ ମଥୁରାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ । ସ୍ନାନ କରି, ସେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତିନିଗର୍ତ୍ତେଶ୍ୱର ବିଶେଷ ଭାବରେ ପୂଜିତ । ସୁମନ୍ତୁ କହିଲେ—“ସେ ଯେତେବେଳେ ସ୍ନାନ ନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଦେହ କୀଟରେ ଭରିଯାଉଥିଲା; ଯେତେବେଳେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେ ପବିତ୍ର ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇଯାଉଥିଲେ । ତୁମ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଗୁପ୍ତ ମହାପାପ ଅଛି । କାଳିଞ୍ଜର ସ୍ପର୍ଶରେ ତୁମ ଶରୀର ପବିତ୍ର ଦେଖାଯାଉଛି । ଏହି ଗୁପ୍ତ ପାପ କ’ଣ, ନିଶ୍ଚୟ କରି ଆମକୁ କହ । ଏହି ପବିତ୍ର ତିର୍ଥର ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଖି, ତୁମ ଭଲ ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି ।” ପ୍ରଶ୍ନ କଲାପରେ, ସେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ପୁଣି ସେଇପରି ଚାଲିଗଲେ । ପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ତୁମେ କିଏ? କାହାର ଝିଅ? କେଉଁ ଦେଶରୁ ଆସିଛ?” ତାଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ଜାଣି, ତା ସ୍ତ୍ରୀ ଦୁର୍ଲଭତା ସହିତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ତର ତୀରରେ ଆମ ପଞ୍ଚାଳ ନାମକ ମନୋହର ନଗର ଅଛି । ଦେଶରେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଆସିଲାପରେ, ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଗଲୁ । ସେଠାରେ, ମୋ ବାପାଙ୍କ ପାଖରେ ପାଞ୍ଚ ଝିଅ ଥିଲେ ଓ ମୁଁ ଥିଲି । ସବୁଠୁ ଛୋଟ ଭାଇ ମୋ ଓ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ପଞ୍ଚମ । ସେ ପ୍ରୟାଣ କଲେ, ତାପରେ ମୋ ପିତାମାତା ତାଙ୍କ ନିୟତ ମୃତ୍ୟୁ ଲାଭ କଲେ । ଏଠାରେ ମୁଁ ସଦା ସ୍ନାନ ଓ ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ ନିୟୋଜିତ ଥିଲି ।” “ପରେ, ମୁଁ ପତିତା ଭାବର ଆଚରଣ ଗ୍ରହଣ କରି ମୋ ଗୋତ୍ରକୁ ନାଶ କରିଦେଲି । ମୋର ଅତି ପାପୀ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ନେଇଗଲି ।” ଏଭଳି କହି, ସେ ପୂର୍ବ ଉଚ୍ଚ କୁଳ ମନେ ପକାଇ ବିଳାପ କରି କାନ୍ଦିଲେ । ତାଙ୍କର ଏହି କ୍ରନ୍ଦନ ଶୁଣି, ସେଠାରେ ରହୁଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନାନୀମାନେ ଆସିଗଲେ । ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ସେମାନେ ସେଇ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଚେତନାବାନ କଲେ । ତାପରେ, ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଓ ମହାନ୍ ବଂଶ ପରିଚୟ କହିଲେ । ଏହି ଅନୁଚିତ ସମ୍ପର୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ । “ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା କିମ୍ବା ମଦ୍ୟପାନ କରେ, ମା, ଗୁରୁପତ୍ନୀ, ଭଉଣୀ, ଝିଅ, ବହୁ ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ଶୟନସ୍ଥଳରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ତେବେ ଏହା ମହାପାପ ହୁଏ ।” ଏହା ଶୁଣି, ପଞ୍ଚାଳୀ କେବଳ ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଭାଇଙ୍କୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଲେ । ସେଠାରେ ଥିବା ମଣି, ବସ୍ତ୍ର, ଧନ, ଧାନ—ଯାହା କି ଅଛି, ତାହା ସବୁ ଉପଯୋଗ କରାଯାଇଥିଲା ।