ଦେବତାମାନେ ଯେତେବେଳେ ଏପରି କଥା ଶୁଣିଲେ, ସେମାନେ ମନରେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି କରି, ମେରୁ ପର୍ବତ ସମୀପକୁ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେମାନେ ମନେ ମାତ୍ର ଭାବିଲେ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ଭଗବାନ ସ୍ୱୟଂ ଏକାକୀ ହୋଇ ଆମ ସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅତି ମହାନ। ସେ ଭଗବାନ ସ୍ୱୟଂ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଏକ, ଦଶ, ଶତ, ସହସ୍ର, ଲକ୍ଷ ଓ କୋଟି ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ହେ ରାଜା, ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା ଆମ ସେନାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, ଯେଉଁ ଦାନବମାନେ ଆମ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଭରସା କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ସବୁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଛାଡ଼ି ଦିଆଗଲେ। ଏପରି ଭାବେ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚତୁର୍ବିଧ ସେନା—ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ଓ ଅସଂଖ୍ୟ ପଦାତି ସମେତ—ତାଙ୍କର ବିଶ୍ୱମୂର୍ତ୍ତିର ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତିରେ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଗଲା। ସେଇ ଚକ୍ରଧାରୀ ଭଗବାନ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ବିନାଶ କରି, ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଦେଖିଲୁ ଆମ ଶକ୍ତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଛି, ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ଏପରି ଧର୍ମଧାରୀ ଧନୁର୍ଧର ଭଗବାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଆମେ ଦେଖିଲୁ, ତେଣୁ ଆମେ ସେଁଥିରେ ଶରଣ ନେଇ, ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲୁ। ଏବଂ, ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଆମ ବନ୍ଧୁ ସୁପ୍ରତୀକଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଏହିମାନେ ଆମର କନ୍ୟାମାନେ—ତୁମେ ସେମାନେକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ହେ ନୃପତି। ହେତୃଙ୍କ କନ୍ୟା ସୁକେଶୀ ଓ ପ୍ରହେତୃଙ୍କ କନ୍ୟା ମିଶ୍ରକେଶୀ। ଏପରି ମଧ୍ୟସ୍ଥମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଦୁର୍ଜୟ ଧର୍ମପୂର୍ବକ ଦୁଇ ଶୁଭ୍ରାଙ୍ଗନାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ। ସେଁମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ରାଜା ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ସେନା ସମେତ ଦ୍ରୁତ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟକୁ ଫେରିଲେ। ବହୁଦିନ ପରେ, ସୁକେଶୀଙ୍କୁ ଏକ ପୁତ୍ର ହେଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ହେଉଛି ସୁପ୍ରଭ, ଓ ମିଶ୍ରକେଶୀଙ୍କୁ ଏକ ପୁତ୍ର ହେଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ହେଉଛି ସୁଦର୍ଶନ। ସେଇ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦୁର୍ଜୟ ରାଜା, ଏହି ଦୁଇ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଏକ ସମୟରେ ନିଜେ ଅରଣ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଗଲେ। ସେଉଁଠାରେ ଭୟଙ୍କର ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ହତ୍ୟା କରି, ଅରଣ୍ୟରେ ନିର୍ମଳ ଏକ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେଉଁଠାରେ ଗୌରମୁଖ ନାମକ ମହାନ ଓ ଧନ୍ୟ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଋଷିମଣ୍ଡଳର ରକ୍ଷକ ଓ ପାପୀମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରମ ଶୁଭ୍ର ଜଳ, ଶିତଳ ପବନ, ଓ ଅତି ଶୋଭାମୟ ସୁଗନ୍ଧିତ ବୃକ୍ଷମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ନିବାସ ଏକ ମେଘ ଭଳି ଭୂମିରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ଦିବ୍ୟ ନିକୁଞ୍ଜ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏଠାର ମଣ୍ଡଳ ଯଜ୍ଞାଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଘରଗୁଡ଼ିକ ଶୁଭ୍ର ଓ ପରିଚ୍ଛନ୍ନ, ଶିଷ୍ୟମାନେ ସାମବେଦ ଗୀତରେ ମନୋମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ଅନୁରଣିତ, ଶୋଭାମୟ ବନିତା ଓ ଋଷିପୁତ୍ରୀମାନେ ଭରିଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୃକ୍ଷ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା—ଏପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆଶ୍ରମ ଥିଲା। ଶ୍ରୀବରାହ ଉବାଚ: ଏପରି ଗୌରମୁଖଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦେଖି, ରାଜା ଦୁର୍ଜୟ ତାହାର ସୁନ୍ଦର ପରିବେଶ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କଲେ—“ମୁଁ ଏଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେଇ ପରମ ଧାର୍ମିକ ଋଷିମାନେକୁ ଦେଖିବି।” ଏଭାବେ ଭାବି, ରାଜା ଏଇ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ରାଜା ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଗୌରମୁଖ ଋଷି ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଲେ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଦର ଅର୍ପଣ କରି, ସଂବାଦ ଶେଷରେ ମହାତ୍ମା ବୋଲିଲେ, “ହେ ରାଜା, ମୁଁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଆପଣ ଓ ଆପଣଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ପାଇଁ ଭୋଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବି।” “ଆପଣଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ବାନ୍ଧିଦିଅ, ମୁଁ ଏହା କରିବି,” ବୋଲି ଋଷି କହି, ନିଜ ବ୍ରତ ଅନୁସାରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ରହିଲେ। ରାଜା ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଉଠିଥିଲେ, ଏ ସମୟରେ ପାଞ୍ଚ ଭାଗ ସେନା ଥିଲା। ରାଜା ଚିନ୍ତା କଲେ, “ଏଠାରେ ଏହି ତପସ୍ବୀ କେମିତି ଆମକୁ ଭୋଜନ ଦେବେ?” ତାପରେ ଗୌରମୁଖ ଋଷି ଦୁର୍ଜୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଚିନ୍ତା କଲେ, “କ’ଣ ଭୋଜନ ଦେବି?” ଏପରି ମନେ ଧ୍ୟାନ କରିଥିବା ଗୌରମୁଖ ତପସ୍ବୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଭଗବାନ ହରି ନାରାୟଣ ସ୍ଥିତି ନେଲେ। ପରେ, ମନେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସେଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ବୀ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ପୃଥିବୀ ପଚାରିଲେ: “ହେ ପର୍ବତ, ଗୌରମୁଖ କିପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ? ମୋତେ ଏହା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଛା।” ଗୌରମୁଖ ନମସ୍କାର କଲେ: “ସଦା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ପୀତାମ୍ବରଧାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଆଦିରୂପ ଆପଣ, ଜଳମୟ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଆପଣ, ଜଳେ ଶୟାନ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଭୂମିରୂପ ଆପଣ, ଅଗ୍ନିସ୍ୱରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବାୟୁରୂପ ଆପଣ, ଆକାଶରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତ ଜୀବରେଶ୍ୱର, ଆପଣ ଇଚ୍ଛାର ଆଧାର। ଓଁକାର ଆପଣ, ବଷଟ୍କାର ଆପଣ, ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ଦେବମାନେ ଆପଣଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ। ଭୂ, ଭୁଵଃ, ଜନ, ମହଃ—ସବୁ ଆପଣ। ତପ, ସତ୍ୟ, ଚଲିଥିବା ଓ ଅଚଳ ସବୁ ବସ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରେ। ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଆପଣଠାରୁ, ଋଗ୍ବେଦ ଓ ଅନ୍ୟ ବେଦ ଆପଣଠାରୁ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଯଜ୍ଞ ଆପଣଠାରୁ। ବୃକ୍ଷ, ଔଷଧି, ବନସ୍ପତି, ଗାଈ, ପକ୍ଷୀ, ସର୍ପ—ସବୁ ଆପଣଠାରୁ, ହେ ଜନାର୍ଦନ। ହେ ଦେବେଶ, ଏବେ ମୋ ପାଖକୁ ଦୁର୍ଜୟ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଅତିଥି ଭାବେ ଆସିଛନ୍ତି। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଆତିଥ୍ୟ ଦେବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ। ଏହି ଦିନ, ହେ ଦେବେଶ, ମୁଁ ଦରିଦ୍ର ଓ ଭକ୍ତିରେ ନମ୍ର। ମୋତେ ଭୋଜନ ଦିଅ। ମୁଁ ଯାହାକୁ ହାତ ଦେଇଛି, ଯାହାକୁ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିଛି—ବୃକ୍ଷ, ଘାସ, ମୂଳ—ସବୁ ଚାରି ପ୍ରକାର ଭୋଜନ ହେଉ। ଏବଂ ମୁଁ ମନେ ଯାହା ଭାବିବି, ସେ ସବୁ ସଫଳ ହେଉ। ହେ ପରମେଶ୍ଵର, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏପରି ପ୍ରାର୍ଥନାରେ, ଦେବେଶ, ଜଗନ୍ନାଥ, କେଶବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଓ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ। ଦୟାମୟ ଭାବରେ କହିଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଚାହିଁଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵର ମାଗ।” ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ତପସ୍ବୀ ଧୀରେ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିଲେ। ତାପରେ ଜନାର୍ଦନ ଶଂଖ ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରି, ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧି, ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ବସି, ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ୟର ଦୀପ୍ତିରେ ଦ୍ୟୁତିମାନ ହେଉଥିଲେ।