ମଥୁରା ପରିକ୍ରମାର ମହତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ବରାହ ପୁରାଣରେ ଏଭଳି ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା ବର୍ଣ୍ନିତ ହୋଇଛି। ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଏହି ପରିକ୍ରମା କରିବା ଉଚିତ। ଏଇ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟର ଉପାୟ ଏବଂ ଫଳ ନିମିତ୍ତେ ପୃଥିବୀ ଦେବୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ମଥୁରା ପରିକ୍ରମା କେମିତି କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଏହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ କଣ?" ତେବେ, ଶ୍ରୀ ବରାହ ଦେବ କହିଲେ—"ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲା, ଯେପରି ତୁମେ ଏବେ ମୋତେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ।" ସମସ୍ତ ପୁରାଣରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥଳର ସର୍ବୋତ୍ତମ କଥା ଶୁଣିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳିଥାଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳିଥାଏ, ମଥୁରାରେ ଏହି ପରିକ୍ରମା କରିଲେ ଏହାର ଫଳ ତାହାଠାରୁ ଶତଗୁଣା ଅଧିକ। ଏଭଳି କଥା କହିବା ପରେ, ଋଷିମାନେ ଆତ୍ମଜନ୍ମାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ଧ୍ରୁବଙ୍କ ସହିତ ଏହି ଦିନ ଇଚ୍ଛାମୁତାନୁସାରେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ମଥୁରାର ପରିକ୍ରମା କରିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏହିପରି ମଥୁରା ପରିକ୍ରମାର ବିଶେଷ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ, ମଥୁରା ପରିକ୍ରମାର ପ୍ରକାଶ ଏଭଳି ହେଉଛି: କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନରେ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ମଥୁରାକୁ ପହଞ୍ଚିବା ଉଚିତ। ସେଠି ଶୟନସ୍ଥଳ ଦର୍ଶନ କରିବା ଏବଂ କେଶବ ନାମରେ ଅନ୍ତିଃଶୟା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ରୂପ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ସେଉଁଠି ଉପବାସ କରି, ଅଳ୍ପ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଅଥବା ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ, ଏହି ରାତି ଉପବାସ୍ଥିତ ରହିବା ଏବଂ ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ। ତାଲ ଦିନ ସେ ତିଳ, ଚାଉଳ, ଏବଂ ଦର୍ଭା ନେଇ, ପିତୃ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ସମ୍ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ, ଧ୍ରୁବ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଯେପରି ଏହି ବସ୍ତୁ ନେଇ ପରିକ୍ରମା କରିଥିଲେ, ସେପରି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପରିକ୍ରମା କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ରାତି ଜାଗି ରହି, ନବମୀ ଦିନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୃଙ୍ଗାର ଏବଂ ପବିତ୍ରତାରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ପୂର୍ବରୁ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ। ପାଦ ଧୋଇ, ମୁଁହ ଧୋଇ, ହନୁମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ। ଯାତ୍ରାର ସଫଳତା ଦାତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିବା ଉଚିତ। ଯେପରି ରାମଙ୍କ ଯାତ୍ରାରେ ସଫଳତା ଦୃଢ ହୋଇଥିଲା, ସେପରି ଧନୁମନ୍ତ ଗଣପତିଙ୍କୁ ଉଚିତ ଭାବେ ସୂଚିତ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ପଦ୍ମନାଭ, ଦୀର୍ଘ ଶରୀର ବିଷ୍ଣୁ, ଭୟ ନାଶକଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଦେବୀ ବସୁମତୀ, ଅଜୟ, କଂସଙ୍କ ନିବାସୀ, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଚର୍ଚିକା ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ। ଦେବୀମାନେ, ଦେବତାଙ୍କ ଜୟଦାୟିନୀ ମାତୃମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ସେମାନେ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଓ ନିର୍ବାନ୍ଧନ ଭାବରେ ଦକ୍ଷିଣ କୋଣ ଯାଏଁ ଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ। ସେଠି ନମସ୍କାର କରି, ଇକ୍ଷୁବାସାକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଏହି ଦେବୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତମ ଭାବରେ ପୂଜିତ; ଏହି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ମହାର୍ଷିମାନେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥଳ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ: ଅର୍କସ୍ଥଳ, ବୀରସ୍ଥଳ, କୁଶସ୍ଥଳ, ପୁନ୍ୟସ୍ଥଳ, ମହାସ୍ଥଳ—ଏହି ସମସ୍ତ ମହାପାପ ନାଶକ। ଏହାଙ୍କୁ କେବଳ ଦର୍ଶନ କରିଲେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହ ଅନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ମିଳେ। ତାପରେ ହୟମୁକ୍ତି, ସିନ୍ଦୁର, ଏବଂ ସହଚରମାନେ ସହିତ ଯିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଘୋଡାରେ ଚଢି ଏହି କ୍ରିୟା କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ଏକ ରାଜପୁତ୍ର ଦଢ଼ିଥାଏ; ଯାନରେ ଯାତ୍ରା କଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ନାହିଁ। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳରେ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଓ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏଠାରେ ମଲ୍ଲିକା ଦେବୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମିଳେ, ଯିଏ ଶୁଭ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜୟ ଦେଇଥାଏ। ଏଠାରେ ଚର୍ଚିକା ଯୋଗିନୀ ଅନ୍ୟ ଯୋଗିନୀମାନେ ସହ ଅଛନ୍ତି। ଅସ୍ପ୶୍ୟ ଓ ସ୍ପ୶୍ୟ, ଉଭୟ ମାତୃମାନେ, ଏହି ଜଗତ୍ରେ ପୂଜିତ। ତାପରେ ବର୍ଷା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଡ଼ା, ଉତ୍ତମ ପାପ ନାଶକ ପୋଖରିକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ମଥୁରା ପରିକ୍ରମାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ ଏବଂ ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନର ମହତ୍ତ୍ୱ ବର୍ଣ୍ନିତ ହୋଇଛି।