ସୁପ୍ରତୀକ ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ହସି ସନ୍ତୋଷରେ କହିଲେ, "ମୋ ପୁଅ ଜନ୍ମ ହୋଇଛି, ତାହାର ନାମ ଦୁର୍ଜୟ।" ସେଉଁଠି ରାଜା ଦେଖାଇଲେ ଯେ, ସେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ବିଜୟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ଏବଂ ସେଉଁଠି ଆସିଛନ୍ତି। ସେ ତାହା ସମ୍ମାନିତ ତପସ୍ବୀମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋତେ ସ୍ମରଣ କର, ତୁମେ କିଏ? ମୋ ପ୍ରସନ୍ନତା ଲାଗି ଆସିଛ ପ୍ରତିତି ହେଉଛ।" ତପସ୍ବୀମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଆମେ ହେତୃ ଓ ପ୍ରହେତୃ, ମନୁ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବଙ୍କ ପୁଅ। ଆମେ ଦେବତାମାନେଙ୍କର ନାଶ ପାଇଁ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଆସିଥିଲୁ। ସେଠାରେ ଆମର ବିଶାଳ ସେନା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶତ-ହଜାର ଦେବସେନାକୁ ପରାଜିତ କଲା। ଦେବତାମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ସେମାନଙ୍କର ସମଗ୍ର ସେନା ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଉଛି, ତେଣୁ ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଶରଣ ନେଲେ।" "ଦେବତାମାନେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷୀରସାଗର ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିବା ଦେବତାମାନେଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ହରିଙ୍କ ନିକଟକୁ ସମ୍ମାନସହିତ ଗଲେ। ସେମାନେ ସ୍ତୁତି କରି କହିଲେ, 'ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଦେବ, ହରି, ଆମ ସେନା ପ୍ରମୁଖ ଦାନବମାନେ ଦ୍ୱାରା ହାରିଗଲା, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ଆମେ ଭୟଭୀତ ଓ ଅବିବେକୀ।'" "ସେମାନେ ପୁନି କହିଲେ, 'ହେ କେଶବ, ଗତକାଲି ଯେପରି ଦେବ-ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ହଜାର ବାହୁ ଥିବା କ୍ରୂର କାଳନେମିଙ୍କୁ ବିନାଶ କରି ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲ, ଏବେ ମଧ୍ୟ ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଦୁଇ ଦାନବ ହେତୃ ଓ ପ୍ରହେତୃ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବମାନେ ପାଇଁ କଣ୍ଟକ ଏବଂ ବଡ଼ ସେନାର ମାଲିକ—ସେମାନେଙ୍କୁ ବିନାଶ କର, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।'" "ତେବେ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ, ନାରାୟଣ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଏହି ଦୁଇ ଦାନବକୁ ବିନାଶ କରିବି।' ଏପରି କହି, ସମସ୍ତେ ଦେବତା ମେରୁ ପର୍ବତ ନିକଟକୁ ଚାଲିଗଲେ, ମନେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ।" "ସେମାନେ ଭାବିବା ସହିତ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ଭଗବାନ୍ ଏକାକୀ ଆମ ସେନାର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ, ସେ ଏକ, ଦଶ, ଶତ, ହଜାର, ଲକ୍ଷ, କୋଟି ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ଯେଉଁ ଦାନବ ଆମ ସେନାର ଶକ୍ତି ଉପରେ ଭରସା କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ନିର୍ଜୀବ ହେଉଥିଲେ।" "ତେଣୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ଓ ପଦାତି ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମସ୍ତ ସେନା ଅଦ୍ଭୁତ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଧ୍ୱଂସ ହେଇଗଲା। ସମସ୍ତ ସେନା ବିନାଶ ପରେ, ଚକ୍ରଧାରୀ ଦେବତା ଆମ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଆମେ ସେହି ଧନୁର୍ଧାରୀ ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଲୁ, ତାଙ୍କୁ ପୂଜିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲୁ।" "ଏବଂ, ରାଜା, ତୁମେ ଆମ ବନ୍ଧୁ ସୁପ୍ରତୀକଙ୍କ ପୁଅ। ଏହି ଦୁଇ ମେହେର ଆମର କନ୍ୟା—ହେତୃଙ୍କ କନ୍ୟା ସୁକେଶୀ ଓ ପ୍ରହେତୃଙ୍କ କନ୍ୟା ମିଶ୍ରକେଶୀ। ଏମିତି ମଧ୍ୟସ୍ଥମାନେ କହିବା ପରେ, ଦୁର୍ଜୟ ରାଜା ଧର୍ମପୂର୍ବକ ଦୁଇ ଶୁଭ୍ର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ।" "ସେମାନେ ମିଳିବା ପରେ, ରାଜା ଦୁର୍ଜୟ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ସେନା ସହିତ ରାଜ୍ୟକୁ ଫେରିଗଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ସୁକେଶୀଠାରୁ ସୁପ୍ରଭ ଓ ମିଶ୍ରକେଶୀଠାରୁ ସୁଦର୍ଶନ ନାମକ ଦୁଇ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ।" "ଏହି ଦୁଇ ଉତ୍ତମ ପୁଅ ପାଇ, ରାଜା ଦୁର୍ଜୟ ପରେ ନିଜେ ଅରଣ୍ୟ ସୀମାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ବନ୍ୟ ପଶୁମାନେକୁ ମାରି, ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ମୁନିଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରେ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ।" "ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ସେଠାରେ ଗୌରମୁଖ ନାମକ ମହାତ୍ମା ତପସ୍ବୀ ବସିଛନ୍ତି, ଯିଏ ଋଷିମଣ୍ଡଳର ରକ୍ଷକ ଓ ପାପୀମାନେଙ୍କ ଉଦ୍ଧାରକ। ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ, ମୃଦୁ ପବନ, ଶୁଭ୍ର ଗନ୍ଧ ଦେଇଥିବା ଉତ୍ତମ ଗଛରେ ଭରିଥିଲା, ମେଘ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଅବତରିଛି ବୋଲି ଲାଗୁଥିଲା, ମାନେ ଦିବ୍ୟ ମହଲ ପୃଥିବୀ ଉପରେ।" "ସେଠାର ମାଣ୍ଡଳିକ ପରିବେଶ ଯଜ୍ଞାଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଆଶ୍ରମ ଶୁଭ୍ର ଓ ପବିତ୍ର, ଶିଷ୍ୟମାନେ ସାମ ଗାନ କରୁଥିଲେ, ତପସ୍ବୀ ଓ ତାଙ୍କ ଝିଅମାନେ ସହ ଆଶ୍ରମ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ।" "ଏମିତି ଗୌରମୁଖଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦେଖି, ଦୁର୍ଜୟ ରାଜା ତାହାର ସୁନ୍ଦର ପରିବେଶ ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କଲେ। 'ମୁଁ ଏଠି ପ୍ରବେଶ କରି, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧାର୍ମିକ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିବି,' ଭାବି, ସେ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।" "ରାଜା ପ୍ରବେଶ କରିବା ସହିତ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଗୌରମୁଖ ମୁନି ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଲେ। ସ୍ୱାଗତ କଥା ଶେଷ କରି, ମୁନି କହିଲେ, 'ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ମୁଁ ଆପଣ ଓ ଆପଣଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ପାଇଁ ଯେପରି ଶକ୍ତି ଅଛି ଖାଦ୍ୟ ଦେବି।'" "ମୁନି କହିଲେ, 'ମୁଁ ଏହା କରିବି। ଆପଣଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ଖୋଲିଦିଅ,' ଏପରି କହି, ସେ ନିଜ ବ୍ରତ ଅନୁସାରେ ଉପବାସ ରହିଲେ। ରାଜା ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ସହ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ସେଉଁଠି ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ପାଞ୍ଚ ଭାଗ ସେନା ଥିଲା। ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ଏଠି ଏହି ତପସ୍ବୀ କିପରି ଆମକୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେବେ?'" "ତେବେ ଗୌରମୁଖ ମୁନି ଦୁର୍ଜୟଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ, 'କଣ ଖାଦ୍ୟ ଦେବି?' ଭାବିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ଭଗବାନ୍ ନାରାୟଣ ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବିରାଜି ହେଲେ। ତେବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ମନେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।" "ଏଠି ପୃଥିବୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, 'ହେ ପର୍ବତ, ଗୌରମୁଖ କିପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ? ମୋତେ ଏହି କଥା ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା।'" "ସେଠି ଗୌରମୁଖ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ—'ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସଦା ନମସ୍କାର। ହେ ପୀତବାସା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଆଦିରୂପୀ, ଜଳରୂପୀ, ସମସ୍ତ ଭୂତରେ ବିରାଜିଥିବା, ଶୟନ କରୁଥିବା, ଭୂମିରୂପୀ, ଅଗ୍ନିସ୍ୱରୂପୀ, ବାୟୁରୂପୀ, ଆକାଶରୂପୀ, ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ଇଚ୍ଛାରୂପ, ଓଁକାର, ବଷଟ୍କାର, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମୂଳ, ଏବଂ ତୁମ ପାଇଁ କୌଣସି ମୂଳ ନାହିଁ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।