ସୁରମଣ୍ଡଳର ମହାନ ଦେବତା, ଯିଁହାଙ୍କୁ ଶକ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେ ଏକ ଦିନ ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ନାମକ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଶୁଭେ, ତୁମେ ପୃଥିବୀରେ ଯାଇ, ଏହି ଋଷିଙ୍କୁ ଜିତ କର। ତୁମ ମାନ୍ୟ ଚାଳ ଓ ମୁକ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ମୋହିତ କର, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ତୁମ ଅଧୀନ କର। ଏହି କାମ କର, ଏବଂ ହୃଷୀକେଶଙ୍କ ନିକଟରେ ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।" ଏହା ପରେ, ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦମୟ ଉଦ୍ୟାନରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ଓ ଲତା ରହିଥିଲା, ମାଞ୍ଜାରିର ଫୁଲ ଗୁଛ ଓ ଅମୃତ ରସର ଘ୍ରାଣେ ଭରିଥିଲା, ଗାନ୍ଧର୍ବଙ୍କର ଗୀତ ଓ ମଲୟ ପବନର ଶୀତଳତା ରହିଥିଲା, ଏବଂ ଋଷିଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ସେଠାର ନଦୀ ଓ ସ୍ରୋତାସ୍ବିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନେ କୌଣସି କ୍ରୂରତା ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ—ସେଠାରେ ସୁନ୍ଦର କଟିବଳୀନି ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଶଂସିତ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ ଗାଇଲେ। ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ଫୁଲର ଧନୁଷ୍ୟ ଧରି ତାହାରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଲେ। ତାଙ୍କର ପଞ୍ଚମୁଖୀ ସ୍ୱରର ମଧୁର ଗୀତ ଶୁଣି, କାମଦେବ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ପୁନପୁନ ଟାଣିଲେ, ଏବଂ ଅତି ଉତ୍ସାହରେ ଆଶ୍ରମ ଭିତରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଏହି ରୂପବତୀ ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ଉପରେ ପଡ଼ିଲା, ତାହାର ଦେହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଥିଲା, ଏବଂ ସେ କାମବାଣରେ ବିଧୁର ହେଲେ। ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ମଧ୍ୟ ହରିଣୀ ନୟନରେ ଦେବଦତ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖି ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲେ। ସେ ହାତରେ ଗୋଲା ଖେଳୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚଞ୍ଚଳ ଦୃଷ୍ଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଥିଲା, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭବ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଲାଗି ଚାଳ ଓ ଖେଳଧଳା ଭଙ୍ଗୀ ଦ୍ୱାରା ସେ ଋଷିଙ୍କ ମନକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆକର୍ଷିତ କଲେ। ସେ ଏକ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ସୁନାର ମେଖଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ଋଷି ପ୍ରମ୍ଲୋଚାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ତୁମେ କାହିଁକି ଆମ ପ୍ରକାର ଜୀବମାନେକୁ ଚାହୁଁଛ? ତୁମେ କି ତୁମ ହସ୍ତପାଶରେ ହରିଣମାନେକୁ ଧରିବାକୁ ଆସିଛ?" ସେ ପୁନି କହିଲେ, "ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆମେ ତୁମ ଅଧୀନ; ଯାହା ଚାହଁ, ତାହା ହେଉ।" ଏହା ପରେ, ସେ ହସୁଥିବା ପ୍ରମ୍ଲୋଚାଙ୍କୁ ଡାହାଣ ହାତରେ ଧରିଲେ ଏବଂ ଦୁହେଁ ମିଶି ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ। ଏଭଳି ଅନେକ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କ ସହ ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦର ସମୟ ବିତିଲା। ଏକ ଦିନ ହଠାତ୍ ସେ କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ବିଷଣ୍ଣ ହେଲେ, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ କହିଲେ: "ମୁଁ ଜାଣିଥିଲି, ତଥାପି ମୋ ତପସ୍ୟାରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୋଇପଡ଼ିଛି, ଭାଗ୍ୟ ମୋତେ ଅଧିକୃତ କରିଛି। ମୂର୍ଖମାନେ ଏପରି କଥା କହନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଭଲ ଭାବିଲେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ। ପୁରୁଷମାନେ କେବଳ ଜଣେ ନାରୀକୁ ଦେଖି ବିମୂଢ଼ ହୋଇ ଗଳିଯାନ୍ତି।" ଏପରି କହି, ଋଷି ମନକୁ ନିବିଡ଼ କରି, ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନା ପ୍ରମ୍ଲୋଚାଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ ଦେଲେ। ଏଠାରେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ବଡ଼ ବାଧା ଆସିଗଲା ଏବଂ ତାହା ହାରାଇଗଲା। ସେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, "ମୁଁ ଏବେ ଉତ୍କଟ ତପସ୍ୟା କରି, ଏହି ଦେହକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେବି।" ତାପରେ ସେ ଗଣ୍ଡକୀ ନଦୀ ସଙ୍ଗମେ ସ୍ନାନ କଲେ, ପିତୃଦେବତା ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କଲେ, ଏବଂ ଧୀରେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ବଢ଼ି, ଭୃଗୁଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ବସି, ତପସ୍ୟାର ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଉତ୍କଟ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ତପସ୍ୟାରେ, ଶିବ ଲିଙ୍ଗ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି ଉପରେ ଓ ତଳେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଶିବ ଦୟାମୟ ହୃଦୟରେ କହିଲେ, "ଋଷି, ମୋତେ ଦେଖ—ମୁଁ ହେଉଛି ଶିବ। ତୁମେ ଆଗରୁ ଯେଉଁ ମୋର ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପ ଦେଖିଥିଲ, ଏବେ ଏକାତ୍ମ ଭାବରେ ଦେଖି ତୁମେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବ।