ଏହିପରି ଏକ ଦିନ, ଶ୍ରୀହରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶ୍ରୀମୁଖରୁ ପୃଥିବୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଏକ ଗୁପ୍ତ ଉପାସନା ବିଧି ବିଷୟରେ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଉଥିଲା । ମହିଳା ମଧୁର ଅନୁରୋଧରେ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, “ଏହି ପବିତ୍ର ବସ୍ତୁଟିକୁ ଗଣନା ମାଳା ସାମ୍ନାରେ ରଖିବା ଉଚିତ । ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାଳା ଏକ ଶତ ଏବଂ ଆଠଟି ମଣିକାରୁ ତିଆରି, ମଧ୍ୟମ ମାଳା ଚଉନୋଟି ଏବଂ ଚାରିଟି, ଏବଂ ଅଧମ ମାଳା ବତିସଟି ମଣିକାରୁ ତିଆରି ହୁଏ । ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାଳା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମଣିକାରୁ, ମଧ୍ୟମଟି ପୁତ୍ରଜୀବା ବୀଜରୁ ତିଆରି ହୁଏ । ଏହି ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଶତ ଶତ ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ କେହି ଜାଣିପାରିନାହାନ୍ତି । ଏହି ମାଳା ଅପବିତ୍ର ଲୋକ ଛୁଇଁବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହା କେବେ ବି ନାରୀଙ୍କ ହାତରେ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଏହାକୁ କାହାକୁ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି ଏହାର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ । ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିୟମାନୁସାରେ ଏହି ଗଣନା ମାଳାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଦରକାର ।” ଏପରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏହି ଶିକ୍ଷା ଶୁଣି, ପୃଥିବୀ ଦେବୀ ନିଜ ବ୍ରତରେ ଅଟଳ ଥିବା ବେଳେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ମାଧବ, ଏହି ଦର୍ପଣ କିପରି ଦାନ କରାଯିବ? ମୋତେ କହନ୍ତୁ ।” ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭୂଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଭାରାହ ରୂପୀ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, “ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିବା ଉଚିତ: ‘ପରମ ଭାଗବତ ଶାସ୍ତ୍ର ହେଉଛି କାନ; ଅଗ୍ନି ଏବଂ ଦ୍ୱିଜାତି ତୁମର ମୁଖ; ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ନାସା; ଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି; ମୁଖ ଚନ୍ଦ୍ରର ସଦୃଶ; ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଏହି ବିଶ୍ୱର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ । ଏହି ଦର୍ପଣ ଦେଖ, ଏହି ରୂପ ଦେଖ ।’ ଏହି ପଦ୍ଧତି ଅନୁସାରେ ଯେ କେହି ମୋର ଉପାସନା କରେ, ସେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ ।” ଏପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ବରାହ ପୁରାଣର “କଙ୍କଟାଞ୍ଜନ ଦର୍ପଣ” ନାମକ ଏକ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା । ଏହା ପରେ, ଚାରି ଵର୍ଣ୍ଣର ଦୀକ୍ଷା ବିଷୟର ଉପଦେଶ ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଉପାସନାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ଶୋଭା ଏବଂ ଭୂଷଣରେ ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇ, ପୃଥିବୀ ଦେବୀ ଦୁଇ ହାତ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧରି ନମ୍ର ଭାବେ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ପରମ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ଖୋଲିଦିଅନ୍ତୁ । ଶୁଦ୍ଧ, ଶୁଭ ଭାଗବତୀ ଯାହାର କ୍ରିୟା ନିଜେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରନ୍ତି, ସେ ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ ।” ତେବେ ବରାହ ରୂପୀ ଶ୍ରୀହରି କହିଲେ, “ହେ ମାଧବୀ, ତୁମେ ଯଥାର୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ । ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ଯେପରି ଜାଣିଛନ୍ତି, ମୁଁ ତାହା କହିବି । ଭାଗବତମାନେ ନିୟମାନୁସାରେ ପରମ ସନ୍ଧ୍ୟା ଉପାସନା କରିବା ଦରକାର । କିଛି କ୍ଷଣ ଧ୍ୟାନାସନ ଗ୍ରହଣ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ । ମନ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତପସ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ । ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଅଦୀକ୍ଷିତ କିମ୍ବା ବିନା ଉପବୀତ ଥିବାକୁ କେବେ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ । ଏବେ ମୁଁ ଆଉ ଏକ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କହିବି, ଶୁଣ । ମୋର ଉପାସନା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଉତ୍ତମ ଦୀପ ନେଇ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ: ‘ଓଁ, କୃପା ଏବଂ ଶକ୍ତିର ଦେବତା ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର । ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅଗ୍ନିରେ ବିରାଜିତ । ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ନିଜ ତେଜରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଚମକିଉ । ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ, ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଉଦ୍ଧାର ହେବି । ହେ ଦେବ, ଏହି ଦୀପକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଫଳହୀନ ନ ହେଉ । ଏହା ଦ୍ୱାରା ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ।’ ଏହିପରି ଆଉ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ କହିବି, ଯାହା ଜଗତକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ ।” ପୃଥିବୀ ଦେବୀ ପଛେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମୋ ଲଳାଟରେ ତିଳକ କିପରି ଦେବି? କ’ଣ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା?” ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, “ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କର: ‘ହେ ବାସୁଦେବ, ତୁମେ ଯେ ମୋ ମୁହଁ ଶୋଭା ଅଳଙ୍କୃତ କରିଛ, ମୁଁ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରିଛି ।’ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତିଳକ ଲଳାଟରେ ଲଗାଇବା ଉଚିତ । ଏପରି, ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରିବା ବେଳେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର: ‘ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଫୁଲ ଶୁଭ ହେବା ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଛି; ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ କର । ଏହି ସବୁ ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ ଏବଂ ମୋର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରିଛ । ଵ୍ୱାହା ।’ ଏହିପରି ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରି, ଧୂପ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ । ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କର: ‘ଏହି ଧୂପ ଦ୍ୱାରା, ହେ ନିର୍ମଳା, ତୁମର ଉପଚାର ପବିତ୍ର ହେଲା । ଏହି ଧୂପ ମୋର, ସମସ୍ତ ସଂସାର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ; ତୁମେ ଏହା ଗ୍ରହଣ କର । ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି ।’ ଏହାପରେ, ଘୁଁଡ଼ିରେ ଧରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା ଉଚିତ: ‘ଶୁଭ ଓ ତେଜସ୍ବୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅଗ୍ନିରେ ବିରାଜିତ ।’ ଏବଂ, ‘ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଦୀପକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ଏହା ସଂସାର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଉ ।’ ଯେ କେହି ନିୟମାନୁସାରେ ଦୀପ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ମୋତେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତୁ ।” ନାରାୟଣଙ୍କର ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଭୂଦେବୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ । ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଉପାସନାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି । ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କେଉଁ ପାତ୍ରରେ କରିବା ଉଚିତ?” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଜଗତ୍ର ନାଥ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଯାହା ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲ, ତାହା କହିବି । ସମସ୍ତ ପାତ୍ର ଛାଡ଼ି, ତାମ୍ର ପାତ୍ର ମୋତେ ପ୍ରିୟ ।” ଏହିପରି, ନାରାୟଣଙ୍କ ମଧୁର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ପୃଥିବୀ ନିଜ ପ୍ରଶ୍ନ ଆଗକୁ ଆଣିଲେ । ତେବେ, ଆଦି ଏବଂ ଅଜୟୀ ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, “ହେ ନିର୍ମଳେ, ମୁଁ ଏବେ ସତ୍ୟ ସହିତ ବଖ୍ୟା କରିବି । ଆଦିରେ, ମାଧବୀ, ସାତ ହଜାର ଯୁଗ ଥିଲା ।” ଏହିପରି ଭାବେ, ପୃଥିବୀ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଇ, ବିଷ୍ଣୁ ଦେବ ସମସ୍ତ ଉପାସନା ବିଧି ଏବଂ ତାହାର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଉଦ୍ଘାଟିତ କରିଦେଲେ ।