ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଋଷି ଦ୍ୱିଜାତିମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏବେ ମୁଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉଚିତ ସମୟ ବିଷୟରେ କହିବି, ତୁମେ ଶୁଣ। ଯେତେବେଳେ ଉଚିତ ଦାନ ବା ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମିଳିଥାଏ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମୟ ଜାଣି, ଉତ୍ତରାୟଣ, ଦକ୍ଷିଣାୟଣ, ବିଷୁବ, ଚନ୍ଦ୍ର ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକ ନୂତନ ରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ବେଳେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଅଶୁଭ ତାରା ବା ଗ୍ରହର ଅପମାର୍ଜନ ହେଲେ, ମନ୍ଦ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଲେ, କିମ୍ବା ନୂତନ ଧାନ ଆସିଲେ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଅମାବାସ୍ୟା ଆର୍ଦ୍ରା, ବିଶାଖା ବା ସ୍ୱାତି ଏକାତ୍ର ହୁଏ, ଏହି ସମୟରେ କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ପିତୃମାନେ ଆଠ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି। ଅମାବାସ୍ୟା ପୁଷ୍ୟା, କ୍ରୂର ନକ୍ଷତ୍ର ବା ପୁନର୍ବସୁ ଉପରେ ହେଲେ, ପିତୃମାନେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି। ଅମାବାସ୍ୟା ବାସବ, ଆଜଏକପାଦ, ବା ବାରୁଣ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ହେଲେ, ପିତୃମାନଙ୍କ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଚାହିଁଥିବା ଲୋକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ସମୟରେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଲାଭ କରିପାରିନାହାନ୍ତି। ଅମାବାସ୍ୟା ଯଦି ନଉଟି ନକ୍ଷତ୍ରରେ ହୁଏ, ଅସୀମ ପୁଣ୍ୟ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ଦଶ ଲକ୍ଷ ଥର ଏକ ହଜାର ଦିଅଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ପୁଣ୍ୟର ସୀମା ନାହିଁ। ପିତୃମାନେ ଏକ ଗୁପ୍ତ ଉତ୍ତମ ସମୟ ବିଷୟରେ କହିଛନ୍ତି: ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ତୃତୀୟା ଦିନ ଏବଂ କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ନବମୀ ଦିନ। ମାଘ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଚନ୍ଦ୍ର ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ, ଅଷ୍ଟକା ଦିନ ଏବଂ ଉତ୍ତରାୟଣ-ଦକ୍ଷିଣାୟଣ ଦିନରେ ଭକ୍ତିସହ କଳା ତିଳ ମିଶିତ ଜଳ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ପିତୃମାନେ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି। ମାଘ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ବାରୁଣ ନକ୍ଷତ୍ର ଏକାତ୍ର ହୁଏ, ଏହି ସମୟ ଅତି ଶୁଭ; କିନ୍ତୁ ଅଳ୍ପ ପୁଣ୍ୟ ଥିଲେ ଏହି ସମୟ ଲାଭ ହୁଏନା। ଯଦି ଏହି ସମୟରେ ଧନିଷ୍ଠା ନକ୍ଷତ୍ର ଥାଏ, ତେବେ ପିତୃମାନେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ଆରମ୍ଭ ଭାଦ୍ରପଦ ନକ୍ଷତ୍ର ଥାଏ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଥିବା ଲୋକ ପିତୃମାନେ ଏକ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିବାକୁ କାରଣ ହୁଅନ୍ତି। ଗଙ୍ଗା, ସରୟୂ, ବିପାଶା, ସରସ୍ୱତୀ, ନୈମିଷା, ଗୋମତୀ ମନ୍ଦିରେ ଭକ୍ତିସହ ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ପିତୃମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ପିତୃମାନେ ଏହିପରି କହିଛନ୍ତି: “ଏକ ବର୍ଷ ପରେ, ମାଘ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଶେଷ ଦିନରେ, ପବିତ୍ର ତୀର ଜଳ ଦ୍ୱାରା, ପୁତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦାନରେ, ଆମେ ପୁନଃ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଲାଭ କରିଥାଉ।” ପବିତ୍ର ମନ, ଧନ, ଶୁଭ ସମୟ, ନିୟମିତ କ୍ରିୟା, ଉଚିତ ପାତ୍ର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି—ଏହିପରି ଉପାଦାନ ଲୋକଙ୍କୁ ଚାହିଁଥିବା ସବୁ ଦେଇଥାଏ। ଏବେ ନିଜ ଲୋକଙ୍କୁ ପିତୃମାନେ ଯେଉଁ ଶ୍ଲୋକ କହିଛନ୍ତି, ଶୁଣି ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ନିଜ ଧନରେ କୌତୁକ କରି ନାହିଁ, ଶୁଦ୍ଧ ମନେ ଆମ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଆମ ଲୋକର ଜ୍ଞାନୀ ଅତି ଧନ୍ୟ। ଯିଏ ରତ୍ନ, ବସ୍ତ୍ର, ଯାନ, ଭୋଗ, ଧନ ଥାଏ, ଆମ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିଥାଏ, ବା ଏହି ସମୟରେ ଯେ ଖାଦ୍ୟ ମିଳିଥାଏ, ଭକ୍ତି ଓ ବିନୟ ସହ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଏ, ସେ ଲୋକ ପାଇଁ ଏହିପରି କରିବା ଯଥେଷ୍ଟ। ଯଦି ଖାଦ୍ୟ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଜଙ୍ଗଲ ଶାକ ବା ଅଳ୍ପ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇବା ଉଚିତ। ଏହି ମଧ୍ୟ ଅସମ୍ଭବ ହେଲେ, ଆଦର ସହ କିଛି ତିଳ ଆଙ୍ଗୁଳିରେ ଧରି ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇବା ଉଚିତ। ସାତ ବା ଆଠ ତିଳ ଦେଇ, ବା ଏକ ମୁଠା ଜଳ ଦେଇ, ଭକ୍ତି ଓ ବିନୟ ସହ ଆମ ପାଇଁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯେ ଯାଏଁ ମିଳିଥାଏ, ବା ଦିନକୁ ଗାଈ ଦେଉଥିବା ଦୁଧ ମିଳିଥିଲେ, ଏହି ଦେଇ ଭକ୍ତି ସହ ଆମେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତୁ। ସବୁ ଅସମ୍ଭବ ହେଲେ, ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇ, ଗଛ ତଳକୁ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଦେଖାଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦିଗ୍ପାଳମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହିପରି କହିବା ଉଚିତ: “ମୋ ପାଖରେ ଧନ ନାହିଁ, ରତ୍ନ ନାହିଁ, ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉଚିତ କିଛି ନାହିଁ; ଆମ ପିତୃମାନେ, ମୋ ଭକ୍ତିରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତୁ—ମୁଁ ପବନ ପଥରେ ଦୁଇ ହାତ ଫିଳାଇ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି।” ଏପରି, ପିତୃମାନେ ଜୀବନ ଓ ଅଜୀବନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିଷୟରେ ଏହି ଗୀତ କହିଛନ୍ତି; ଏହିପରି କରିଥିବା ଦ୍ୱିଜାତି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି କ୍ରିୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ହେଉଛି। ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ, “ଏହି ସବୁ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମାପୁତ୍ର ପଣ୍ଡିତ ସନକଙ୍କ ଭାଇ ମୋତେ କହିଥିଲେ; ଏବେ ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶୁଣ। ଯିଏ ତିନି ନଚିକେତା ଅଗ୍ନି, ତିନି ମଧୁ ଶ୍ଲୋକ, ତିନି ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଷ୍ଟୋତ୍ର ଜାଣିଥାଏ, ଷଡଙ୍ଗ ବିଦ୍ୟା ଜାଣିଥାଏ, ବେଦ ଜାଣିଥାଏ, ଶିକ୍ଷିତ, ଯୋଗୀ ଏବଂ ଜ୍ୟୋତିଷ ସାମ ଗାୟକ ଅଗ୍ରଣୀ— ଏକ ପୁଜାରୀ, ଭାଉପୁଆ, ନାତି, ଶ୍ବଶୁର, ଝିଅର ଶ୍ବଶୁର, ମାମୁ, ତପସ୍ୱୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ— ପଞ୍ଚାଗ୍ନି କ୍ରିୟାରେ ନିମ୍ନ, ଶିଷ୍ୟ, ସାକା ଜନ, ମାତାପିତାରେ ଭକ୍ତିଶୀଳ—ଏମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ମିତ୍ର ଦ୍ରୋହୀ, ଅସ୍ୱସ୍ଥ ନଖ ଥିବା, କଳା ଦାନ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କନ୍ୟା ଦୂଷିତ କରିଥିବା, ଅଗ୍ନି ଅବହେଳା କରିଥିବା, ସୋମ ବିକ୍ରୟ କରିଥିବା— ଶାପିତ, ଚୋର, ନିନ୍ଦକ, ଗ୍ରାମ ପୁଜାରୀ, ଭଡାରେ ପାଠ ଦେଇଥିବା, ଭଡାରେ ପାଠ ଶିଖିଥିବା— ଅନ୍ୟର ପୁର୍ବ ଜନ୍ମ ଝିଅକୁ ବିବାହ କରିଥିବା, ମାତାପିତାକୁ ଅବହେଳା କରିଥିବା, ନିମ୍ନ କୁଳ ଝିଅକୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିବା, ମନ୍ଦିର ପୁଜାରୀ—ଏମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି। ପ୍ରଥମ ଦିନ ଜ୍ଞାନୀ ଅଗ୍ରଣୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ; ନିମନ୍ତ୍ରଣ ନ କରି, ଘରକୁ ଆସିଥିବା ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଯାଏ। ଘରକୁ ଆସିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରି, ସ୍ୱଚ୍ଛ ହାତରେ, ଶୁଦ୍ଧ ଆସନରେ ବସାଇ ଭୋଜନ କରାଯାଏ।