ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ, ଶୁଭ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥି ଏବଂ ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ର ଯୋଗ ହେଲେ, ଏହି ଦିନ ଅତି ପବିତ୍ର ହୁଏ । ମହାପୁଣ୍ୟ ଦିନରେ, ମହାପାତ୍ର ଗଙ୍ଗା-ୟମୁନା ସଙ୍ଗମରେ ପୁନି ପୁନି ସ୍ନାନ କରି, ଭକ୍ତିଭାବରେ ଭଗବାନ ବାମନଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ । ଏହି ଉପଲକ୍ଷେ, ଶତ ହଳଦୀ ଗାଁ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ଦାନ ଦିଆଯାଏ । ଏମିତି ଶ୍ରବଣ-ଦ୍ୱାଦଶୀ ଉପବାସ ପାଳନ କରିଥିଲେ, ଜନ୍ମରେ ଦୈତ୍ୟ ଦେହ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ । ଏହି ଦିନ, ଏକ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯିଏ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପତିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଧ୍ୟାନରେ ତଳି ମନ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ଲଭନ୍ତି, ଏବଂ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନାହିଁ । ଏହି ଦିନ, ସ୍ୱଯଁ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ବାମନଙ୍କର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରାଯାଏ । ଏହି ଉପବାସ ଓ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରାଣୀ ଦୈତ୍ୟ ଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାନ୍ତି । ଏହି ଦିନ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି କହିଥିଲେ, “ଅନନ୍ତ ଦାନଦାତା, ଶ୍ରୀଙ୍କ ନାଥ, ମୋର ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଆସ ।” ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ରର ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ଆକାଶରେ ନକ୍ଷତ୍ର ରୂପେ ଥିବା ଭଗବାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, “ତୁମେ ପଦ୍ମନାଭ, ପଦ୍ମର ଆଶ୍ରୟ, କେଶବ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର ।” ଏବଂ “ତୁମେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଅବିନାଶୀ, ସମସ୍ତ ଦେହର ମୂଳ ।” ଏହି ଭକ୍ତିରେ ଧୂପ ଦିଆଯାଏ, “ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ, ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧରୀ, ଏହି ଧୂପ ତୁମ ପାଇଁ ।” ଭଗବାନଙ୍କ ତେଜ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉ ଏବଂ ଅବିନାଶୀ ରୁହୁ । ଅଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଅବତରି, ବାଇରୋଚନୀଶ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ବାମନଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ଭୋଗ ଦିଆଯାଏ, “ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ଗୃହଣ କରନ୍ତି, ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ସ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ୟ ତୁମେ ।” ଜଳ ଦିଆଯାଏ, “ତୁମେ ହବିର ଭୋଗତା, ହବିର ସୃଜନକର୍ତା, ପୁରୋହିତ, ଏବଂ ହବି ସ୍୵ୟଁ ।” “ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ତୁମେ ଖାଦ୍ୟ, ତୁମେ ଜଳ ଓ ବସ୍ତ୍ରର ଗଠନ । ବର୍ଷା, ବରୁଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଜଳ, କେଶବ, ଶିବ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ । ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରଜାପତି, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଟୁଟ । ବାମନ ଜ୍ଞାନର ଦାତା, ଏବଂ ସ୍୵ୟଁ ପ୍ରବାହ ରୂପରେ ବସିଥିବା । ମୁଁ ବାମନଙ୍କୁ ଗୃହଣ କରୁଛି, ବାମନ ମୋତେ ଦେଉଛନ୍ତି । କପିଳଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ଚୌଦ ଲୋକ ବସିଥାନ୍ତି । ଦିବ୍ୟ ଜନ୍ମୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ମୋର ପାପ ନିବୃତି ପାଇଁ ଏହି ଦାନ ଦେଉଛି ।” ଏପରି, ଯେଉଁ ଜଣେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଥିବା, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ଥିବା, ସେଉଁଠି ନିୟମ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବାର ପୁଣ୍ୟ ଶତଗୁଣ ହୁଏ । ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସମୟରେ ଏହି ପବିତ୍ର ଥାନୀ ସେବନ କରିଛି । ଏହି ପାଇଁ, ତୁମେ ପାପୀମାନେ ମୋତେ କଷ୍ଟ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ । ଏହି ବ୍ରତ ଏକ ଚକ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଯାଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ । ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଥିଲେ, “ତୁମ ପାଖରୁ ଶୁଣି, ମୁକ୍ତି ସାକ୍ଷାତ୍ ଲଭେ; ଏବେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦେଖିବି ।” ଏହି କଥା ହେବା ସହିତ, ଆକାଶରେ ଡ଼ାକ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଗଲା । ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ମୃତ ଆତ୍ମାମାନଙ୍କର ବିମାନ ଆସିଲା । ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସଂବାଦ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା ଦ୍ୱାରା, ପୁଣ୍ୟଜନଙ୍କ ସାଙ୍ଗତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ । ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଯେପରି, ଦୁଷ୍ଟମନ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ପ୍ରଭାବ ଶୁଣି ମୁକ୍ତି ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ । ଯେଉଁଠି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତିରେ ଏହି କଥା ପଠନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, ସେଉଁଠି ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାମ 'ପିଶାଚ' ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି । ଏପରି ମଧୁମାସ ଅଂଶରେ, ଶ୍ରୀ ବରାହ ପୁରାଣର 'ୟମୁନା ସଙ୍ଗମରେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ମହାତ୍ମ୍ୟ' ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା । ପରେ, ଶ୍ରୀ ବରାହ କହିଲେ: ଉପଯମୁନା ପ୍ରବାହରେ ସ୍ନାନ କରି, ଋଷି କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ନିଜ ମନରେ ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା, ଯାହା ପାପ ନାଶ କରେ, ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ । ସୋମ ଓ ବୈକୁଣ୍ଠ ମଧ୍ୟରେ ଏହାକୁ 'କୃଷ୍ଣଙ୍ଗ' ଭାବେ ଡାକାଯାଏ ।