ଏକ ସମୟରେ, ଶ୍ରୀ ବରାହ ପୁରାଣରେ ମାଥୁରା ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅଧ୍ୟାୟରେ ବିଶ୍ରାନ୍ତିର ମହାତ୍ମ୍ୟ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ, ଏକ ରାକ୍ଷସ ଏକ ନ୍ୟାସ୍ତ ନିମ୍ନ ନ୍ୟାସ୍ତ ସ୍ନାନର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା। ପରେ, ପୃଥିବୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଦେଖିବାରେ କେତେ ମହାତ୍ମ୍ୟ ମିଳେ?" ଶ୍ରୀ ବରାହ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ମାଥୁରାକୁ କେବଳ ଦେଖିବାରେ ମାଥୁରାର ଫଳ ମିଳେ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଏଠାରେ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଦୁଃସାଧ୍ୟ ତପସ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା।" ପୃଥିବୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ: "ମୋର ମନରେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ମୋତେ ଏହି ମାଥୁରାରେ ନିରାବଧି ନିବାସ ଦିଅ। ଆପଣ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ, ଏହି କଥା ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଜାଣିଛି।" ତାପରେ ଭଗବାନ କହିଲେ: "ମାଥୁରାର କ୍ଷେତ୍ରର ରକ୍ଷା କରିବାର ଦାୟିତ୍ୱ ମୋର ହେବ। ଏହି ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚୟ ମୁକ୍ତି ଲାଭ ହୁଏ, ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଜନେ ନିଜ ସ୍ଵଭାବରେ ଭକ୍ତି କରି ଏପରି ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିପାରିବେ।" ପୃଥିବୀ ଅନୁରୋଧ କଲେ: "ମୋର ମାଥୁରା ଅଞ୍ଚଳ ଏକୁଷି ଯୋଜନ ଜଡା ଅଟୁଟ ରହିବ।" ଭଗବାନ କହିଲେ: "ହେ ଦେବୀ, ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କହିନଥିଲି। ଏହାକୁ ମୁଁ ଗୁପ୍ତ ରଖିଥିଲି, ସବୁଠୁ ଗୁପ୍ତ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।" "ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନେକ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ଏଉଁ ତୀର୍ଥଗୁଡିକର ସଂଖ୍ୟା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି। ପ୍ରସ୍କନ୍ଦନ, ଭାଣ୍ଡୀର, ଏବଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ସମାନ ଛଟି ତୀର୍ଥ, ଅସିକୁଣ୍ଡ ଓ ବୈକୁଣ୍ଠ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦଶ ଲକ୍ଷ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଚକ୍ର ତୀର୍ଥ, ଆକ୍ରୂର, ଦ୍ୱାଦଶାଦିତ୍ୟ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି।" "ମାଥୁରାର ମହାତ୍ମ୍ୟ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଠାରୁ ଏକ ଶତ ଗୁଣା ଅଧିକ; ଏଠାରେ ମହାତ୍ମ୍ୟ ଅନୁଭବ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହି କଥାକୁ ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଶ୍ରୀ ବରାହ ପୁରାଣରେ ମାଥୁରା ମହାତ୍ମ୍ୟ ବିଷୟରେ ସମାପ୍ତ ହେଲା।" ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଧ୍ୟାୟରେ, ଶ୍ରୀ ବରାହ କହିଲେ: "ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ସଦା ମାଥୁରାରେ ବସି ରହିଥାଏ। ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ମାଥୁରା ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମ୍ୟ ଚକ୍ରରେ ବସିଥାଏ, ଏହା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ପଦରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏଠାରେ ନିବାସ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାନ୍ତି।" "ଦୁଇ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା 'ସୋମ-ଚକ୍ର' ରୂପରେ ଉପସ୍ଥିତ। ଏଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ଦୁଇ କୋଟି କର୍ମର ଫଳ ସମାନ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଅବିନାଶୀ ଲୋକ ଲାଭ ହୁଏ; ଏକ ସ୍ନାନ ଦ୍ୱାରା ବହୁ ପରିବାର ସୁରକ୍ଷିତ ହୁଏ।" ପୃଥିବୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ଦକ୍ଷିଣ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଉତ୍ତର ଯାଞ୍ଚିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ରିତିରେ ଲୋକମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାନ୍ତି, ଗୃହ ଛାଡି ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।" "ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପୃଥିବୀକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରିବା ଉଚିତ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୂଜା, ନିୟମିତ ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା କ୍ରମବଦ୍ଧ ଭାବେ କରି, ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉଲ୍ଲେଖିତ।" "ଏହି ରିତିରେ କରିଥିବା ଲୋକ ଆଉ ମୋ ଲୋକକୁ ଫେରି ଆସନ୍ତିନାହିଁ; ସେମାନେ ବହୁ ସମ୍ମାନ ଲାଭ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବା କିମ୍ବା ଅର୍ଧ-ଚନ୍ଦ୍ର ଆକାରରେ କ୍ରିୟା କରାଯାଇଥିଲେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅସ୍ଥି ଅର୍ଧ-ଚନ୍ଦ୍ର ଆକାରରେ ରହିଛି, ଏହି ଅର୍ଧ-ଚନ୍ଦ୍ରରେ ବିଶ୍ରାନ୍ତି ତୀର୍ଥର ବିଶେଷ ମହାତ୍ମ୍ୟ ଅଛି।