ନାରାୟଣଙ୍କଠାରୁ ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି ଧରିତ୍ରୀ ମାତା ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ, “ହେ ଦେବ, ମୋର ଏହି ବିଷୟରେ ବହୁତ ଉତ୍ସୁକତା ଅଛି; ଆପଣ ସବୁ କଥା ମୋତେ ଖୋଲାସା କରି କହନ୍ତୁ। ଏଠାରେ ଶୁଭ ଓ ପବିତ୍ର ବାଣୀରେ ଏହି ତ୍ରିଗୁଣ ରୂପ କ’ଣ?” ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଦେବତା ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଖପରୁ ଧରିଲେ। ସେ ଲୋଟସ୍-ନୟନୀ ଧରିତ୍ରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ଦେବୀ, ରାତିରେ ଶ୍ମଶାନରେ, ଯେଉଁଠି ରୁଦ୍ରଙ୍କର ପ୍ରିୟ ସ୍ଥାନ, ସେଠାରେ ମୋର ଏହି ଅତି ଉତ୍ତମ କଥା ଠିକ୍ ଭାବେ ଶୁଣ। ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ, ହେ ନିର୍ମଳା, ଯେଉଁମାନେ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରନ୍ତି ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ତ୍ରିପୁର ରୂପେ ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ନାରୀମାନେ ନିହତ ହେବା ପରେ, ସେଠାରେ ଯୋଗୀ ନିଜ ମନର ଶାସନ ହରାଇଲେ ଓ ତାଙ୍କର ମାୟା ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହେଲା। ସେଠାରେ, ଶିବ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଗଣମାନେ ଘେରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ତାପରେ ମୁଁ ଧ୍ୟାନ କଲି, ହେ ଦେବୀ, ଶଙ୍କର ଆଉଥରେ ଫେରିବେ। ରୁଦ୍ରଙ୍କ ମାୟା ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିବା ସମୟରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମହାପତି ହେଉଛନ୍ତି ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗ ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି, ସେ ଅଶକ୍ତ ହୋଇ ପଡ଼ିଛନ୍ତି। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲି, “ହେ ରୁଦ୍ର, କାହିଁକି ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଆପଣ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛନ୍ତି? ଆପଣ ବୈଶାଖ ମାସର ବିଭାଜନ, ଆପଣ ମୂଳ ଓ ଶେଷ ଆଶ୍ରୟ। ନିଜ ଗଣମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଘେରିଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ କାହିଁକି ନିଜକୁ ଚିହ୍ନିପାରୁନାହାନ୍ତି?” “ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ସତ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କ ନିମିତ୍ତରେ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।” ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ପାପରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଶିବ ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଏକମାତ୍ର ଦେବ ନାରାୟଣ, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁ, କହିଲେ, “ମୁଁ ଏବେ ଯୋଗ ଓ ଜ୍ଞାନର ସାମ୍ୟ ଲାଭ କରିଛି, ଏବଂ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜାଣେ, ତୁମେ ମୋତେ ଜାଣ, ହେ ମାଧବ। କିନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମା ମାତ୍ର ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣନ୍ତି, ତାହାରୁ ଉପରେ ନୁହେଁ।” ଏପରି କଥା ମୋତେ କହି ହର, ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କର ମହାପତି, ମୋତେ ଦୟା କରି କହିଲେ, “ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମ ଦୟାରେ ମୁଁ ସେଇ ତ୍ରିପୁରକୁ ଧ୍ଵଂସ କରିଛି। ସେଠାରେ ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଅନେକ ଲୋକ ଦଶ ଦିଗରେ ଚିତ୍ରାଇ ନିହତ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଯୋଗ ଓ ମାୟା ନଷ୍ଟ ହେଲା, ସେମାନଙ୍କର ଶାସନ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ହେ ମାଧବ। ଏବେ ମୋତେ ସତ୍ୟ କହ, ଏହି ପାପ ଦୂର କରିବା ପବିତ୍ର କ୍ରମ କ’ଣ?” ଏପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, ମୁଁ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲି। ମୋର ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରମେଶ୍ୱର କହିଲେ, “ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ସେଉଁଠି ଏମିତି କ’ଣ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ଦୁଇଜଣ ସମାନ ଭାବେ ଯିବାକୁ ପାରିବା?” ଏହି ପାପ ପରିଶୁଧ୍ଧି ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି କଥା କହିଛି। ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ। ସେଠାରେ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ହଜାର ହଜାର ଦେବବର୍ଷ ରହନ୍ତି। ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ନିହତ ହେଲେ ତାଙ୍କର ମାଂସ ଓ ତୁମ ପ୍ରିୟ ଭୋଜ୍ୟ ବସ୍ତୁ ରହିଥାଏ; କିନ୍ତୁ ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ତୁମେ ପୁନି ପବିତ୍ର ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେବ। ସେଠାରେ ଗୌତମ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ରହି, ତୁମେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ଜାଣିପାରିବ। ସଦା ଏକ ଖପରୁ ପାପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ତୁମ ମୁଣ୍ଡରେ ଲଗିଥିବ। ଏପରି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ବର ଦେଇ ମୁଁ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲି। ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ଧରିତ୍ରୀ, ମୋତେ କେବେ ଶ୍ମଶାନ ପ୍ରିୟ ଲାଗେନାହିଁ। ହେ ଶୁଭେ, ଏହି ହେଉଛି କାହିଁକି ମୋତେ ଶ୍ମଶାନ ଅପ୍ରିୟ ଲାଗେ, ତାହା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।