ଏଠି, ଜଣେ ପୁରୁଷ ଏକ ଦିନ ଓ ଏକ ରାତି ଉପବାସ କରି, ଶୁଧ୍ଧ ହେବା ପାଇଁ ସ୍ନାନ କରିଥାଏ। ଏହା ପରେ, ସେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଶ୍ୱାସକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ। ଏବେ ମୋ ଠାରୁ ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ପରିଧି ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ଏଠି, ମୁଁ, ହେ ସୁନ୍ଦର-ନିତମ୍ଭିନୀ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଉଭୟ ଭାବେ ବିରାଜମାନ। ମୋ ଡାହାଣ ପଟେ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଏବଂ ବାମ ପଟେ ଗଦା ରହିଛି। ଏଠି କୃଷି ହଳ ଓ ମୁସଳ ଅଛି, ଆଗରେ ଶଂଖ ଉପସ୍ଥିତ। କିନ୍ତୁ କିଛି ଲୋକ ଏହି ଦିବ୍ୟ ମୋହମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ଏହି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ଏଭଳି, 'ମନ୍ଦରର ମହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା' ନାମକ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ, ମନ୍ଦରର ମହିମା ଶୁଣିବା ପରେ, ଧରିତ୍ରୀ ଧର୍ମ ପ୍ରାପ୍ତି ଆଶାକରି, ସୋମେଶ୍ୱର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା କ୍ଷେତ୍ରମାନଙ୍କ ଏବଂ ତିନି ନଦୀର ସଙ୍ଗମ ବିଷୟରେ କଥା ହେଲେ। ପୃଥିବୀ କହିଲେ, "ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ମନ୍ଦରଠାରୁ ଉଚ୍ଚତମ କୌଣସି ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ମୋତେ କୁହ।" ଶ୍ରୀ ବରାହ କହିଲେ, "ମୁଁ ମୋର ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନ ଶାଳଗ୍ରାମ ବିଷୟରେ କହିବି। ହେ ପୃଥିବୀ, ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ, ଯଦୁବଂଶୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟନିଷ୍ଠ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ହେ ଵସୁଧା, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ସୁନ୍ଦର ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ, ହେ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ମୁଁ ଜନ୍ମ ନେବି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ପରେ, ସେ ଯଦୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନର ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ପରେ, ମୋ ପୂଜା ପାଇଁ ସେ ଦଶ ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଭ୍ରମଣ କଲେ।" "ତାପରେ, ହେ ବସୁନ୍ଧରା, ସେ ପିଣ୍ଡାରକ ନାମକ ମୋର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲେ। ପୂର୍ବରୁ, ଇଶ୍ୱରଙ୍କ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ନାଥ ଏଠି ବିରାଜ କରୁଥିଲେ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ, ହେ ବସୁନ୍ଧରା, ପୂର୍ବକାଳରେ ଇଶ୍ୱରଙ୍କ ସହିତ ଏଠି ଥିଲି। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ହର ମୋ ସହିତ ମତ୍ସ୍ୟ ରୂପରେ ବିରାଜ କରନ୍ତି। ଏଠି, ମୁଁ ନିଜେ ପର୍ବତ ରୂପେ ଚିରକାଳ ବିରାଜିତ। ଏଠି, ଚକ୍ର ଚିହ୍ନିତ ଯେଉଁ ପଥର ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବିଶେଷ ସ୍ନେହରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।" "ଏଠି ଶିବଙ୍କ ନାଭି ସଦୃଶ ଓ ଚକ୍ର ନାଭି ସଦୃଶ ପଥର ମିଳେ। ଏଠି, ସୋମ ନିଜ ନାମରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ଏପରେ, ସେ ଶାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ତେଜସ୍ୱୀ ହେଲେ। ସୋମେଶ୍ୱର ଠାରୁ, ଦାତା ତ୍ରୟମ୍ବକ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।" "ସୋମ କହିଲେ: 'ମୁଁ ପଞ୍ଚମୁଖୀ, ନୀଳକଣ୍ଠ, ତ୍ରିନେତ୍ର ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜିତ, ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଶୋଭିତ ଦିବ୍ୟ ଦେବ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ତେଜସ୍ୱୀ ହସ୍ତରେ ଡମରୁ ଧାରଣ କରିଥିବା, ବୃଷଭ ଧ୍ୱଜାଧାରୀ, ତ୍ରିପୁର ସଂହାରୀ, ମହାକାଳ, ଅନ୍ଧକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ ହୋଇଛନ୍ତି, ନାଗଉପବୀତ ଓ ରୁଦ୍ରମାଳା ଧାରଣ କରିଥିବା, ଅଗ୍ନି, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତିନି ନୟନ ଯାହାଙ୍କ, ମନ ଓ ବାଣୀର ଅଗୋଚର, କୈଳାସବାସୀ, ହିମାଳୟ ପର୍ବତକୁ ଆଶ୍ରମ କରିଥିବା ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।'" "ତେବେ, ତ୍ରିମ୍ବକ କହିଲେ: 'ଶୁଭେ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ତାହା ମାଗ।' "ସୋମ କହିଲେ: 'ଏହି ଲିଙ୍ଗର ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଆଶା ପୂରଣ କର।' "ତେବେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ କହିଲେ: 'ଏଠି, ହେ ଗୋପାଳକ, ଆଜିଠାରୁ ତୁମ ସ୍ଥାନରେ ମୋର ଅନ୍ୟ ଏକ ସର୍ବୋତ୍ତମ ରୂପ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିରାଜ କରିବ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମୁଁ ତୁମକୁ ସେହି ଦୁର୍ଲଭ ଵର ଦେବି, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ମୁଁ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ବିଷୟରେ ବିଚାର କରି, ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ନେଇଛୁ।