ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ପିତୃଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କିପରି କରିବା ଉଚିତ, ତାହା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କଥାଯାଇଛି। ଯଦି କେହି ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଭୋଜନ ଦେବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି, ସେ ତାଙ୍କର ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଜଂଗଲ ଶାଗ ବା ଅତି ଅଳ୍ପ ଦକ୍ଷିଣା ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇପାରନ୍ତି। ଯଦି ଏହା ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ନୁହଁଏ, ସେ ଆଦର ସହିତ କିଛି ତିଳ ତାଙ୍କ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଧରି ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିପାରନ୍ତି। ସତ୍କୃତି ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ସାତ କିମ୍ବା ଆଠ ଟିଳ ବା ଏକ ମୁଠି ପାଣି ଦେଇ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିପାରିବେ। ଯେଉଁଠାରୁ କିଛି ମିଳୁଛି, କିମ୍ବା ଗାଈର ଦୁଧ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, ତାହା ସହିତ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅର୍ପଣ କରି ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ। ଯଦି କିଛି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ସେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇ ଗଛ ମୂଳରେ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଚିହ୍ନଟ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକପାଳଙ୍କ ନିକଟେ ଏହିପରି କହିବେ: "ମୋ ପାଖରେ ଧନ, ସମ୍ପତ୍ତି କିମ୍ବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ମୁଁ ମୋ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ମୋର ଭକ୍ତିରେ ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ—ମୁଁ ବାୟୁର ମାର୍ଗରେ ବାହୁ ପ୍ରସାରିତ କରିଛି।" ପୂର୍ବଜମାନେ ଏହିପରି କଥା ରଚନା କରିଛନ୍ତି, ଏହି ପ୍ରକାର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଉଦ୍ଧାର ପାଇବେ। ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମୁନି କହିଛନ୍ତି—ଏହି କଥା ପୂର୍ବେ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସନକଙ୍କ ଭାଇ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ମୁନି କହିଥିଲେ। ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ, କେଉଁ ପ୍ରକାର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ତିନିଟି ନଚିକେତା ଅଗ୍ନି, ତିନିଟି ମଧୁ ମନ୍ତ୍ର, ତିନିଟି ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ଲୋକ ଜାଣନ୍ତି, ଷଡଂଗ ଓ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ଯୋଗୀ ଓ ଜ୍ୟୋତିଷ୍ ସାମ ଗାୟକ, ସେମାନେ ପ୍ରଥମ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ପ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ, ଭାଉଜ, ନାତି, ଶ୍ଵଶୁର, ଜାମାତା, ମାମା, ତପସ୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ଉପାସକ, ଶିଷ୍ୟ, ସାପେକ୍ଷ, ମାତାପିତା ଭକ୍ତ—ଏହିମାନେ ମଧ୍ୟ ନିମନ୍ତ୍ରିତ ହେବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ବନ୍ଧୁ ଦ୍ରୋହ କରନ୍ତି, ନଖ ବିକୃତ, କଳା ଦାନ୍ତ, କୌମାର୍ଯ୍ୟ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ଅଗ୍ନି ଉପାସନା ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ସୋମ ବିକ୍ରୟ କରନ୍ତି, ଶାପିତ, ଚୋର, ନିନ୍ଦକ, ଗ୍ରାମପୁରୋହିତ, ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥିବା ବା ନେଇଥିବା, ପୂର୍ବ ଭାର୍ଯ୍ୟା ବିବାହ କରିଥିବା, ମାତାପିତା ଅବହେଳା କରିଥିବା, ନିଚ୍ଚ ଜାତି ନାରୀ ସହ ଜୀବିକା କରିଥିବା, ଦେଉଳ ପୁଜାରୀ—ଏମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ। ପ୍ରଥମ ଦିନରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରଥମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବେ; ଯଦି ନିମନ୍ତ୍ରଣ ନ କରନ୍ତି, ଘରକୁ ଆସିଥିବା ତପସ୍ବୀମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବେ। ଆସିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଓ ଶୁଦ୍ଧି କରି ଆସନ ଦେଇ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ। ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦୁଇଜଣ ଦୁଇଜଣ କରି ଆସନ ଦେବେ; ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି, କିମ୍ବା ପ୍ରତି ଦେବତା ଓ ପ୍ରତି ପିତୃଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଏକ ନିଯୁକ୍ତି କରିପାରିବେ। ମାମାଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ ବୈଶ୍ୱଦେବ ବିଧି ସହ କିମ୍ବା ବୈଶ୍ୱଦେବ ମାତ୍ର କରିବା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ। ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂର୍ବଦିଗ ଦେଖାଇ, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଉତ୍ତର ଦିଗ ଦେଖାଇ ଭୋଜନ ଦେବେ। କେହି କହନ୍ତି ଦେବତା ଓ ପିତୃଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅଲଗା କରିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ ମହାର୍ଷିମାନେ ଏକଠି ରନ୍ଧା କରି କରିବାକୁ କହନ୍ତି। ଆସନ ପାଇଁ କୁଶ ଦେଇ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଦେବତାଙ୍କ ଆବାହନ କରି, ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ଯବ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ଧୂପ ଦୀପ ଓ ଅନ୍ୟ ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଆପସବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଆୟୋଜନ କରିବେ। ଦର୍ଭା ଦେଇ ମନ୍ତ୍ରରେ ପିତୃମାନେଙ୍କ ଆବାହନ କରି, ତିଳ ଜଳ ଓ ଆପସବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବେ। ଏହି ସମୟରେ, ଯଦି କୌଣସି ଅତିଥି ଭୋଜନ ଚାହିଁ ଆସନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଦର ସହିତ ଅତିଥି ସେବା କରିପାରିବେ। କାରଣ, ଯୋଗୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଲୋକଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ପୃଥିବୀରେ ଘୁରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ସ୍ଵରୂପ ଅଜ୍ଞାତ। ତେଣୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ଯଦି କୌଣସି ଅତିଥି ଆସନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଆଦର ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଦ୍ୱିଜମାନେ ଅତିଥି ଆଗମନ କରି ମଧ୍ୟ ଆଦର ନ ପାଆନ୍ତି, ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ବେଶି ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ, ଲୁଣ ଓ ଖାର ନଥିବା ଭୋଜନ ତିନିଥର ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମ ଅଘ୍ନି ଅର୍ପଣ କରିବେ 'ସ୍ୱାହା' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅଗ୍ନିକୁ, ତାପରେ ସମ୍ପ୍ରତି ପିତୃସମ୍ବନ୍ଧୀ ସୋମକୁ, ତୃତୀୟ ଅଘ୍ନି ଭାଗ ଭୈବସ୍ୱତକୁ ଦେବେ। ଅଘ୍ନି ପରେ ଯେଉଁ ଅନ୍ଶ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ, ତାହା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ବାତିଲାରେ ରଖିବେ। ପରେ, ଭଲଭାବେ ରନ୍ଧା, ଇଚ୍ଛିତ ଓ ଉଚିତ ଭୋଜନ ଦେଇ, ନମ୍ର ଏବଂ ଆଦର ସହିତ 'ଯଥାଇଚ୍ଛା ଭୁଞ୍ଜନ୍ତୁ' ବୋଲି କହିବେ। ସେମାନେ ଶାନ୍ତ, ସ୍ନିଗ୍ଧ ଚେହେରା ଓ ମନୋନିବେଶ ସହିତ ଭୋଜନ କରିବେ, ଦାତା ଭକ୍ତି ଓ ଶାନ୍ତି ସହିତ ଦେବେ, କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ତ୍ୱରା ନ ହେବା ଉଚିତ। ପ୍ରତିକୁଳ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି, ଭୂମିରେ ତିଳ ଛିଟିଇ, ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପିତୃମାନେଙ୍କ ସ୍ତୁତି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବେ। "ମୋ ପିତା, ପିତାମହ, ପ୍ରପିତାମହ, ଯେଉଁମାନେ ମୋ ଅର୍ପିତ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ, ଆଜି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।" "ମୋ ପିତା, ପିତାମହ, ପ୍ରପିତାମହ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦେହରେ ବିରାଜିତ, ଆଜି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।" "ମୁଁ ଭୂମିରେ ଯେଉଁ ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରିଛି, ତାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।" "ମୁଁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏଠାରେ ଯାହା ଘୋଷଣା କରିଛି, ତାହାଦ୍ୱାରା ମୋ ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।" "ମୋ ମାମା, ତାଙ୍କ ପିତା, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପିତା, ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ; ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୃପ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତୁ, ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମାମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ।" "ହରି, ଯଜ୍ଞେଶ୍ୱର, ଅବିନାଶୀ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କ ଅର୍ପଣର ଭୋକ୍ତା, ଏଠାରେ ବିରାଜିତ; ତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ସମସ୍ତ ଦାନବ ଓ ଅସୁରମାନେ ତୁରନ୍ତ ଦୂରେଇଯାଉନ୍ତୁ।