ଏହି ଉପଖ୍ୟାନ ଶ୍ରୀ ଵରାହ ପୁରାଣରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଯେଉଁଠି ପୂର୍ବ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷରେ କହାଯାଏ—ଏଠାରେ କୌଣସି ଅପରାଧ ନାହିଁ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ନିସ୍ପତି; ଏଠିରେ ସନ୍ଦେହ କିଛି ନାହିଁ। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ନାମ 'ଦନ୍ତକାଷ ଚବାଇବାର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ' ରେ ଶେଷ ହୁଏ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ମୃତଦେହ ସ୍ପର୍ଶ କରିବାର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବିଷୟରେ। ଏଠି କହାଯାଏ—ଯଦି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଯୌନ ସଂସ୍ପର୍ଶ ପରେ ନିସ୍ନାନ ହୋଇ ମୃତଦେହ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଦରକାର। ଏହି ଶିକ୍ଷା ନାରାୟଣଙ୍କଠୁ ଶୁଣି ଭୂମି ଏକ ବର୍ଷ ଧରି କଠୋର ବ୍ରତ ପାଳନ କରିଥିଲେ। ଭୂମି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲେ—କିପରି ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ଏପରି ଅନୃତ କାମନାରେ ଲିନ୍ ହୁଏ? ଏହା ମୋର ପ୍ରମୁଖ ଦୁଃଖ, ଆପଣ ଏହା ବିଷୟରେ ମୋତେ କହିବା ଉଚିତ। ଏହି ଗୁପ୍ତ ଶିକ୍ଷାକୁ ଶୁଣ, ମହାଦେବୀ। ଏହା ହେଉଛି ଚିହ୍ନ, ଏହା ଅପରାଧର ନିଶ୍ଚୟ। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ଅପରାଧକୁ ଦେଖିଥାଏ, ସେ ତାହାର ଫଳ ପାଇଥାଏ। ଏହି ଅପରାଧର ଦୌଷ୍ୟରୁ ଶୁଧି ହୁଏ ନାହିଁ। ଘରେ ରହୁଥିବା ଯେଉଁ ଲୋକ ମୋର କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏକ ଦିନ ପ୍ରାଣବାୟୁ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ରହିଲେ, ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଅପରାଧ ବୁଝିବା ପରେ, ସେ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ। ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ମୋର ଜଗତକୁ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ମୋର ଶାସ୍ତ୍ର ଛାଡି ଶ୍ମଶାନ ଭୂମିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥାଏ, ସେ ଶ୍ମଶାନରେ ଶ୍ବାନ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ମୃତଦେହ ଭକ୍ଷଣ କରିଥାଏ। ତାହାପରେ, ଶ୍ରୀ ଵରାହ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ କହିଲେ—'ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯେଉଁମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେଉଁଠି ପାପ ଅଛି? ମୋତେ ଏହି ପାପର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କହି ଦିଅ, ମହାଦେବୀ, ଯେପରି ଆପଣ ମୋତେ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛନ୍ତି, ସେପରି ଶୁଣ।' 'ମୁଁ ଏବେ ଏହି ଉତ୍ତମ, ପାପ ନାଶକ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କୁ କହିବି। ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ପାନ କରିଲେ, ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଭଗବାନଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ସମସ୍ତ ଭାବରେ ଏହି କାମକୁ ଏଡ଼ି ରଖିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ଅପରାଧ ନାହିଁ।' 'ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ରାଗ, ମୋହ ଓ କାମନାରେ ଲିନ୍ ହୁଏ, ସେ ଦେବୀ, ଅନ୍ଧ ଭାବରେ, ଦରିଦ୍ର ଭାବରେ ଓ ଜ୍ଞାନ ହୀନ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଏହି ଅପରାଧ କରିଲେ, ଏହାର କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ତୁମର ଦୟାରେ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳନ୍ତି।' 'ଅପରାଧ ଦ୍ୱାରା ଲିପ୍ତ ହୋଇ, ମୋର କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ।' ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ହରିଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଭୂମି ଦୁଃଖରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—'ଏହି କଥାମାନେ ଅତି ଭୟଙ୍କର, ମୋର ହୃଦୟକୁ ବିଦାରି ଦେଉଛି। ନିୟମ ରୁ ଖସିଯାଇ, ସେ ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଛନ୍ତି।' ଭୂମିଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ଶ୍ରୀ ଵରାହ କହିଲେ—'ତିନି ରାତି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରି, ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ପାତରେ ଶୟନ କରିବା ଉଚିତ।' 'ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଭକ୍ତ ହୋଇ, ମୋର କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଲେ, ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଦେବୀ, ଚାଳଚାର ରୁ ବାହାରି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।' 'ଦେବୀ, ଯେଉଁ ମୃତଦେହ ସ୍ପର୍ଶ କରି ମୋର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ରହିଥାଏ, ସେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଚଣ୍ଡାଳ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ତିନି ବର୍ଷ ମାଛି, ଏଗାର ଦିନ ଚିଉଇ, ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ ହାତୀ, ଏବଂ ବତ୍ତିଶ ବର୍ଷ ଗଧା ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।' ଏହିପରି, ନିଜ ଅପରାଧରୁ ସେ ମୋର କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ। ଏପରି ଶ୍ରୀ ହରିଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଭୂମି ଦୁଃଖରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—'ଏହି ଶବ୍ଦମାନେ ମୋର ହୃଦୟକୁ ବିଦାରି ଦେଉଛି।' ନିୟମ ରୁ ଖସିଯାଇ, ସେ ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଭୂମିଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ କହିଲେ—'ପନ୍ଦର ଦିନ ଧରି ଏକ ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ, ଏହି କ୍ରିୟା କରି ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ପାନ କରିବା ଦରକାର।' 'ଏହି ଶିକ୍ଷା ତୁମକୁ କହିଲି, ଦେବୀ, ଏବଂ ମୃତଦେହ ସ୍ପର୍ଶ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ।