ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋଚନା ଚାଲିଥିଲା—ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପ୍ରେତ ଏବଂ ସେମାନେ କିପରି ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ତାହା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଉଛି। ଏଠାରେ କହାଯାଏ, ଜଣେ ଅତି ଚିନ୍ତିତ ମନ ନେଇ ଉପରକୁ ଉଠିବାକୁ ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଅଛି, ତାହାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହା ସହିତ, ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପାପୀ ହେଉଛନ୍ତି ଲେଖକ, ଏହି କାରଣରୁ ସେମାନେ ଏହି ନାମରେ ପରିଚିତ। କେହି ତୀବ୍ର ଗତିଶୀଳ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶେଷରେ ଲଙ୍ଗଡ଼ା ହୋଇଯାନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ମୁହଁ ସୂଇର ଭଳି ହୋଇଯାଏ। କେହି ଅତି ବିକୃତ ଦେହ ନେଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଶରୀର ଶୁଷ୍କ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖାଯାଏ। ଏହାପରେ, ଏକ ଉତ୍ସୁକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା—ଯଦି ଆପଣ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ତେବେ ଯେକୌଣସି ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତୁ, କାରଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୋଜନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ସନ୍ଦର୍ଭରେ, ଜଣେ ପ୍ରେତ କହିଲେ, "ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଭୋଜନ ବିଷୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଆମର କଥା ମଧ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତୁ, ହେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି କରୁଣାପରାୟଣ।" ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ, "ଯାହାକୁ ଆପଣ ସବୁବେଳେ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ତାହା ଆମେ ସବୁବେଳେ ଶୁଣିଥାଉ। ଯେଉଁ ଘରରେ ପବିତ୍ରତା ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇଛି, ସେଠି ପ୍ରେତମାନେ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠାରେ ଗୁରୁମାନେ ସମ୍ମାନିତ ହେଉନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା ଯେଉଁ ଘର ନାରୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକୃତ, ସେଠି ପ୍ରେତମାନେ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠାରେ ସବୁବେଳେ କ୍ଲେଶ ରହେ, ଦ୍ୱିଜ ଓ ନିନ୍ଦିତ କୁଳର ଲୋକମାନେ, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ, ସେଠି ପ୍ରେତମାନେ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଏହି ଭୋଜନ ଅଧିକ ପାପମୟ, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଯାହା ଭୋଗ କରନ୍ତି।" ଏଠିରେ, ଜଣେ ତପସ୍ବୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "କିପରି କେହି ପ୍ରେତ ହେବାରୁ ବଞ୍ଚିପାରିବେ? ଏକ ରାତି କିମ୍ବା ତିନି ରାତି ଉପବାସ କଲେ, କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ରାୟଣ ପ୍ରଭୃତି କଠିନ କ୍ରିୟା କଲେ?" ଉତ୍ତର ମିଳିଲା, "ଯେଉଁଠି ନିୟମ ଓ ପବିତ୍ରତା ଅଛି, ସେଉଁଠି ପ୍ରେତ ହୁଏ ନାହିଁ। ସେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ସନ୍ତ ମୁନିମାନେ ସମ୍ମାନିତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟା ରହିଥାଏ, ପିତୃପୂଜାରେ ଆନନ୍ଦ ଲାଗେ, ଖ୍ଷମା ଓ ଦାନର ଗୁଣ ଥାଏ, ଉପବାସରେ ନିଷ୍ଠା ଥାଏ, ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କର ସେବା ହୁଏ, ସେଉଁଠି ପ୍ରେତ ହୁଏ ନାହିଁ।" ଏହିପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା, "କେଉଁ କାରଣରୁ କେହି ପ୍ରେତ ହୁଏ? ଯଦି ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଭୋଜନ ଖାଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, କଣ ହୁଏ?" ଉତ୍ତର ହେଲା, "ସେ ଭୋଜନ ଗଭରେ ରହିଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେ ପ୍ରେତ ହୁଏ। କେବଳ ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅବସ୍ଥା ଆସିପାରେ। ଯେଉଁଠି ଅପସଂସ୍କୃତ ଆଶ୍ରମ, ମଦିରାପାନ କରୁଥିବା, ପରସ୍ତ୍ରୀଗମନ କରୁଥିବା, ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କ ସମ୍ପତି ନେଇଥିବା, ମାତା, ପିତା, ଭାଇ, ବୋନ, ଜନନୀ, ପୁତ୍ରଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରୁଥିବା, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ପୂଜା କରିନଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନ କରୁଥିବା, ଋଣ ଶୋଧାନ କରୁନଥିବା, ଗୋହତ୍ୟା କରୁଥିବା, ପଞ୍ଚ ମହାପାପ କରୁଥିବା, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା, ନାସ୍ତିକଙ୍କ ଦାନ ନେଉଥିବା, ଏମାନେ ପ୍ରେତ ହୋଇଯାନ୍ତି।" ଏଠିରେ ପ୍ରେତମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଏମାନେ କିପରି ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବେ?" ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, "ମଥୁରା ସଂଗମରେ ଏକ ମାର୍ଗ ଅଛି, ଶ୍ରାବଣ ଓ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଯୋଗରେ, ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ, ସୁନା, ଭୋଜନ, ବସ୍ତ୍ର, ଛତା, ଓ ଜୁତା ଦାନ କଲେ, ସେ ପ୍ରେତମାନେ ପ୍ରେତ ରହିବେ ନାହିଁ। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ସ୍ନାନ କରି, ଆନନ୍ଦ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଅନୁଭବ କରି, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉପାୟରେ ପୂଜା କରି, ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ। ଏଠିରେ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ମହତ୍ତ୍ୱ ଶୁଣିଲେ, ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।" ପ୍ରେତମାନେ ପୁଣି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "କିଏ କିପରି ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ?" ତେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, "ପୁରାଣ ପୂର୍ବରୁ ରାଜା ମାନ୍ଧାତୃଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ବସିଷ୍ଠ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ। ଏହି ଉପାୟ ଏବଂ ତତ୍ତ୍ୱ ଏବେ ଆମେ ଆପଣମାନେଙ୍କୁ ଶୁଣାଉଛୁ।