ଏକଥା ହେଉଛି, ଦେବୀ ପୃଥିବୀ ଶ୍ରୀବରାହଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, କୁବ୍ଜାମ୍ରକ ନାମକ ଶୁଭ ବ୍ରତ କ’ଣ? ଏହା କିପରି ପାଳନ କରାଯାଏ?” ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ, “ହେ ଦେବୀ, କୋକାମୁଖ ମୋର ପରମ ତୀର୍ଥ, ଏବଂ କୁବ୍ଜାମ୍ରକ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ଏଠି ହେଉଛି ମୋର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର, ଯାହା ଭଗବାନଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଭାବରେ ମାନନ୍ତି। ଏଠି ତୁମକୁ ମୁଁ ତଳପାଟଳ ଲୋକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ବିସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲି। ପୃଥିବୀ ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏଠି ଯିଏ ସ୍ନାନ କରେ କିମ୍ବା ଜଳ ପାନ କରେ, ସେ କେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ?” ତାହାପରେ ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ, “ଏହି ସଉକର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେଉଁ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ତୁମେ ଶୁଣ। ଏଠି ଯେଉଁମାନେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଏଠି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଶେଷ ପୁଣ୍ୟକୁ ଲାଭ କରନ୍ତି। ମୋର ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେଉଁମାନେ ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପୂର୍ବଜ ଦଶଜନ, ପରେ ଦଶଜନ, ତଥା ସପ୍ତଜନ ଓ ପଞ୍ଚଜନ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। କେବଳ ଏଠିକୁ ଯିବାରେ କିମ୍ବା ମୋର ମୁହଁ ଦେଖିବାରେ, ସେ ଧନ, ଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଶ୍ରୀମାନ, ନୀତିମାନ ଓ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ମାନବ ଶରୀରରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଅପରାଧ ରହିତ ହୁଏ। ଏହି ସଉକର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ଶରୀର ଛାଡ଼ି ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏଠି ଯେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ବୈଶାଖ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ନିୟମିତ ଭାବେ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବଡ଼ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ପାପ ରହିତ ଓ ଦୀକ୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ଚତୁର୍ଭୁଜ ଭଗବାନ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ଶଂଖ ଓ ପଦ୍ମଧାରଣ କରି, ତୀର୍ଥରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ଯେଉଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସଫଳ ହୁଏ। ସେ ହାତ ଯୋଡି ମସ୍ତକ ଉପରେ ରଖି, ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, “ମୋତେ ଏହା ସତ୍ୟକୁ କହ, କାରଣ ମୋର ମନରେ ଏହାପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କୌତୁହଳ ଅଛି।” ତାପରେ ସେ ମେଷ ଢୋଳ ଭଳି ଧ୍ୱନି ଦେଇ ପୃଥିବୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଯିଏ ମୋତେ ଏଠି ପୂଜା କରିଛି, ସେ ଏହି କାରଣରୁ କରିଛି। ମୁଁ ମୋର ସ୍ୱରୂପକୁ ପ୍ରକଟ କରିଛି, ଯାହା ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ସହଜରେ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ମୋର ତେଜରେ ଅବାକ ହୋଇ, ସେ ମୋତେ ଦେଖିପାରେ ନାହିଁ, କଥା କହିପାରେ ନାହିଁ, ଭୟରେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୁଏ। ତେବେ ସେ ସୂକ୍ଷ୍ମ କଥା କହିବାକୁ ଶୁରୁ କଲେ, ସେହି ସୋମ, ମୋର ପ୍ରେରଣାରେ, କହିଲେ—‘ମୋତେ ସତ୍ୟ କହ, ପ୍ରଭୁ, ଯାହା ମୋର ମନରେ ଅଛି।’ ଏପରି ମୋର କଥା ଶୁଣି, ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ସୋମ କହିଲେ, ‘ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯଦି ଆପଣ ମୋପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଏଠିକୁ ମୋ ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି, ତେବେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅବସ୍ଥିତ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କରେ ବସିରହିବି। ମୋର ଯେଉଁ ରୂପ ଆପଣ ନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି, ସେ ରୂପ ଅବିଚଳ ରହୁ। ମୋର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କେବଳ ଯଜ୍ଞରେ ସୋମପାନ କରନ୍ତୁ। ନୂଆ ଚନ୍ଦ୍ର ଦିନରେ ଯେଉଁବେଳେ ମୁଁ କ୍ଷୟ ପାଉଛି, ସେଠି ପିତୃମାନେ ପିଣ୍ଡଦାନ କରନ୍ତି। ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ମୋର ମନ କେବେଁ ଅଧର୍ମ ଦିଗକୁ ଝୁକିନ ଦେଉନ୍ତୁ; ଯଦି ଝୁକିଯାଏ, ତେବେ ଆମେ ଉଦ୍ଭିଦ ଯୋନିରେ ପତିତ ହେବା—ଏହିପରି ହେଉ। ହେ ମହାପ୍ରଭୁ, ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ଯେଉଁଠାରେ ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ, ଶେଷ ନାହିଁ—’ ଏପରି ସୋମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉଛି। ଏହିପରି ଦୁର୍ଲଭ ସୋମତୀର୍ଥରେ ପରମ ପଦ ଲାଭ ହେଲା।