ମଥୁରାର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି ଯେ, ଗୋପାଳମଣ୍ଡଳର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଏବଂ ମୁକ୍ତିକେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥରେ ଯେଉଁଠି ଦେବତାଙ୍କ ଓ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥକୁ “ବିଶ୍ରାନ୍ତି” ବୋଲି ଅଭିଧାନ କରାଯାଇଛି—ଏହା ହେଉଛି ଶାନ୍ତି ଓ ବିଶ୍ରାମର ସ୍ଥାନ। ଏଠାରେ ନିଜ ଯାତ୍ରା ଶେଷ କରି, ଦେବତା ଓ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ପରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହିପରି ସଠିକ୍ କ୍ରମରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ଯାତ୍ରା ନିଶ୍ଚୟ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ। ପରେ, ବିଶ୍ରାନ୍ତିରେ ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଇ, ଜନକ ମଙ୍ଗଳା ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍, ଯେଉଁଠି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଲାଭ ହୁଏ। ଏହି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ମୋ ପାଇଁ ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଫଳଦାୟକ ହେଉ। ଏଠାରେ ପରିକ୍ରମା କରି, ବଡ଼ ତପସ୍ବୀ ସେଠାରେ ବିଶ୍ରାମ କଲେ ଓ ସଂରକ୍ଷିତ ରହିଲେ। ସେ ନିଜ ନାମରେ ଚିହ୍ନ ସ୍ଥାପନ କରି, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏହି ସବୁ ଦେଖି ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍। ଏଠାରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଭଗ୍ୟର ନିବାସ ଅଛି, ଯେଉଁଠି କୃଷ୍ଣ ଅକ୍ଷୟ କର୍ମ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଶୁଭ୍ର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଏ, ଦକ୍ଷିଣ ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାରରେ ମଧୁର ଶବ୍ଦ ମିଳେ। ଭୟରେ କୃଷ୍ଣ ଚଣ୍ଡିକା ଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ଯିଏ ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସୁଖୀ ହୁଏ। ଏହି ଦେବୀକୁ କୃଷ୍ଣ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ କଂସ ବିନାଶ ପାଇଁ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ତା’ପରେ, ପହଳିଆମାନେ ଉପରେ ଜୟ ଲାଗି କୃଷ୍ଣ ବଜ୍ରାନନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଶୁଭ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ ମଙ୍ଗଳ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ, ଯିଏ ମଥୁରା କୁଳର ନାୟକ, ସେ ଅଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ଏଭଳି କରି, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ନବମୀ ତିଥିରେ ପରିକ୍ରମା କରାଯାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରେ ଏହି ପରିକ୍ରମା କ୍ରମେ କ୍ରମେ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣହନନ୍ତା, ମଦିରାପାନୀ, ଚୋର ବା ନିୟମଭଙ୍ଗ କରିଥିବେ—ସେମାନେ ମଥୁରାର ପରିକ୍ରମା କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ଓ ରୋଗମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏପରି ଭାବେ, “ମଥୁରା ପରିକ୍ରମା ପ୍ରକାଶ” ନାମକ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଉଛି। ଏବେ ଆସନ୍ତୁ ଦେବବନର ମହିମା ବିଷୟରେ ଶୁଣିବା। ଯେଉଁମାନେ ମୋହିତ, ଧର୍ମରୁ ଦୂର ଓ ଜ୍ଞାନହୀନ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନରକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରିବା ଛାଡ଼ି, ନିଜ ଶୁଭ କର୍ମରେ ମାନବ ଜନ୍ମ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଶ୍ରୀବରାହ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛନ୍ତି—ଯିଏ ମଥୁରା ଦେବୀଙ୍କୁ ଭଜନ୍ତି, ସେ ନରକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ନାଶ କରି, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ମଥୁରାରେ ବାସ କରନ୍ତି ବା ତୀର୍ଥସ୍ଥଳରେ ସେବା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯଦି ଶତ କର୍ମ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ମଧୁବନ, ଦ୍ୱିତୀୟ ତାଳବନ, ଚତୁର୍ଥ କାମ୍ୟକବନ, ସପ୍ତମ ଖାଦିରବନ, ନବମ ଲୋହାର୍ଗଳବନ, ଏକାଦଶ ଭାଣ୍ଡୀରବନ, ଦ୍ୱାଦଶ ବୃନ୍ଦକବନ ଅଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ଅରଣ୍ୟର ଯାତ୍ରା କ୍ରମେ କ୍ରମେ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କଲେ, ଅପୂର୍ବ ଫଳ ମିଳେ। ଏପରି ଭାବେ, “ଦେବବନର ମହିମା” ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଉଛି। ଏବେ ଚକ୍ରତୀର୍ଥର ମହିମା ବିଷୟରେ କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ମୁଁ ଆଉ ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତୀର୍ଥର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ଏହା ହେଉଛି ମହାଗୃହୋଦୟ ନାମକ ତୀର୍ଥ, ଯାହା ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ଅଳଙ୍କାର।