ଏକ ସମୟରେ, ଏକ ମହାଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଗଲା—“ଏ ମହାମୁନି, କେଉଁ କାରଣରୁ ଜଣେ ମଣିଷ ପ୍ରେତ ହୋଇଯାଉଛନ୍ତି? ଯଦି ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଦିଆ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ତାହା ପରେ କଣ ହୁଏ?” ମହାମୁନି ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଗଭୀରରେ ରହିଲେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରେତ ହୋଇଯାଉଛନ୍ତି। କେବଳ ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୁଃଖ ଆସିପାରେ, ଏହା ଆଉ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର। ଏହି ପ୍ରେତ ହେବାର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣ ମଧ୍ୟ ଅଛି—ଯେଉଁଠି ଅସ୍ତିକ ଆଶ୍ରମରେ ବସିଥିବା, ମଦପାନ କରୁଥିବା, ଅନ୍ୟର ଜନାନୀ ସହ ଅନ୍ୟାୟ କରୁଥିବା; ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଧନ ଚୋରି କରୁଥିବା; ନିଜ ମା, ବାପା, ଭାଇ, ଭଉଣୀ, ଜନାନୀ, ପୁଅକୁ କଷ୍ଟ ଦେଇଥିବା; ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଯଜ୍ଞ କରିନଥିବା, ପୂଜାଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଉପେକ୍ଷା କରୁଥିବା; ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ଅକୃତଜ୍ଞତା, ଗୋହତ୍ୟା, ପଞ୍ଚ ମହାପାପରେ ଦୂଷିତ; ନିତ୍ୟ ଧର୍ମ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚାହୁଁଥିବା; ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ, ବିଶେଷତଃ ନାସ୍ତିକଙ୍କୁ ଦାନ ନେଇଥିବା—ଏହି ସମସ୍ତ ପାପକାରୀ ପ୍ରେତ ହୋଇଯାଉଛନ୍ତି। ପ୍ରେତମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ଏହି ପାପକାରୀମାନେ କଣ ଦୁଃଖର ଫଳ ଭୋଗିବେ?” ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—“ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମାର୍ଗ ଅଛି—ମଥୁରାର ସଙ୍ଗମରେ। ଶ୍ରାବଣ ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିର ସଂଯୋଗ, ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ; ସେଠି ସୁଵର୍ଣ୍ଣ, ଖାଦ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର, ଛତା, ଚପଲ ଦାନ କରିଲେ; ଏହି ପ୍ରେତମାନେ ପ୍ରେତ ରୁପରେ ରହିବେନାହିଁ, ଯେଉଁ ମଣିଷ ଏହି ମାର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେଠି, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ନାନ କରି, ଆନନ୍ଦ ଓ ପୋଷଣ ପାଇ, ପ୍ରେତ ହୋଇଥିବା ମଣିଷ ଏହି ସ୍ଥାନର ମହତ୍ତ୍ୱ ଶୁଣିଲେ; ପ୍ରେତମାନେ ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରେତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ?” ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—“ପୁରାତନ କାଳରେ ରାଜା ମାଣ୍ଡାତୃ ଜିଜ୍ଞାସା କରିଥିଲେ, ସେବେ ବସିଷ୍ଠ ଏହି ପୁରାଣ କଥା ଶୁଣାଇଥିଲେ; ମୁଁ ଏହାକୁ ଏବେ ତୁମେ ମାନେ ପାଇଁ ଉପସ୍ଥାପନ କରୁଛି। ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଶୁଭ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥି, ଶ୍ରାବଣ ନକ୍ଷତ୍ର ସଂଯୋଗରେ; ସଙ୍ଗମରେ ପୁନି ସ୍ନାନ କରି, ବାମନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି; ଶୁଣ୍ଡର ମଣିଷ ଏକ ଶତ କପିଳ ଗାଁ ଗୋଲ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ କରି ଦାନ କରିଲେ; ଶ୍ରାବଣ-ଦ୍ୱାଦଶୀ ଉପବାସ ରହିଲେ, ଦୁଷ୍ଟ ଜନ୍ମ ମିଳେନାହିଁ। ଏହିପରି, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପତିତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୋଇ, ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହୋଇ, ମୁକ୍ତି ପାଇଥିବା ଓ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ। ଅନୁସାରିକ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ବାମନଙ୍କ ସୁଵର୍ଣ୍ଣ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରାଯିବା ଉଚିତ। ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଉଛି—“ଏ, ଅନନ୍ତ ଦାତା, ଶ୍ରୀର ନାଥ, ମୋର କୃପାରେ ଆସ; ତୁମେ ଜୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ରୂପେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ଆକାଶରେ ବସିଥିବା; ତୁମେ ପଦ୍ମନାଭ, ପଦ୍ମାଶ୍ରୟ, କେଶବ, ତୁମେ ଏହି ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅଛ; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ସ, ଅବିନାଶୀ, ସମସ୍ତ ରୂପରେ ବ୍ୟାପିତ; ଏହି ଧୂପ ତୁମେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ, ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ ପାଇଁ; ତୁମର ତେଜରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ପ୍ରକାଶିତ ଓ ଅବିନାଶୀ ରହ; ତୁମେ ଅଦିତିର ଗର୍ଭ ଧରି, ବୈରୋଚନିଶ ରୂପ ନେଇଥିଲେ; ତୁମେ ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ; ତୁମେ ହବିର୍ଭୋଗ୍ୟ, ହବିକର୍ତ୍ତା, ପୂଜାରୀ ଓ ହବି ଆପଣେ; ତୁମେ ସୁଵର୍ଣ୍ଣ, ତୁମେ ଖାଦ୍ୟ, ତୁମେ ଜଳ ଓ ବସ୍ତ୍ରର ମୂଳ; ବର୍ଷା, ବରୁଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଜଳ, କେଶବ, ଶିବ—ସମସ୍ତ ଏଠି ଅଛନ୍ତି; ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରଜାପତି, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ; ବାମନ ଜ୍ଞାନ ଦାତା, ଓ ବାମନ ନିଜେ ଜଳର ରୂପରେ ବସିଥିବା।” ଏଭଳି ଶ୍ରାବଣ-ଦ୍ୱାଦଶୀର ବ୍ରତ, ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ, ବାମନଙ୍କୁ ପୂଜା, ଦାନ, ଏବଂ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଲେ, ପ୍ରେତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏବଂ ମଣିଷ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି।