ଏଠି ଏକ ବଡ଼ ବାଧା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାକୁ ବିଘ୍ନିତ କଲା। ତେଣୁ ସେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, “ମୁଁ ଏବେ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରିବି, ଏହି ଦେହକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେବି।” ଗଣ୍ଡକୀ ନଦୀର ସଙ୍ଗମେ ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃଦେବତା ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଯାଇ ଭୃଗୁ ଋଷିଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ ଗଲା ପରେ, ତୀରେ ବସି ତପସ୍ୟାସ୍ଥଳୀକୁ ଚିନ୍ତା କରିଲେ। ଏଠି ସେ ଶିବଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରିଲେ। ଏହି ତପସ୍ୟାରେ, ଶିବ ଲିଙ୍ଗ ରୂପେ ସେଠାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ—ଉପରକୁ ଓ ତଳକୁ ଦୁଇଁଠି ରୂପରେ। ଦୟାମୟ ହୃଦୟରେ ଶିବ କହିଲେ, “ଋଷି, ମୋତେ ଦେଖ—ମୁଁ ଶିବ।” “ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ଯେଉଁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପରେ ମୋତେ ଦେଖିଥିଲ, ଏବେ ଏକତ୍ୱ ରୂପେ ଦେଖି, ତୁମେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବ।” “ଏହି ସ୍ଥାନ ସମଙ୍ଗମ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ। ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଯୋଗ ଫଳ ମିଳେ, ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ—ଏହି ବିଷୟରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ଏହିପରି ଦେବଦତ୍ତ ନାମକ ଋଷି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କଲେ। ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ନାମକ ଅପ୍ସରା, ଋଷିଙ୍କ ଶିଶୁକୁ ଗର୍ଭବତୀ ହୋଇ, ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ଶୁଚିସ୍ମିତା ନାମକ ଏକ ମହିଳା ନିଜକୁ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଇଥିବା ପରି ଭାବି, ଶୁଦ୍ଧ ହସ ହସିଲେ। ସେ ପ୍ରବଳ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ମନକୁ ତପସ୍ୟାରେ ଲାଗାଇଲେ। ପ୍ରଥମ ମାସରେ ସେ କେବଳ ଫଳ ଖାଇ ରହିଲେ। ତୃତୀୟ ମାସର ପଞ୍ଚମ ଦିନ ଓ ଚତୁର୍ଥ ମାସର ସପ୍ତମ ଦିନର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ, ସପ୍ତମ ଓ ଅଷ୍ଟମ ମାସରେ ସେ କେବଳ ପଡ଼ିଥିବା ପତ୍ର ଖାଇଲେ। ଏହିପରି ଏକଶେ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି, ତାଙ୍କର ମନ କେବଳ ହର ଉପରେ ଏକାଗ୍ର ରହିଲା। ସେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଭାବକୁ ଅନୁଭବ କଲେ ନାହିଁ, ନା ନିଜ ଠାରୁ ଅଲଗା କୌଣସି ପ୍ରାଣୀକୁ ଦେଖିଲେ। ଏହିପରି ତପସ୍ୟାରେ, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଏକ ଦୀପ୍ତିରେ ଢାଙ୍କାଯାଇଥିବା ଦେଖିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ସଂଯମିତ ଥିଲେ, ବାହାରେ କିଛି ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ, ମୁଁ (ଶ୍ରୀହରି) ସେଠାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲି, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ। ଏଠାରେ ମୁଁ 'ହୃଷୀକେଶ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲି, ସେଠାରେ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ବସିଥିଲି। ମୁଁ ବାହାରେ ଦେଖାଯିବାକୁ, ସେ ହାତ ଜୋଡ଼ି ମୋ ପାଖରେ ନମସ୍କାର କଲେ। ତାଙ୍କର ଶରୀର କଦମ୍ବ ମଞ୍ଜରୀ ପରି ହର୍ଷରେ ଭରିଯାଇଥିଲା। ମୁଁ କହିଲି, “ଓ ଉଦାର ନୟନ ଯୁବତୀ, ତୁମ ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। ମୁଁ ତୁମକୁ ସେଉଁଠି ଦୁର୍ଲଭ ଵର ଦେଉଛି, ଯାହା ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।” ସେ ହାତ ଜୋଡ଼ି ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ମୁଁ ଆଉ କହିଲି, “ମୁଁ ତୁମ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଦୁର୍ଲଭ ଵର ଦେଉଛି।” ସେ କହିଲେ, “ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ହେ ଦେବଦେବ, ତେବେ ମୋତେ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ।” ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପୁନି କହିଲି, “ତୁମ ନାମରେ ଏହି ତିର୍ଥ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ। ମୋତେ ଦେଖିଲେ ଶୁଦ୍ଧ ହେବେ—ମୋ କଥାରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଅପବିତ୍ର ଲୋକମାନେ ଶୀଘ୍ର ନଶ୍ୱର ହେଯିବେ—ଏହି ନିଶ୍ଚିତ। କ୍ରମେ ସେ ଏକ ପବିତ୍ର ତିର୍ଥ ହେଲେ। ଏହି ହେଉଛି ରୁରୁ କ୍ଷେତ୍ରର ଉତ୍ପତ୍ତିର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ।" ଏପରି ଦିବ୍ୟ ଶ୍ରୀବରାହ ପୁରାଣର ଏକଶ ଚଉଳିଶିଏ ଅଧ୍ୟାୟ, ‘ରୁରୁ କ୍ଷେତ୍ର ଓ ହୃଷୀକେଶର ମହିମା’ର ବର୍ଣ୍ଣନା ଏଠି ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ଏବେ ମୁଁ ରୁରୁ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ଗାଈଁର ବିଦାୟର ମହତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ କହିବି—ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଏଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।