ଓଁ ଶ୍ରୀ ଵରାହ ପୁରାଣର ଏହି ପବିତ୍ର ଅଧ୍ୟାୟରେ ଏକ ଗଭୀର କଥା ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଉଛି। ଭଗବାନ ଵରାହ ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଯେଉଁ ଜଣେ ମୋର କୃତ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥାନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ଅପରାଧ ରହିନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ରାଗ, ମୋହ ଓ ଅଭିଳାଷାରେ ଜଡିତ ହୋଇ ଅନ୍ଧା ହୋଇ ଜନ୍ମନେଇଥାନ୍ତି, ଦେବୀ, ସେମାନେ ଦରିଦ୍ର, ଅବୁଦ୍ଧି ଓ ଜ୍ଞାନ ହୀନ ହୋଇଥାନ୍ତି।” ଏହି ଅପରାଧ କରିଥିଲେ ନିଶ୍ଚୟ ଏହାର ଫଳ ମିଳିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଭଗବାନଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ସଂସାର ରୂପୀ ସମୁଦ୍ରରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାନ୍ତି। ଅପରାଧରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁ ଜଣେ ମୋର କୃତ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥାନ୍ତି, ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାନ୍ତି। ଶ୍ରୀ ଵରାହ କହିଲେ, “ତିନି ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପବାସ କରି ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ଶୟନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏପରି ଉପବାସ କରି ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ ମୋର କୃତ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଲେ, ଦେବୀ, ଅଚାରରୁ ବାହାରି ଗଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାନ୍ତି।” ଦେବୀ, ଯେଉଁ ଜଣେ ଶବ ସ୍ପର୍ଶ କରି ମୋର ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳରେ ରହିଥାନ୍ତି, ସେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚଣ୍ଡାଳ ଭାବରେ ଜନ୍ମନେଇଥାନ୍ତି; ତିନି ବର୍ଷ ମାକୁଡ଼ି, ଏଗାର ବର୍ଷ ଚଉଁ ଚଉଁ, ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ ହାତୀ ଓ ବତିଶି ବର୍ଷ ଗଧା ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଏହା ସେଙ୍କର ଅପରାଧର ଫଳ। ଏପରି ଦୁଃଖ ଭୋଗିବା ପରେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର କୃତ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ନିଷ୍ଠା ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ହରିଙ୍କ କଥାରେ ଦେବୀ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ପୃଥିବୀ କହିଲେ, “ଏହି ଭୟଙ୍କର କଥା ମୋ ମନକୁ ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି। ଅଚାରରୁ ବାହାରି ଗଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର କୃତ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ନିଷ୍ଠା।” ପୃଥିବୀଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଜନାର୍ଦନ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାୟକ, ଶ୍ରୀ ଵରାହ ଉତ୍ତର କହିଲେ, “ପନ୍ଦର ଦିନ ଧରି ଏକ ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି କୃତ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ପାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହା ଦେବୀ, ଶବ ସ୍ପର୍ଶ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଜାଣିଛ। ଯେଉଁ ଜଣେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିଥାନ୍ତି, ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାନ୍ତି।” ଏହିପରି ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା—‘ଶବ ସ୍ପର୍ଶ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ’ ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟ। ଏବେ ଶ୍ରୀ ଵରାହ ପୁରାଣର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଧ୍ୟାୟରେ, ପୂଜା କିମ୍ବା ଅନୁଷ୍ଠାନ ସମୟରେ ମୂତ୍ର, ପୂପ, ମାନ୍ୟ, କିମ୍ବା ମୋର ଶରୀର ସ୍ପର୍ଶ ହେଲେ, ପୃଥିବୀ, ଶରୀରରୁ ବାୟୁ ଚାଲିଯାଏ। ଏହି ଅପରାଧର ଫଳ ହେଉଛି—ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ମାକୁଡ଼ି, ତିନି ବର୍ଷ ଉନ୍ଦୁର ଭାବରେ ଜନ୍ମ। ଦେବୀ, ଏହା ଏବେ ମୋ ପାଇଁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଭ୍ରମର କାରଣ। ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଵସୁନ୍ଧରା ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମର କୃତ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ଭକ୍ତମାନେ ଅପୂର୍ବ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତି। ଦେବ, ତାଙ୍କର ଶୁଭ ଲାଗି ଶୁଧି ପ୍ରକ୍ରିୟା କଥା କହ। ଏହି ଅପରାଧ କରିଥିଲେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କୃତ୍ୟ କରି ଏହା ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏପରି କୃତ୍ୟ କରିଲେ, ମୋର ସହିତ ତାଙ୍କର କୌଣସି ଅପରାଧ ରହିନାହିଁ। ଏହି ବଡ଼ କୃତ୍ୟ ଅପରାଧ ବିଷୟରେ ତୁମେ ଜାଣିଛ। ଏବେ ମୋର କଥା ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣ, ପୃଥିବୀ। ଏହି ଅପରାଧ ପାଇଁ ରୌରବ ନରକରେ ଏକ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ତଥାପି, ଏହି ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ମୁଁ କହିବି। ଜଳର ଶୟନ, ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ଶୟନ ଏହି ଅପରାଧର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ। ଏହିପରି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା—‘ପୂଜା ସମୟରେ ମୂତ୍ର ପୂପ ସ୍ପର୍ଶ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ’। ଏବେ ଅପରାଧର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବିଷୟରେ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ପୂଜା ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସମୟରେ ଅପରାଧ କଲେ, ମୋ କୃତ୍ୟକୁ ଛଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୃତ୍ୟ କଲେ, ଦେବୀ, ସେ ମୂଢ଼ ହୋଇଥାନ୍ତି। ପନ୍ଦର ଦିନ ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ଶୟନ କରିବା ଏହି ଅପରାଧର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ। ନୀଳ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଯେଉଁ ଜଣେ ମୋର ସମୀପକୁ ଆସିଥାନ୍ତି, ସେ ମାଉନ ଛାଡ଼ିବାର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଏହିପରି। ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ଵରାହ ପୁରାଣର ଏହି ଅଧ୍ୟାୟଗୁଡ଼ିକ ଆମକୁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ଶୁଧିର ଉପାୟ ବିଷୟରେ ଜଣାଇଥାଏ, ଭକ୍ତି ଓ ନିଷ୍ଠାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଉପସ୍ଥାପିତ କରିଥାଏ।