ମହାପୁଣ୍ୟମୟ ମଥୁରାର ମହତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ୟିତ ହେଉଛି—ଏଠି ନିଜେ ମୁଁ ଗୋଇଁ ଓ ଗୋପମାନେ ସହିତ ଖେଳ କରିଥିଲି। ଏଠି ଏକ ବଡ଼ ପବିତ୍ର ପୋଖରୀ ଅଛି, ଯାହା ଘନ ଜ୍ଵାଳ ଓ ଲତାରେ ଆବୃତ। ସେଠି ମୁଁ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ ଖେଳ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିଲି। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଉ ଏକ ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ମହାପାପ ନାଶ କରେ। ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ କେଶୀ ନିହତ ହେଇଥିଲେ, ସେଠିର ପୂଣ୍ୟ ଶତଗୁଣ ବେଶି। ଏହିଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେଠି ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ ଗୟା ତୀର୍ଥର ସମାନ ଫଳ ମିଳେ। ପୃଥିବୀରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ବାର ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ନାମରେ ପରିଚିତ। ସେଠି କାଳିୟ ନିବାରଣ ହୋଇଥିଲା ଓ ମୁଁ ଆଦିତ୍ୟମାନେକୁ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲି। ଆଦିତ୍ୟମାନେ କହିଲେ—‘ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥରେ ଅମାନେ ସ୍ନାନ କରିବା ଅଧିକାର ଦିଅ।’ ମୁଁ ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଖେଳ ଶେଷରେ, ଏଠି ଯେଉଁ ଜଣେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏପରି ଭାବେ ବରାହ ପୁରାଣରେ ମଥୁରାର ମହିମା ବିଷୟରେ ବିସ୍ତାରରେ କଥା ହେଉଛି। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ନାମ ‘ମଥୁରା ପ୍ରଦର୍ଶନ’। ଏବେ ମୁଁ ମଲୟାର୍ଜୁନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ ଓ ତଦନୁସଂଗିକ କାର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଶଂସା କରିବି। ଏଠି ଯମୁନା ନଦୀ ଅତିକ୍ରମ କଲେ, ଏକ ଗଡ଼ି ଉଲଟିଗଲା ଓ ଝୋପଡ଼ିର ମଟ୍କା ଓ ଘଡ଼ା ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ, ଯେଉଁଠି ସ୍ନାନ କରାଯାଏ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ରହେ, ସେଉଁଠି ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଶୁଦ୍ଧ ହେବା ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଆସେ। ଆମ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକ ଯଦି କଳିନ୍ଦୀ ଜଳରେ ନିମଗ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପିତୃଗଣ ପରଲୋକରୁ ଏହି ତୀର୍ଥର ଗୀତ ଗାନ୍ତି। ଯିଏ ଯମୁନାରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରେ, ସେ ଧନ୍ୟ। ଯିଏ ଏଠି ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଏଠି ସ୍ନାନ କଲେ ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ। ଏଠି ପ୍ରତିଦିନ ଶୁଭ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ସ୍ଥାନ ପାଖରେ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳର କୂଆ ଅଛି। ସେଠି ସ୍ନାନ କଲେ ଇଚ୍ଛାମତା ଚଳନ ହୋଇଥିବା ନିବାସ ମିଳେ। ସେଠି ଏକ ଗୁପ୍ତ ଓ ପରମ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହାକୁ ବୀରସ୍ଥଳା କୁହାଯାଏ—ଏହା ମୋର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ କ୍ଷେତ୍ର। ଯିଏ ଏଠି ଏକ ରାତି ଅବସ୍ଥାନ କରି ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କଲେ ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏଠି ସ୍ନାନ କଲେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ। ଏହି ପାଞ୍ଚ ତୀର୍ଥ ମହାପାପ ନାଶକ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠି ଗୋପୀଶ୍ୱର ନାମକ ଦେବତା ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ମହାପାପ ନାଶ କରନ୍ତି। ଏଠି ହରି ଗୋପୀମାନେର ରୂପ ତିଆରି କରି ଲୀଳା କରିଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ ଗଡ଼ି ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଝୋପଡ଼ିର ଘଡ଼ା ଓ ମଟ୍କା ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ଧର୍ମରେ ଏହାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଚତୁରତାରେ ଏହି ଲୀଳାକୁ ଗୁପ୍ତ ରଖିଥିଲେ। ଏଠି ଗୋପୀମାନେ ମିଶି ସ୍ନାନ କରାଇଥିଲେ, ସେ ସମୟରେ ସେ ସୁନାର କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ମାତଳି ଏଠି ଗୋପମାନେର ନାୟକ ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଏଠି ସପ୍ତସାମୁଦ୍ରିକା ନାମକ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳର କୂଆ ଅଛି। ଏପରି ଭାବେ ମଥୁରା ଓ ତାହାର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଲୀଳା, ପୂଣ୍ୟ ଓ ପାପ ନାଶର ସ୍ଥାନ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।