ଏକ ସମୟର କଥା, ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କୂର୍ମ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଭକ୍ତ କପିଳ କହିଲେ, "ହେ ଧର୍ମମୟ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ କିମ୍ବା ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ । ଦୟାକରି ମୋ ଉପରେ ସଦା କୃପା କରନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଗାଧ ଭକ୍ତିରେ ନମ୍ର ହୋଇଛି ।" ଏହିପରି ଭକ୍ତି ଦେଖି ଜଗନ୍ନାଥ, ଜନାର୍ଦନ, ମୃଦୁ ଏବଂ ଛୋଟ ଦେହ ଧାରଣ କରି ଦେଖାଦେଲେ । ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ରାବଣ କହିଲେ, "ହେ ଦେବ, ଆପଣଙ୍କର ଦେହ ଅତି ଛୋଟ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଉଠାଇ ପାରିବି ନାହିଁ । ମୋ ଇଛା ଆପଣଙ୍କୁ ଲଙ୍କାର ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ନଗରକୁ ନେଇଯିବା ।" ଏପରି କଥା କପିଳଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣି, ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ, ରାବଣ ଭକ୍ତିରେ ଦୃଢ଼ ହେଲେ । ତାଙ୍କର ଏହି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଦେହ ହଳକା ହେଲା । ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଘରକୁ ନେଇ ଲଙ୍କାକୁ ଆଣିଲେ । ପରେ ଅଯୋଧ୍ୟାଧୀଶ ଶ୍ରୀରାମ ରାକ୍ଷସମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ଥିବା ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କଲେ ଏବଂ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଲଙ୍କାର ରାଜା କରି ଅଭିଷେକ କଲେ । ଶ୍ରୀରାମ କହିଲେ, "ଆଜି ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକରୁ ଆସିଥିବା ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ମୋତେ ଦିଅ । ମୁଁ ପ୍ରତିଦିନ ବରାହ ରୂପ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ ।" ତେଣୁ ସେ ଦିବ୍ୟ ଦେହୀ କପିଳଙ୍କୁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଦେଉଛନ୍ତି । ଶ୍ରୀରାମ ତାଙ୍କୁ ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ସ୍ଥାପନା କରି ଏବେ ପୂଜା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ପରେ ଲବଣ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ତିନି ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ । ଚତୁର୍ବିଧ ସେନା ସହିତ ଶତୃଘ୍ନ ମଥୁରା ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ । ଶତୃଘ୍ନ ଲବଣଙ୍କୁ ବଧ କରି ମଥୁରା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ସେଠାରେ 26,000 ବ୍ରାହ୍ମଣ ବସିଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ । ଏଠାରେ ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱ କଥା, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଲେ, କୋଟି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ କରାଇବା ସମାନ ଫଳ ମିଳେ । ଲବଣ ବଧ ଖବର ଶୁଣି ରାଘବ କହିଲେ, ତାହା ପରେ ଶତୃଘ୍ନ କହିଲେ, "ଯଦି ଆପଣ ମୋତେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ମୋତେ ଦିଅ ।" ତେବେ ରାଘବ କହିଲେ, "ହେ ଶତୃଘ୍ନ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ବରାହ ଦେବଙ୍କୁ ନେଇଯାଅ । ମଥୁରାର ଲୋକମାନେ ଧନ୍ୟ, ସେମାନେ ସଦା କପିଳଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି । ଅଭିଷିକ୍ତ ଶତୃଘ୍ନ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି, ମୁକ୍ତି ଦେନ୍ତି ।" ତେଣୁ ଶତୃଘ୍ନ ଦେବତାଙ୍କୁ ନେଇ ମଥୁରାକୁ ଗଲେ । ମଥୁରା ମଧ୍ୟଭାଗରେ ରାଘବ ତାଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନା କରି ପୂଜା କଲେ । ଗୟା କିମ୍ବା ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଷ୍କରରେ ପିଣ୍ଡ ଦେଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ତେଣୁ ବିଶ୍ରାନ୍ତି, ଗୋବିନ୍ଦ, ହରିରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ମିଳେ । ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟବେଳେ ମୋ ତେଜ ବିଶ୍ରାନ୍ତିରେ ରହେ, ଏବଂ ଦିନର ଚତୁର୍ଥାଂଶରେ କେଶବରେ ରହେ । ଏହି ଜ୍ଞାନ ପୁରାତନ, ମୋ ପିତା ସଦା ଧର୍ମମୟ । ଏଭଳି, 'କପିଳ ବରାହ ମହାତ୍ମ୍ୟ' ନାମକ ମଥୁରା ମାହାତ୍ମ୍ୟର ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା । ଏବେ ଆସିଲା ଅନ୍ନକୂଟ ପରିକ୍ରମାର ମହତ୍ତ୍ଵ କଥା । ଏଠାରେ ଗୋବର୍ଧନ ନାମକ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ । ସେଠାରେ ଏକ ଜିଲା ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବହୁ ଗଛ, ଝାଡ଼ି, ଓ ଲତା ରହିଛି । ପୂର୍ବଦିଗରେ ଇନ୍ଦ୍ର ହ୍ରଦ ଓ ଦକ୍ଷିଣରେ ଯମ ତୀର୍ଥ ଅଛି । ମୁଁ ସେଠାରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ବିହାର କରିବି । ଏଠାରେ ବ୍ୟକ୍ତି ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକରେ ନିର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ବ ରହି ଆନନ୍ଦ କରେ ।