ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଏହି ପବିତ୍ର ସଉକର ମଣ୍ଡଳରେ ଏହି ଚିହ୍ନ ଅଛି । ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଉ ଏକ ଗୁପ୍ତ କଥା କହିବି—ଏହାକୁ ଶୁଣ, ଓ ଵସୁନ୍ଧରା । ଏଠାରେ ଏକ ଜନନୀ ତୀର୍ଥରେ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ, ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ । ସେ ଏକ ରାଜକୁମାରୀ ଥିଲେ—ବିସ୍ତୃତ ଚକ୍ଷୁ, ଶ୍ୟାମଳ ଚର୍ମ ଏବଂ ଶରୀରରେ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଥିଲା । ନାରାୟଣଙ୍କର ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଭୂମିଦେବୀ କହିଲେ—“ହାଁ, ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି! ଏଠାରେ ଗୃଧ୍ର ଓ ଶୃଗାଳ ମାନବ ଶରୀର ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି । ଏଠି ସ୍ନାନ କଲେ କିମ୍ବା ଏଠି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ଓ ଜନାର୍ଦନ, କେମିତି ଚିହ୍ନ ବିକଶିତ ହୁଏ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଏପରି ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି?” ଭୂମିଦେବୀଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ଧର୍ମର ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାତା ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—“ଭୂମି, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ସତ୍ୟ ଶୁଣ । ସେ ସମୟ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ମୋର କର୍ମର ନିଶ୍ଚୟ ଦ୍ୱାରା ଏକ ରାଜା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଓ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ । ସେ ରାଜାଙ୍କର ପୁଅ, ଯିଏ ସମସ୍ତ କର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ତର୍ଜଙ୍ଗଳକୁ ଶିକାର କରିବାକୁ ଗଲେ । କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ରାଜପୁତ୍ର କିଛି ମିଳିଲା ନାହିଁ । ସେଠାରେ ଏକ ଶୁଭ ଜନ୍ତୁ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଆଘାତ ପାଇ ଉପକମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା । ସେ ଜଳ ପିଇ, ଗଛର ଏକ ଡାଳିକୁ ଗଲେ । ଅନିଚ୍ଛାରେ, ସେ ସୋମଙ୍କ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ । ସେ ଗୃଧ୍ରବଟ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶଂତି ନେଲେ । ଏକ ତୀରରେ, ଗୃଧ୍ରକୁ ରାଜପୁତ୍ର ଆଘାତ କଲେ । ଗୃଧ୍ରର ପ୍ରାଣ ଚାଲିଗଲା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନଷ୍ଟ ହେଲା, ହୃଦୟ ତୀରରେ ବିଦିର୍ଣ୍ଣ ହେଲା । ତା’ପରେ ରାଜପୁତ୍ର ଗୃଧ୍ରର ପଖ ପିଲାଇଲେ । ଏହି ଘଟଣା ପରେ, ରାଜପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ, ଅନିଚ୍ଛାରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ହେ ପକ୍ଷୀ । ସେ ଦର୍ଶନୀୟ ଓ ପଣ୍ଡିତ ଥିଲେ, ଏବଂ ସଦା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ଧ କରୁଥିଲେ । ସେଇ ଶୃଗାଳ କାଞ୍ଚି ରାଜାଙ୍କର କନ୍ୟା ହେଲେ । ସେ ଚଉଷଠି କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ କୋକିଳ କଣ୍ଠ ଭଳି ମଧୁର ସ୍ୱର ଥିଲା । ଏଭଳି କାଞ୍ଚି ରାଜ୍ୟରେ, କଳିଙ୍ଗରେ, ଏହି ଘଟଣା ଚାଲିଥିଲା । ମୋର କୃପାରେ, ପୃଥିବୀରେ ସ୍ୱୟଂ ଏକ ବନ୍ଧନ ଗଠିତ ହେଲା । ସେ ରାଜକୁମାରୀ କଳିଙ୍ଗର ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ସହିତ ବିଧିବତ ବିବାହ କଲେ । ଦେବୀୟ ଭୂଷଣ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ମହିଷ ଓ ମହିଳାମାନେ—ସେ ଏମାନେ ଗ୍ରହଣ କରି ନିଜ ଘରକୁ ନେଲେ, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ନେହ ରୋହିଣୀ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଅଖଣ୍ଡ ରହିଲା । ଅରଣ୍ୟ ଓ ଉଦ୍ୟାନରେ ସମସ୍ତେ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ପରି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ । ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରାଜକୁମାରୀ ପ୍ରାୟଃ ନିଜକୁ ହାରାଇଯିବା ପରି ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ । ସ୍ନେହବଶତଃ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ନିଜକୁ ହାରାଯିବା ପରି ଭାବୁଥିଲେ । ସେଇ ଦୁଇ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମନ୍ଦିରେ କୌଣସି ପ୍ରଭେଦ ଦେଖାଯାଉ ନାହିଁ । କଳିଙ୍ଗ ରାଜପୁତ୍ର ନାଗରିକ ଓ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ । ସେମାନଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଓ ସ୍ୱଗୁଣରେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ । ସେଠାରେ ଦୁହେଁ ଏକାପରି ଆନନ୍ଦ କଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଶଚୀ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି । ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରାଜକୁମାରୀ ମିତ୍ରତାବଶତଃ ନିଜ ହୃଦୟର କଥା ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଖୋଲିଦେଲେ ।