ଏକ ସମୟର କଥା, ଭଗବାନ ବରାହ ଏହିପରି କହିଲେ—ଯେଉଁ ଜଣେ ଭକ୍ତ ମୋର ନିମିତ୍ତେ ବହୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ, ସେ ଶେଷରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ମୋର ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ସୁଖ ଓ ସମସ୍ତ ସଂସାର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ, ଏହି ଭକ୍ତ ଦଶ ପୂର୍ବଜ ଓ ଦଶ ପରଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜ ଆଗ୍ରଜମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ଯଦି କେହି ଭାଗବତ ଗ୍ରନ୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟକୁ ପାଠ କରେ, ସେ ନିଜେ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ। ଯଦି କେହି ସିଦ୍ଧି, କ୍ଷେମ, ଶୁଭ ଓ ମୋତେ ପ୍ରିୟ ଯାହାକୁ ଚାହେଁ, ସେ କେବେ ବି ଏହି ଅଧ୍ୟାୟକୁ ଶାସ୍ତ୍ର ନିନ୍ଦା ପାଇଁ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ଶ୍ରୀବରାହ ପୁରାଣର ଦିବ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥରେ, ଚଣ୍ଡାଳ ଓ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ସଂବାଦରେ, 'ବରାହ ମାହାତ୍ମ୍ୟ' ନାମକ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଛି। ଏବେ, କୋକାମୁଖ (ବଦରୀ) ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବିଷୟରେ କଥା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଭୂଦେବୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବହୁତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛି, ଆପଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସେଠି କଉଣସି ଉତ୍ତମ ସ୍ଥାନ ଅଛି କି, ଯେଉଁଠି ଆପଣ ସ୍ୱୟଂ ଆକାର ଓ ରୂପରେ ବସିଛନ୍ତି? ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ—'ମୋତେ ଶୁଣ, ମୁଁ ଯେଉଁଠି ବସିଥାଏ, ସେଠି ବିଷୟରେ ଏବେ କହିବି। ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ କୋକାମୁଖ ସ୍ଥାନକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲି, ସେଠି ହେଉଛି ଲୋହାର୍ଗଳ ନାମକ ସ୍ଥାନ, ଯାହାକୁ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ରାଜା ଯାଆନ୍ତି। ଏହି ସମଗ୍ର ସଂସାର, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ, ମୋର ଆଶ୍ରୟ ଓ ଆବାସ। କିନ୍ତୁ ମୋତେ ଓ ମୋର ଗୁପ୍ତ ମାର୍ଗକୁ ଯେଉଁମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଗୁପ୍ତତାକୁ ବୁଝନ୍ତି।' ଏହି ସମୟରେ ଭୂଦେବୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—'ସେଇ କୋକାମୁଖ କିପରି ଉତ୍ତମ? ଦୟାକରି ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।' ଶ୍ରୀବରାହ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—'କୋକାମୁଖଠାରୁ ଉତ୍ତମ କୌଣସି ସ୍ଥାନ ନାହିଁ, ଏବଂ କୋକାମୁଖଠାରୁ ପ୍ରିୟ କିଛି ନାହିଁ। ଯିଏ କୋକାମୁଖକୁ ଯାଇ, ପୁନି ଫେରିଯାଏ, ସେ ଏହାର ମହତ୍ତ୍ୱ ବୁଝିପାରିବ ନାହିଁ। ଭୂଦେବୀ, ତୁମେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ପଚାରିଛ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ବି କୋକାମୁଖ ସମାନ କୌଣସି ସ୍ଥାନ ହୋଇନାହିଁ, ନ ଆଗକୁ ହେବ। ମୋର ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂପ, ଯାହା ଗୁପ୍ତ ଅଛି, ସେଠି ଲୋକେ ଜାଣିନଥିବେ।' ପୁନି ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ—'ଏହି ଆନନ୍ଦମୟ କୋକାମୁଖ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି, ତୁମେ ନିର୍ମଳ ହୃଦୟରେ ଶୁଣ। ଜଳବିନ୍ଦୁ ପର୍ବତ ଓ ପୃଥିବୀର ଏକ ନଗରରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି ଦେଇଥାଏ, ସେ ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ପର୍ବତରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଏକ ମୁସଳ ଭଳି ଝରଣା ପଡ଼େ। ଏଠାରେ ଯିଏ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ହଜାର ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ, କେବେ ବି ଧର୍ମରେ ବ୍ରମିତ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଲାଭ କରେ। ସେ ବିଶାଳ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଥାନରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ମୋର ମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କରେ। ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୋର ଏହି ପରମ ରୂପକୁ ଦେଖିଥାଏ। ଏହା କେହି ଜାଣିନଥିବେ, ଭୂମି, ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ବରାହ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।' 'ଯିଏ ମୋର କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖେ, ସେ କ୍ରଉଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ମୋର ଉପାସନା କରେ। ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ସେ ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଯେଉଁଠି ମୁଁ ମୋର ଦଂତର ଛୁଆଁରେ ତୁମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲି, ଏଠି ଯିଏ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ସଫା ହୋଇଥାଏ, ସେ ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଯେଉଁଠି ପାଞ୍ଚଟି ପାଥର ଉପରେ ବିଷ୍ଣୁ ନାମ ଅଙ୍କିତ ଅଛି, ଗୋମେଦ ଦ୍ୱୀପରେ, ସେଠି ମୋର ପଥ ଅନୁସରିତ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ, ସେ ମୋତେ ଦେଖିଥାଏ। ଏଠି ଚାରିଟି ଝରଣା ପର୍ବତ ଶିଖରରୁ ତଳକୁ ପଡ଼େ। କୁଶ ଦ୍ୱୀପକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ମୋର ଲୋକରେ ବସିଥାଏ। ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିନଥିବେ—ମାନବ ଓ ଅନ୍ୟେ ତ ଏହାକୁ ଅଧିକ କେମିତି ଜାଣିପାରିବେ?' 'ମୋର କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖୁଥିବା ଜଣେ ମଣିଷ ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।' ଏହିପରି ଭଗବାନ ବରାହ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଓ ତାହାର ମହାତ୍ମ୍ୟ ବିଷୟରେ ଭୂଦେବୀଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ଯାହା ଶ୍ରବଣ କରି ଜନମ ଜନମର ପାପ ଦୂର ହୁଏ ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।