ମନ୍ଦାର ପର୍ବତର ତଳସ୍ଥଳରେ ଥିବା ପବିତ୍ର ସ୍ନାନକୁଣ୍ଡ ଉପରେ ମହାତ୍ମା ବର୍ଣ୍ଣିତ କରିଛନ୍ତି। ଏଠାରେ, ଯେଉଁ ମଣିଷ ଏକ ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରି ଉପବାସ ରହିଥାନ୍ତି, ସେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଏବଂ ମୋର କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ, ସେ ଏଠି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ମୋରେ ଲୀନ ହୁଅନ୍ତି। ମନ୍ଦାର ପର୍ବତର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଏକ ପ୍ରପଣା ନାମକ ପର୍ବତ ଅଛି। ଏଠିରେ ମୋର ପରମ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନକୁଣ୍ଡ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ସ୍ଥାନର ଉତ୍ତରପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଲୁଚା ଭାବରେ ବୈକୁଣ୍ଠର କାରଣ ଅଛି। ଯେଉଁ ଲୋକ ଏଠି ଏକ ରାତି ଉପବାସ କରି ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରି ଏଠି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି। ମନ୍ଦାର ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ବ ଦିଗରେ ସୁନ୍ଦର ଭୂମି ଭିତରେ ଏକ ସମ ଧାରା ବହୁଥିବା ଭୂମିକଣ୍ଡ ଅଛି। ଏଠି ଏକ ଦିନ ଭୋଜନ କରି ଉପବାସ ରହି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି, ଯେଉଁ ଲୋକ ମନେ ମୋପରେ ଏକାଗ୍ର କରି ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେ ଏଠି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି। ମନ୍ଦାର ପର୍ବତର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଏକ ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନ ଅଛି। ସେଠାରେ ପାଞ୍ଚ ଭୋଜନ କରି ଉପବାସ କରିଥିବା ଲୋକ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପ୍ରକାର ଦୁର୍ଲଭ କର୍ମ କରି, ସେଉଁଠି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି। ମନ୍ଦାର ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଏକ ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହା ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରୁ ଉଦ୍ଭବିତ। ଏଠି ଏକ ଦିନ ରାତି ଉପବାସ କରି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି, ଦୁର୍ଲଭ କର୍ମ କରି, ସେଉଁଠି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି। ମନ୍ଦାର ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଏକ ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଏକ ଦିନ ରାତି ଉପବାସ କରି ସ୍ନାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ମୋର ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି। ମନ୍ଦାରର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଏକ ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନ ଅଛି। ଏଠି ପାଞ୍ଚ ଭୋଜନ ଉପବାସ କରି ସ୍ନାନ କଲେ, ଏଠି ମହାନ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି। ଉତ୍ତରପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ଉପରେ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ମନ ମୋପରେ ଏକାଗ୍ର କରି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ, ମହାନ ଜନ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଶରଣ ନେଇ କେବଳ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଏଠି ଅଷ୍ଟ ରାତି ଉପବାସ କରି ସ୍ନାନ କଲେ, ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଏକ ପରମ ଗୁପ୍ତ ମହାସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଏକ ଦିନ ରାତି ଉପବାସ କରି ସ୍ନାନ କଲେ, ସେଉଁଠି ନିଜ କର୍ମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି। ଏହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରର ଚକ୍ର ବିଷୟରେ ଏବେ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ। ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ଶିଖର ଉପରେ ମୁଁ ନିଜେ ଦণ্ডାୟମାନ। ମୋର ଡାହାଣ ପାଖରେ ଚକ୍ର, ବାମପାଖରେ ଗଦା, ମୋ ପାଖରେ ହଳ ଓ ମୁଷଳ ଅଛି, ଏବଂ ସାମ୍ନାରେ ଶଂଖ ଅବସ୍ଥିତ। କିଛି ଲୋକ ଏହି ଦିବ୍ୟ ମାୟାରେ ମୁହଁ ହୋଇ ଏହାକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ଏପରି ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା ‘ମନ୍ଦାରର ମହିମା’ ନାମକ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ। ଏହି ମହିମା ଶୁଣି ଭୂମିଦେବୀ ଧର୍ମ ଲାଗି ଉତ୍ସୁକ୍ତା ଭାବେ ସୋମେଶ୍ୱର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ ତଥା ତିନି ନଦୀ ମିଳନ ସ୍ଥଳର ମହିମା ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଭୂମିଦେବୀ କହିଲେ, “ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ମନ୍ଦାର ଠାରୁ ଉପରେ କେଉଁ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ମୋତେ କୃପାକରି କୁହ।