ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କର ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଖେଳିବା ପରେ, ଏଠାରେ ଜଣେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି, ମୋର ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି । ଏହିପରି ମହାତ୍ମା ବରାହ ପୁରାଣରେ, ମଥୁରାର ମହିମା ବିଷୟରେ, 'ମଥୁରାର ପ୍ରକଟି' ନାମକ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଉଛି । ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ମଲୟାର୍ଜୁନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ ଓ ସମ୍ପୃକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ସ୍ତୁତି କହିବି । ବଡ଼ ଋଷି, ସେଠାରେ ଯମୁନା ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଏକ ଗାଡ଼ି ଉଲଟିଗଲା ଏବଂ ଝୋପଡ଼ିର ଘଡ଼ା-ବାଟି ଭାଙ୍ଗିଗଲା । ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ, ଏ ପୃଥିବୀରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ସ୍ନାନ କରାଯାଏ, ଏହି ଦିନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ସ୍ନାନ କଲେ, ଯମୁନା ଜଳରେ ଦେହ ପବିତ୍ର କରି, ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖି, ଆମ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଜଣେ ମଧ୍ୟ କଳିନ୍ଦୀ ଜଳରେ ଏହିପରି ଶ୍ନାନ କଲେ, ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବ ଲୋକକୁ ଗଲେ, ସେମାନେ ସଦା ଏହି ତୀର୍ଥର ଗୌରବ ଗାନ କରନ୍ତି । ଯେଉଁଠାରେ ଯମୁନା ଜଳରେ ପିଣ୍ଡ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୀ । ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ଜଣେ, ଦେବୀ, ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି । ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ସେ ମୋ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ପ୍ରତିଦିନ ଏଠାରେ ଶୁଭ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରାଯାଏ । ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଜଣେ ସୂର୍ୟଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି । ସୂର୍ୟଙ୍କ ନିକଟରେ ଏକ ପବିତ୍ର ଜଳର କୂଆଁ ଅଛି । ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ପୃଥିବୀ, ଚିତ୍ତାନୁସାରେ ଚଳିବା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ । ଏଠାରେ ଏକ ଗୁପ୍ତ ଏବଂ ପରମ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଭିରସ୍ଥଳା କୁହାଯାଏ, ଏହା ମୋର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ କ୍ଷେତ୍ର । ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଏକ ରାତି ରହି ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ ସେ ମୋ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ଜଣେ, ଦେବୀ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି । ଏହି ପାଞ୍ଚ ତୀର୍ଥ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାପ ନାଶକ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏଠାରେ ଗୋପୀଶ୍ୱର ନାମକ ଏକ ଦେବତା ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ମହାପାପ ନାଶକ । ଏଠାରେ ହରି ଲୀଳା ପାଇଁ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ । ସେ ସମୟରେ ଗାଡ଼ି ଭାଙ୍ଗିଗଲା ଓ ଝୋପଡ଼ିର ଘଡ଼ା-ବାଟି ଭାଙ୍ଗିଗଲା । ଧର୍ମକୁ ଆଲିଂଗନ କରି, ଚାତୁର୍ୟରେ ଏହାକୁ ଚାଲାକି ଭାବେ ଲୁଚାଇ ଦେଲେ । ଏଠାରେ ଗୋପାଳ ଭୂଷାଧାରୀ ଦେବଙ୍କ ଅଭିଷେକ କରାଯାଇଥିଲା । ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯାଇ, ସେ ଶୁଭ୍ର ସୁନାର ଦୁଇ ଖିଲି ପିନ୍ଧିଥିଲେ । ଏଠି ମାତଳି ନାମକ ଦେବତା ଗୋପାଳଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ଉପାସନା କରିଥିଲେ । ଏଠି ସପ୍ତସାମୁଦ୍ରିକା ନାମକ ଏକ ପବିତ୍ର ଜଳର କୂଆଁ ଅଛି । ଏଠି ଯିଏ ଅଭିଷେକ କରେ, ସେ ନିଜର ସତ୍ତରଟି ସପ୍ତତି ସପ୍ତ ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥାଏ । ସେଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେ ଅନେକ କୋଟି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି । ଯଦି କେହି ଏଠି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ । ଏହିପରି ଭାବେ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ଆଶା କରେ, ଗୋପାଳଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତାହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ । ଏଠି ଜଣେ ଦଶ ପୂର୍ବଜ ଓ ଦଶ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ । ପରେ, ଯଦି ସେଠାରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ । ମଥୁରାର ଦକ୍ଷିଣ ପ୍ରାନ୍ତରେ ଫାଲ୍ଗୁନକ ନାମକ କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି । ଏଠି, ଫାଲ୍ଗୁନକରେ, ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ତୀର୍ଥରେ, ଯିଏ ଅଭିଷେକ କରେ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରେ । ଏଠାରେ ତାଳବନ ନାମକ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହା ଦେନୁକ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ।