ବସୁନ୍ଧରା, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଉ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ କଥା କହିବି, ଆଗ୍ରହରେ ଶୁଣ। ସୋମତୀର୍ଥରେ, ଯାମୁନା ନଦୀର ପବିତ୍ର ଜଳରେ, ନିୟମିତ ଆହାର ଓ ନିୟମିତ ଆଚରଣ ପାଇଁ ଉପବାସରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ତାଳି ନିଆଁ ପରେ ଅଭିଷେକ କରିଥାନ୍ତି। ଏଠାରେ, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ପରେ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଦେବୀ, ଏଠାରେ କୌଳୀନ୍ୟ ନଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଯଦି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିର୍ଯ୍ୟାସୀ ହୋଇପାରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରି ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ନିୟମିତ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ବର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ଅତି ସହଜ ହୋଇଯାଏ। ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ମନରେ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ଲୋକମାନେ ସ୍ବର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି ଏବଂ ପୁନଃଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ବିଘ୍ନର ରାଜା ସେମାନେକୁ ବିଘ୍ନ ଦେଇନାହିଁ। ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏଠାରେ ସବୁବେଳେ ବିଘ୍ନ ଦୂର କରନ୍ତି। ଏହି ବିଶିଷ୍ଟ ତୀର୍ଥର ପରେ କୋଟିତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପବିତ୍ର ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠାରେ ଲୋଭ ଓ ମୋହ ତ୍ୟାଗ କରି ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏହା ପରେ ଶିବକ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ଯାହା ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ଅଧ କ୍ରୋଶ ଦୂରରେ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ପାନ କରିଲେ ମାଥୁରା ତୀର୍ଥର ଫଳ ମିଳେ। ଏହିପରି ମାଥୁରା ମହାତ୍ମ୍ୟରେ ଯାମୁନା ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ ମୁଁ ଆକ୍ରୁରା ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଆଉ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ କଥା କହିବି, ଯାହା ମାନବ ଲୋକରେ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ। ଦେବୀ, ଏଠାରେ ମୁଁ ସଦା ଜଗତର କ୍ଷେମ ପାଇଁ ବସିଥାଏ। ଶଙ୍କ୍ରାନ୍ତି, ବିଷୁବ, ଓ ବିଷ୍ଣୁପଦୀ ବେଳେ ଏଠିରେ ମୋର କ୍ଷେତ୍ର 'ଆକ୍ରୁରା' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ପ୍ରୟାଗରେ ସ୍ନାନ କରିବାର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଏଠିରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମିଳିଯାଏ। ସୁଧନା ନାମରେ ଏକ ମୋର ଭକ୍ତ ସଦା ରହିଛି। ସେ ଗୃହରେ ନିଜ ପରିବାର, ପୁଅ ଓ ଜନାନୀ ସହିତ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ନେହ ଅନୁଭବ କରେ। ସେ ଦିନ, ମାସ ଓ ବର୍ଷ ଚାଲିଯାଏ, କିନ୍ତୁ କେବେ ମାପ ଓ ଭାରରେ ଧୋଖା ଦେଉନାହିଁ। ସେ ସଦା ହରିଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଉପାସନା କରିଥାଏ। ଦିବ୍ୟ ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଧୂପରେ ପୂଜା କରେ। ଉପବାସ ଓ ରାତିରେ ଜାଗରଣ ରଖେ। ଏଠିକୁ ଆସି, ମୋର ସମ୍ମୁଖରେ ଶୁଭ ରୂପରେ ନୃତ୍ୟ କରେ। ଏହିପରି ଚାଲିବା ସମୟରେ, ଏକ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କ ପାଦକୁ ଧରି ନେଇଥିଲା। ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କ ପାଦକୁ ଧରି ଧରି ପୃଥିବୀକୁ କହିଲା— "ମୁଁ ଏକ ରାକ୍ଷସ, ଓ ବଣିକମାନ୍ୟ, ଅରଣ୍ୟରେ ବସିଥାଏ।" ସୁଧନା କହିଲେ— "ତୁମେ ମୋ ଶରୀରକୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ଯାହା ସୁସ୍ଵାଦୁ ଖାଦ୍ୟରେ ପାଳିତ?" ସେ କହିଲେ— "ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କର ଉପରେ ଜାଗରଣ କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ଓ ରାକ୍ଷସ।" "ତୁମେ ମୋର ସମ୍ମୁଖରେ ଉପବାସ ଓ ଜାଗରଣ କରିବା ପରେ, ପ୍ରଭାତରେ, ତୁମେ ମୋ ଶରୀର ଭକ୍ଷଣ କରିପାରିବ।" ଏହିପରି ଯାମୁନା ତୀର୍ଥ ଓ ଆକ୍ରୁରା ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଆଦରଭାବରେ ପୁରାଣରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି।