ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ ବର୍ଣ୍ନିତ ଅଛି—ମହାବିର ବରାହ, ଯିଏ ପୃଥିବୀର ତଳ ତଳ ଉପରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ସେ ଯଜ୍ଞର ମୂର୍ତ୍ତି ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଦେବତା ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି। ସେ ଦାୟତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଥିଲେ—ଏହି ପୁରାତନ ଶୂରବିର ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ପରେ, ଅବିନାଶୀ ମାନ-ସିଂହ ରୂପ ଧରି, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର, ସୁବৰ্ণ ଚୂଡ଼ା ଆଲୋକରେ ଦୀପ୍ତ, ରତ୍ନ ରହିଥିବା ଏହି ଦେବତା ଦାୟତ୍ୟମାନେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବେ ନଶ୍ଟ କରିଥିଲେ—ସେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଏହି ମହାତ୍ମା, ବଳିଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ନିଜ ଗୁପ୍ତ ଯୋଗ ରୂପ ଧରିଥିଲେ, ଦଣ୍ଡ, ଷ୍ଟିକ୍, ମୃଗଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ, ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ତାଙ୍କ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ପୁନଃ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ—ସେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଏହି ଦେବତା, ଏକାଇଶ ବାର ବିଶ୍ୱକୁ ଜିତି, ତାହା କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ; ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ଦାୟତ୍ୟ ନାଶକ—ସେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ତାଙ୍କ ମୂଳ ରୂପ ଚାରିପ୍ରକାର, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ସଦୃଶ; ରାମ ଆଦି ରୂପ ଧରି ଅନେକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆକୃତି ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ—ଦାୟତ୍ୟନାଶକ ସେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଚାଣୂର, କଂସ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦାୟତ୍ୟମାନଙ୍କ ଭୟରେ, ଭୟଭିତ ଦେବମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ହେବା ପାଇଁ, ସେ ପ୍ରତିଏକ ଯୁଗରେ ବାସୁଦେବ ରୂପ ଧରିଥିଲେ; ପ୍ରତିଏକ ଯୁଗରେ କଳ୍କି ଭାବେ ଅନେକ ରୂପରେ ଆସି, ଶ୍ରେଣୀଗୁଡିକର ଉତ୍କ୍ରମ ସ୍ଥାପନ କରିବେ। ଏହି ଶାଶ୍ୱତ, ବ୍ରହ୍ମାନ୍ମୟ, ପୁରାତନ ଦେବତାଙ୍କ ରୂପ କେଉଁ ଦେବ, ସିଦ୍ଧ, କିମ୍ବା ଦାୟତ୍ୟ ଦେଖିପାରିନାହାନ୍ତି, ଜ୍ଞାନର ପଥ ବିଦାୟ ଦେଇ; ତଥାପି ସେମାନେ ଅନେକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି। ମାଛ ଆଦି ରୂପରେ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଥିବା ସେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ପରମପୁରୁଷଙ୍କୁ ପୁନପୁନ ନମସ୍କାର, ପୂର୍ବ ପଛ ଦୁଇଁ ଦିଗରେ ନମସ୍କାର; ମୋତେ ମୋକ୍ଷର ପଥରେ ନେଇଯିଅ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର! ଏପରି ଭାବେ ପୂଜା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ଦେବତା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଋଷିଙ୍କ ଚିତ୍ତ ନିଜ ଶରୀରରେ ଅବିଚଳ ଭାବରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଲା; ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମାନ୍ ଉପଲବ୍ଧ କରି, ଦିବ୍ୟ ଆତ୍ମା ସଂସାର ଚକ୍ରରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ଲୟରେ ବିଳୀନ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ପୃଥିବୀ କହିଲା—ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଶତକ୍ରତୁ, ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଶାପରେ, ସୁପ୍ରତୀକଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାସ କରିବେ। ଭୂଧରାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା "ତୁମେ ଶ୍ୱର୍ଗରୁ ବାହାର କରାଯାଇଛ" ଏହି ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତାମାନେ ସହିତ ମାନବ ଲୋକକୁ ଆସିଲେ। ଏବେ, ଅଜୟ ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲେ; ସେ କଣ କରିଲେ? ଏହି ସମୟରେ, ଭୂଲୋକରେ, ଭାରତ ଭୂମିରେ, ବାରାଣସୀର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ଦୂର୍ଜୟ ଭୂମିକୁ ଜିତି, ଶତକ୍ରତୁ ଦେବତା, ଯକ୍ଷ ଓ ମହାନଗ ସାଙ୍ଗେ ରହିଥିଲେ। ତାପରେ, ଭଲ ରୂପ ଧରି, ବିଦ୍ୟୁତ୍ସୁ ଓ ବିଦ୍ୟୁଚ୍ଚ ଦୀର୍ଘ ଜ୍ୱର ଅନୁଭବ କରି, ପ୍ରାଣ ଓ କର୍ମ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରିଥିଲେ। ଦୂର୍ଜୟ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ ଥିବା ଶୁଣି, ସେମାନେ ଚାରିପ୍ରକାର ଏନା ନେଇ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଦାୟତ୍ୟ, ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ହିମବତ ପାହାଡରେ ଶରଣ ନେଲେ। ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ, ବଡ଼ ସେନା ଏକତ୍ର କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ପଦ ପାଇବା ଆଶାରେ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ। ସେଠାରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଗୁରୁ ଆଙ୍ଗିରସ କହିଲେ—"ପ୍ରଥମେ ଏକ ଗୋ-ଯଜ୍ଞ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ପରେ ଅନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଦରକାର।" "ସମସ୍ତ ଅମରମାନେ ଏକସାଥି ଯଜ୍ଞ କରିବେ; ମୁଁ ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛି—ଶୀଘ୍ର କର।" ଏପରି କହି, ଦେବତାମାନେ ଗୋ ଓ ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସରମାକୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ଦେବତାମାନେ ଅନୁପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ସରମା ହିମବତ ପାହାଡରେ ଗୋମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ; ଗୋମାନେ ଦାୟତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଗୋମାନେକୁ ଦେଖି, ଦାୟତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ପୁରୋହିତ ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ସରମା ରକ୍ଷା କରୁଛି, ଦେବତାମାନେ ଅନୁପସ୍ଥିତ; ଏବେ କଣ କରିବା ଉଚିତ?" ଶୁକ୍ର ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ଦାୟତ୍ୟମାନେ, ଶୀଘ୍ର ଏହି ଗୋମାନେକୁ ନେଇ ଯାଅ।" ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ଦାୟତ୍ୟମାନେ ଏହି ଗୋମାନେକୁ ଚାହିଁବା ଭଳି ନେଇଗଲେ; ଗୋମାନେ ନେଇଯିବା ପରେ, ସରମା ତାଙ୍କ ପଥ ଖୋଜିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ। ସରମା ଦେଖିଲେ ଗୋମାନେ ଦିତିପୁତ୍ରମାନେ ହିମବତ ପାହାଡକୁ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି; ଦାୟତ୍ୟମାନେ ସରମାକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଚଳନ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦାୟତ୍ୟମାନେ ମୂଳାୟମ ଭାବରେ କହିଲେ—"ଓ ସରମା, ଶୁଭା, ଏହି ଗୋମାନେ ଦୁଧ କରି ପିଉ।" ଏପରି କହି, ସେମାନେ ସରମାକୁ ଦୁଧ ପିବା ଅବସର ଦେଲେ। "ଓ ଭଲ ଜଣେ, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଏହି ଗୋମାନେ ବିଷୟରେ କିଛି କହିବେନାହିଁ," ବୋଲି, ସରମାକୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ମୁକ୍ତ ହେଇ, ସରମା ଶୀଘ୍ର ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଯାଇ, କମ୍ପିତ ଭାବରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତ ମାରୁତମାନେ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ସରମା ସହିତ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଗଲେ। ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ, ସେମାନେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପରେ ଯାଇ, ପାହାଡରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ସରମା, ଗୋମାନେ କେଉଁଠି?" ସରମା କହିଲେ—"ମୁଁ ଜାଣି ନାହିଁ।" ତାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ଇନ୍ଦ୍ର ମାରୁତମାନେ ଓ ସରମାକୁ ଗୋମାନେ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ପାହାଡରେ, ମାରୁତମାନେ ଉତ୍ସୁକତାରେ ସରମାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ତାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପାହାଡରେ ସରମାକୁ ପାଦ ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ। "ତୁମେ ଅବିବେକରେ ଦୁଧ ପିଇଛ, ଦାୟତ୍ୟମାନେ ଗୋମାନେ ନେଇଗଲେ," ବୋଲି, ସରମାକୁ ପାଦ ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଦ ଆଘାତରୁ, ସରମାଙ୍କ ମୁଁହରୁ ଦୁଧ ବହିଲା; ସେ ଦୁଧ ନେଇ ଗୋମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ସେଠାକୁ ଯାଇଲେ।