ହେ ଦେବୀ, ମହାବିଦ୍ୟେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ସେଠାରେ ଯେଉଁଠାରେ ନହାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଗ୍ରହଦୋଷ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ଲାଗି ଲୋକ ଏବେଳେ ଅପବିତ୍ର ହୁଏ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ବିଶ୍ରାନ୍ତି ନାମକ ବିଷ୍ଣୁ, କେଶବଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଏ, ସେଠି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଜପ, ପୂଜା ଓ ଧ୍ୟାନ କରାଯାଏ। ଏହିପରି ମଥୁରାର ମହାତ୍ମ୍ୟ ବିଷୟରେ ପୁରାତନ ଉପାଖ୍ୟାନ ଭାବେ ବରାହ ପୁରାଣର ଉନାଅଠାରି ଅଧ୍ୟାୟ ଅଛି। ପୁନି, ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ, ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ମଥୁରାରେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ନାମକ ଏକ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା। ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୁଶୀଳା ନାମକ ଗୁଣବତୀ ଥିଲେ। ସେ ଜଣେ ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭା ନାରୀ, ଏକାକି ଦୁଃଖରେ ଅତି ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ କାନ୍ଦୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ଗଛ ତଳେ ଏକ ଋଷି ବସିଥିଲେ। ସେ ଋଷି, ଦୟାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସେହି ମହିଳାଙ୍କୁ ସନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କଥା କହିଲେ। ଋଷିଙ୍କ କଥାଶୁଣି, ସେ ମହିଳା କହିଲେ, "ହେ ମୁନି, ମୁଁ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସନ୍ତାନ ସୁଖରୁ ବଞ୍ଚିତ।" ତେବେ ଋଷି କହିଲେ, "ଦେବୀଙ୍କ କୃପାରେ ତୁମେ ଏକ ପୁଅ ପାଇବ।" ଏପରି କଥାଶୁଣି, ସେ ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭା ମହିଳା ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଋଷିଙ୍କ କୃପା ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ଏହା ଶୁଣି ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଖୁସି ହେଲେ ଓ ଭଲ ଭାବେ ମନେ କଲେ, "ମୋ ମତ ମଧ୍ୟ ଏହି ଋଷିଙ୍କ କଥା ପରି ଅଛି।" ତେଣୁ ସେମାନେ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ସଙ୍ଗମରେ ନହାଇ ଓ ଗୋକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଏପରି ଦଶବର୍ଷ ଧରି ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କଲେ। ତେଣୁ ଦେବତାଙ୍କ କୃପାରେ ଏହି କଥା ସତ୍ୟ ହେବ। "ତୁମେ ଦୁହେଁ ଗୁଣ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଯୁକ୍ତ ପୁଅ ପାଇବ।" ପ୍ରଭାତେ, ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଧନ ଦାନ କଲେ। ଏହା ପରେ, ସେ ଗୁଣବତୀ ମହିଳା ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ ଓ ଦଶମ ମାସରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ତା'ପରେ ସେ ହଜାର ଗାଈ, ସୁନା ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କଲେ। ପୁଅର ଜନ୍ମ ଓ ନାମକରଣ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଏହାପରେ ଅନ୍ନପ୍ରାଶନ, ମୁଣ୍ଡନ ଓ ଉପନୟନ ସଂସ୍କାର କଲେ। ଦେବୀଙ୍କୁ ଦାନ ଓ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଏଭଳି ଯେତେବେଳେ ସେ ପୁଅ ଯୌବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତାନ ନ ଥିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ଯୌବନ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଗୁଣ ଓ ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ। ସେ ଲୋକମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେର ସେବା ପାଇଁ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେଠାରେ ଜଳମହଳ, ପ୍ରତିଦିନ ଖାଦ୍ୟ, ଭୋଜନ ଓ ଜୀବିକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲା। ସେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସଦା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରୁଥିଲେ। ସେ ହରିଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ମନ୍ଦିର ବନେଇଲେ। ସେ କୂଆରୁ ଜଳ ଆଣି ବାଗିଚାରେ ପାନି ଦେବା ପ୍ରଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସ୍ନାନ, ପୂଜା, ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ଓ ଦୀପ ଜଳାଇବା ଦିନକୁ ଦିନ ହେଉଥିଲା। ତାଙ୍କର ଚାରିଜଣୀ ଭଉଣୀ ସ୍ୱାମୀଭକ୍ତିରେ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟଶ୍ରୀରେ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ। ମାଳୀ ସଦା ଗଛକୁ ଜଳ ଛିଟିଁଥିଲେ। ଗଛମାନେ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଉଗୁଥିଲେ। ସମସ୍ତ କିଛି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ସବୁଏ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଦିନକୁ ଦିନ ଦାନ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଧନ ଦିନକୁ ଦିନ କମିଯାଉଥିଲା। ସେ ତାଙ୍କର ପିତାମାତା ଓ ପରିବାର ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଇବାକୁ ପଡ଼ୁଥିଲେ।