ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଯମୁନା ନଦୀ ସଦା ପବିତ୍ର ଓ ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଭାବରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛି। ପ୍ରୟାଗରେ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠି ଏହି ସଂଯୋଗ ବେଣୀ ନାମରେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଯମୁନା ଏଠି ବିଶେଷ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଦେବୀ, ଏହା ବିଷୟରେ ଅଧିକ ଜାଣିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକରେ ଯେଉଁଠି ଜଣେ ନାହାନ୍ତି, ସେ ମୋ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେ ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ, ବରଞ୍ଚ ଚାରି ଭୁଜା ନେଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଏଠି ଜୀବନ ଛାଡି ଦେଲେ, ସେ ମୋ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ନାହାନ୍ତି, ଦେବୀ, ସେ ମୋ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଏଠି ନାହିଁ, ସେ ଶ୍ରମ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଏହି ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଏଠି ନାହାଇ ଏହି ଫଳ ପାଆନ୍ତି, ଭଳି ଭାବେ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ବିଶ୍ରାନ୍ତି କୁହାଯାଏ। ଦୁଇ ବାର ପରିକ୍ରମା କରିଲେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁର ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଦେବୀ, ଯେଉଁଠି ନାହାନ୍ତି, ସେ ମୋ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ନାହାନ୍ତି, ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଏଠି ଜୀବନ ଛାଡି ଦେଲେ, ସେ ମୋ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏଠି କେବଳ ନାହିଁ ଦେଇ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗର ଉଚ୍ଚତାରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ନାହାନ୍ତି, ସେ ମୋ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ପାଞ୍ଚାଳ ଭୂମିରେ ଏକ ମହାନ ନଗର ଅଛି — କାମ୍ପିଲ୍ୟ। ଏଠି ଏକ କଷ୍ଟକର ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିବା ଏକ କ୍ଷୁରକାର ତିଂଦୁକା ନାମକ ଜଣେ ନିବାସ କରୁଥିଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ତାଙ୍କର ପରିବାର ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲା। ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଛାଡି ତିଂଦୁକା ମଥୁରାକୁ ଗଲେ। ସେଠି, ଏକ ଶତ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଏବଂ ଯମୁନା ନଦୀରେ ନାହିଁ ଦେଇ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା। ସେଉଁଠି ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଘରରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ସେଠି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଲଭ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା। ଏକଥିରେ, ବଳଶାଳୀ ବୈରୋଚନ ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ହାତ ଉଠାଇ ଏବଂ ଉପବାସ କରି ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଶ୍ରୀମତ୍ ସୂର୍ୟ ଦେବ ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ। ବଳି କହିଲେ: “ମୋତେ ଧନ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ମୋ ପରିବାରକୁ ପୋଷଣ କରିଛି।” ତାପରେ, ସୂର୍ୟ ତାଙ୍କର ମୂଡ଼ଠୁ ଏକ କାମନାପୂରଣ ମଣି ଦେଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁଠି ନାହାନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ସୂର୍ୟ ଦିନ, ଉତ୍ତରାୟଣ କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ, ଯେଉଁଠି ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଉତ୍କଟ ନିୟମରେ ଉଚ୍ଚତମ ତପସ୍ୟା କରାଯାଏ, ସେଠି ଜୀବନ ଛାଡି ଦେଲେ, ସେ ମୋ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ପିତୃପକ୍ଷରେ ସେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି। ଦେବୀ, ଏଠି ଯେଉଁଠି ନାହାନ୍ତି, ସେ ମୋ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏଠି ନାହାନ୍ତି, ସେ ଋଷିମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଋଷି ତୀର୍ଥର ଦକ୍ଷିଣରେ ମୋର ସର୍ବୋତ୍ତମ ମୋକ୍ଷ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠି କୋଟି ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। କୋଟି ତୀର୍ଥରେ ନାହିଁ ଦେଇ ଏବଂ ପୂର୍ବଜ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ଏଠି ନାହାନ୍ତି, ସେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏଠି ତର୍ପଣ ଦେଇ, ସେ ପୂର୍ବଜଙ୍କର ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଦେବୀ, ଏହି ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ଦାନ କରିଲେ ଅତିଶୟ ମିଳେ। ଏହିପରି ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡିକରେ ନାହିଁ ଦେଇ, ତପସ୍ୟା କରି, ଦାନ କରି, ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ ଓ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରି, ଦେବଲୋକ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି।