ଏହି କଥାରେ, ଦୁଇଟି ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଥିଲା ବିଷ୍ଣୁ-ଶିଳା ଓ ଅନ୍ୟଟି ଥିଲା ଶିବ-ଶିଳା। ଏଠାରେ ଏକ ଅଭିଲାଷା ଜନ୍ମ ନେଲା—“ମୋ ପରି ପୁଅ ମୋତେ ମିଳୁ।” ଏହି ଆଶା ସହିତ ରେବା ଏକ ଵର ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, ଯାହା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ ବୋଲି ଚନ୍ଦ୍ରଚିହ୍ନ ଧାରୀଙ୍କୁ କୁହାଗଲା। ଏହି ସମୟରେ ଲିଙ୍ଗ ରୂପେ, ଗଣେଶଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଦେବୀ ଜଳମୟୀ ରୂପରେ ମୋ ଅନ୍ୟ ଏକ ରୂପ ବୋଲି ପରିଚିତ ହେଲେ। ଏପରି ଵର ପାଇଁ ରେବା ମୋ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଲେ। ଏହି ଭଳି, ଗଣ୍ଡକୀ ନାମକ ନଦୀ ଅତି ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ। ସେ ଶତ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଧରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ତପ କଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ଦେଖି, ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ଦୟାମୟ ବିଷ୍ଣୁ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ—“ଓ ଶୁଭ୍ରଚେତନା, ଅଟଳ ଭକ୍ତି ସହିତ ତୁମେ ଯେଉଁ ଵର ଚାହଁଉଛ, ମୋତେ କୁହ।” ଏପରି ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇ ଗଣ୍ଡକୀ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭାବବିଭୋର ହୋଇ କହିଲେ—“ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲି; ଯିଏଁକି ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଭାବେ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏବେ ଆପଣ ମୋ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏହିଥିରୁ ଆପଣଙ୍କୁ ପୁରୁଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯିଏଁ ବ୍ରହ୍ମ, ଆଦି ନାହିଁ, ଅନ୍ତ ନାହିଁ, ଅନନ୍ତ—ଯାହାକୁ ବେଦ ମଧ୍ୟ ଘୋଷଣା କରନ୍ତି, ସେହି ପରମ ଶକ୍ତି, ଜଗତର ଆଦି ମାତା, ଏ ସବୁ ଆପଣଙ୍କର ଏକ ରୂପ। ପୁରୁଷ ନିର୍ଗୁଣ, ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଚେତନାମୟ ଓ ନିର୍ମଳ। ଆପଣ ନିଜ ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ତିନି ଗୁଣର ନିଜ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଯେପରି ସୃଷ୍ଟି ଚାଲିଛି, ତାହା ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ଯେପରି ଲାଲ ଜବା ଫୁଲ ପ୍ରସ୍ତର ମଣିରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଆପଣଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ମୁନି ମାନେ ମଧ୍ୟ ଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ଭ୍ରମିତ ଜଗତରେ କେବଳ କିଛି ଲୋକ ଅଳ୍ପ ଜ୍ଞାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି। ତେଣୁ, ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ଏହି ଜଗତରେ ମହତ୍ତ୍ୱ ଲାଭ ହୁଏ। ଆପଣ ଦୁଃଖିତଙ୍କୁ ଦୟା କରନ୍ତି; ମୋତେ ‘ନା’ କହନ୍ତୁ ନାହିଁ, ପ୍ରଭୁ।” ଏହିପରି ଦୟାମୟ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—“ଓ ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭିନୀ, ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଵର ମଧ୍ୟ ଚାହଁଅ, ମୋତେ କୁହ। ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଯେଉଁଠି ଆସିଛି, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କର କୌଣସି ଆଶା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିନଥାଏ।” ଗଣ୍ଡକୀ ହାତ ଜୋଡି, ମୃଦୁ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ—“ଓ ବିଷ୍ଣୁ, ଆପଣ ମୋ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରି ମୋ ପୁଅ ହେଉ।” ଏପରି ଉତ୍ସୁକ୍ତା ଓ ଭକ୍ତି ସହ ନଦୀ ଏହି ଵର ମାଗିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଉପରେ ଦୟା କରି, ପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ରୂପ ଧାରଣ କରି ଗଣ୍ଡକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମୋର ଉପସ୍ଥିତିରେ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ନଦୀ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବୁ। ତୁମେ ମନ, ବାଚା ଓ କାୟ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ମହାପାପ ଦୂର କରିବ। ଯିଏ ତୁମ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ପିତୃତୃପ୍ତି କରେ, ସେ ସେମାନେକୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯିବ। ସେ ମଧ୍ୟ ମୋର ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ, ଯେଉଁଠାରେ ଯାଇଁ ଆଉ କେବେ ଦୁଃଖ ନାହିଁ। ଏପରି ଦେବୀଙ୍କୁ ଵର ଦେଇ, ବିଷ୍ଣୁ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ମୁଁ, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ, ଭକ୍ତଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଏକ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଚନ୍ଦ୍ରନାଥଙ୍କ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଉଜ୍ଵଳ କରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପବିତ୍ର କରିଲି। ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲି। ଏଠି, ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ଝରଣା ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଛି। ସୋମନାଥଙ୍କ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ରାବଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅବସ୍ଥିତ।