ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏହି ରହସ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚତମ ଓ ମହାନ। ଏହା ଠାରୁ ଅଧିକ ତୁମେ ଆଉ କ’ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶାଳଗ୍ରାମ କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା କଥା କହିବି। ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ, ଏଠି ଏକ ମହାପୁଣ୍ୟ କଥା ଅଛି—ମହାମୁନି ଶାଳଙ୍କାୟନଙ୍କ ବିଷୟରେ। ଶ୍ରୀବରାହ ଦେବ କହିଲେ—ଶାସ୍ତ୍ର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ତପସ୍ୟା କରିବା ପରେ, ଶାଳଙ୍କାୟନ ମୁନି ଏକ ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାଳ ଗଛକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଗଛ ଅଟୁଟ, ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟମୟ, ବିଶାଳ ଓ ପୁଷ୍ପିତ ଥିଲା। ଜ୍ଞାନ ଅନ୍ୱେଷଣରେ କ୍ଲାନ୍ତ ଏହି ମହାମୁନି, ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଶାଳ ଗଛଟିକୁ ଦେଖି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ଶେଷରେ, ଏହି ମହାନ ମୁନି ଶାଳ ଗଛଟିକୁ ଦେଖି କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ଥମ୍ବି ରହିଲେ। ସେ ଶାଳ ଗଛର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ପଶ୍ଚିମମୁଖୀ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଏହି ଭାବେ, ଶୋଭାମୟ ଧରା, ଶାଳ ଗଛର ପୂର୍ବ ପାଶ୍ୱରେ ମୁଁ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲି। ଏଠାରେ, ନିଜ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ଏହି ମୁନି ମୋତେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ। ମୋର ପ୍ରଭା ଦେଖି, ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ନିଜ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିଲେ। ତାପରେ, ମୁଁ ଶାଳ ଗଛର ଦକ୍ଷିଣ ପାଶ୍ୱକୁ ଗଲି। ସେ ମୁନି ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ମୋତେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଯାହା ମୋତେ ଅତି ପ୍ରିୟ ଲାଗିଲା। ଏଭଳି ଷ୍ଟୁତି ଓ ପୂଜା ହେବା ପରେ, ମୁଁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଗଲି। ତାଁଠାରେ, ଯଜୁର୍ବେଦ ମନ୍ତ୍ରରେ ମୋତେ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଲା। ଏହିପରି, ସେଠାରେ ସେ ମୁନି ସାମବେଦ ମନ୍ତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏଭଳି ଉଚ୍ଚତମ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି, ମୁଁ ସେ ମୁନିଙ୍କୁ କଥାହେଲି—"ତୁମର ଏହି ତପସ୍ୟା ଓ ପ୍ରଶଂସାରେ ମୁଁ ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲି।" ଏପରି ମୋର କଥା ଶୁଣି, ଶାଳଙ୍କାୟନ ମୁନି ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ, ସେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ କହିଲେ—"ମୁଁ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପର୍ବତ, ଅରଣ୍ୟ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛି। ଯଦି ଆପଣ ମୋପରି ପ୍ରସନ୍ନ, ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶାନ୍ତିର ଦାତା, ତେବେ ମୋତେ ନିଜ ସମାନ ଏକ ପୁତ୍ର ଦିଅନ୍ତୁ।" ଏପରି ମହାପୁଣ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ମୁଁ କହିଲି—"ତୁମେ ଯାହା ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲ, ଏହି ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ରହି, ସେହି ପରମ ରୂପ ଭଗବାନ ନନ୍ଦିକେଶ୍ୱର ନାମରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ତୁମେ ତୁମର ତପସ୍ୟା ବନ୍ଦ କର, ମହାମୁନି, ଏବଂ ଶାନ୍ତି ଲାଭ କର। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଜାଣିନାହ, ସେ ଏବେ ନନ୍ଦିକେଶ୍ୱର ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ମଥୁରାରୁ ଆମୁଷ୍ୟାୟଣ ନାମକ ଜଣକୁ ଆଣ। ଏଠି, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମେ ତୁମ ଆଶ୍ରମରେ ରୁହ, ତୁମ ତପସ୍ୟାର ଧନ ହେଉଛ।" "ଏହା ସହିତ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ କହିବି, ଶାଳଙ୍କାୟନ, ଏହା ଶୁଣ। ଶାଳଗ୍ରାମ ନାମକ ଶୁଭ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ବିଷୟରେ ଜାଣ। ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା କେବଳ ମହାଦେବ ମହେଶ୍ୱର ଛଡ଼ା ଆଉ କେହି ଜାଣନାହିଁ।" ଏଭଳି ମୁଁ ଶାଳଙ୍କାୟନଙ୍କୁ ବର ଦେଇ, ସେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ଧରାମାତା, ମୁଁ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲି। ସେଠି, ପର୍ବତର ଉଚ୍ଚ ଶିଖରରେ ଏହି ସ୍ଥାନ ମୋତେ ଅତି ପ୍ରିୟ। ଏଠି, ଧରାମାତା, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋର ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ କହିବି। ଏଠି, ପ୍ୃଥିବୀ, ପନ୍ଦରଟି ଗୁପ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି। ଏଠି ଏକ ଗୁପ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ବିଳ୍ୱପ୍ରଭା ନାମରେ, ଯାହା ମୋତେ ଅତି ପ୍ରିୟ। ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଅତି ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁପ୍ତ ଏବଂ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର କର୍ମକୁ ମଧୁର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।