ଯଦି କେହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ଆଶା କରେ, ସେ ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଏହି ଗୁପ୍ତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶାଳଗ୍ରାମ ମହିମା ତୁମକୁ କୁହିଦେଲି, ହେ ମହାଦେବୀ, ଏଠାରେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଏହିପରି ଶ୍ରୀବରାହ ପୁରାଣର 'ଶାଳଗ୍ରାମ କ୍ଷେତ୍ରର ମହତ୍ତ୍ୱ' ନାମକ ଏକଶତ ପଞ୍ଚଚତ୍ତରିଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ରୁରୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ହୃଷୀକେଶଙ୍କର ମହିମା ବିଷୟରେ କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଶାଳଗ୍ରାମ କ୍ଷେତ୍ରର ଗୁପ୍ତ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ମହିମା ଶୁଣି, ପୃଥିବୀ ଦେବୀ କହିଲେ, "ହେ ମହାଭାଗ, ଏହି କଥା ଶୁଣି ମୁଁ ଏବେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି। ଯେଉଁଥିରେ ଆପଣ 'ରୁରୁଷଣ୍ଡ' ବୋଲି କହିଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଆପଣ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭାବରେ ପୂଜିଛନ୍ତି, ସେହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କ୍ଷେତ୍ର, ହେ ହୃଷୀକେଶ, ଆପଣ ଏହି ନାମରେ ଯାହାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛନ୍ତି..." ତେବେ ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ, "ଭୃଗୁ ବଂଶରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ବେଦ ଓ ତାହାର ଉପବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ। ସେ ବଳିଦାନର ବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ, ନିୟମ ଓ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ, ଅତିଥି ସେବାରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ। ସେ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ଦେଖି ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ, ମୂଳ, କନ୍ଦମୂଳ ଓ ଫଳରେ ସମୃଦ୍ଧ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ। ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ଏହିପରି ତାପସ୍ୟା କରିବା ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଚିନ୍ତା କଲେ... ପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ଅଶାନ୍ତ ହେଇ, ମଧୁର କଥା କହିଲେ: "ମୁଁ ଭାବିଲି, ଆପଣ ଛାଡ଼ି ମୋ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଥ ନାହିଁ।" ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, କାମନାର ସ୍ପନ୍ଦନ ବହିଆସିଲା। ଏହି ସଂସାରରେ କାହାର ମନ, ଯଦିଓ ସଂଯମିତ, ଆମେ ଉତ୍ପୀଡ଼ିତ କରିପାରିବୁ ନାହିଁ? ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିଲାପରେ, ଦ୍ରୁତ କଥା କହନ୍ତୁ ଓ ସୁଖୀ ହୁଅନ୍ତୁ। ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋର ଚିନ୍ତା ଦୂର ହେଲା। ସେହି ତାପସୀ, ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା, ସୁନ୍ଦର ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ରେ ବସିଥିଲେ। ନିଶ୍ଚୟ, ମୋର ସ୍ଥାନ ହରିବାକୁ ଆପଣ ଏହି ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି, ଏହିପରି ଚେତାବନୀ ଦେଇ ଫେରିଯିବା ଉଚିତ। ଏହାପରେ, କାମଦେବଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ସେମାନେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ତାପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଶକ୍ର, ପ୍ରମ୍ଲୋଚାକୁ ଡାକିଲେ: "ଯାଅ, ହେ ଶୁଭେ, ପୃଥିବୀରେ ଏହି ତାପସ୍ୟୀ ଉପରେ ବିଜୟ ଆଣ। ତୁମର ଲାସ୍ୟ ଓ ମୁକ୍ତ ଚେଷ୍ଟା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ମୋହିତ କର, ତାଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଆଣ। ଏହି କାମ କର, ହୃଷୀକେଶ ନିକଟରେ ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।" ସେହି ହୃଷୀକେଶଙ୍କ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ରମ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ଓ ଲତା ଘନ ହୋଇଥିଲା, ମାମ୍ବା ଫୁଲର ଗନ୍ଧ ଓ ଅମୃତ ରସ ରହିଥିଲା, ଗାନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ଗୀତ ଓ ମଲୟ ପବନରେ ଶୀତଳତା ଥିଲା, ତାପସ୍ୟୀଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସେଠାର ଜଳାଶୟ ଓ ନଦୀମାନେ କୌଣସି କ୍ରୂରତା ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ, ସେଠାରେ ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭ ଧାରିଣୀ ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ପ୍ରବେଶ କରି ଏକ ଅତି ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ। ସେ ଏକ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଗୀତ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ ଯୋଗ ଦେଲେ। ସେ ଫୁଲର ଧନୁଷ ତାଣିଲେ ଓ ତାହାର ଶର ଧରିଲେ। ସେଠାର ମଧୁର ଗୀତ ପଞ୍ଚମ ସ୍ୱରର ମାଧୁରୀରେ ମନମୋହକ ହେଉଥିଲା। କାମଦେବ ପୁନିପୁନି ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ତାଣି, ଅକ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରୟାସ କରୁଥିଲେ। ସେ ଆଶ୍ରମ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଚାରିପାଖ ଦେଖି ତାଙ୍କର ମନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ତାପସ୍ୟୀ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗଧାରିଣୀ ପ୍ରମ୍ଲୋଚାକୁ ଦେଖି, କାମବାଣରେ ବିଧୂର ହେଲେ। ପ୍ରମ୍ଲୋଚା ମଧ୍ୟ, ହରିଣୀ ନୟନ ଧାରିଣୀ, ଦେବଦତ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖି ମନେ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲେ। ସେ ହାତରେ ଗୋଲା ମାରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚଞ୍ଚଳ ନୟନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ ଥିଲା, ତାଙ୍କର ରୂପ ଅପୂର୍ବ ଲାଗୁଥିଲା। ତାଙ୍କର କ୍ରୀଡ଼ାମୟ ଭଙ୍ଗୀମା ଓ ମନୋହର ଚେଷ୍ଟାରେ ସେ ତାପସ୍ୟୀଙ୍କ ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କଲେ। ସେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ନିମ୍ନବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ସୁନାର କମରବନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲେ। ଏହିପରି ମୋହିତ ହୋଇ, ସେ ତାପସ୍ୟୀ ପ୍ରମ୍ଲୋଚାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ କଥା କହିଲେ।