ଏକ ସମୟର କଥା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଧଳା ଛତା ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଲାଲ ଛତା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା। ସୂତଜୀ କହିଲେ—ସେ ସମୟରେ, ଭୂମିକୁ ନମସ୍କାର କରି, ଶ୍ରୀବରାହ ଦେବ ପୁନିଥରେ କଥା କହିଲେ। ତାପରେ ଭୂମି ଦେବୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତ ଯେଉଁମାନେ ଦୀକ୍ଷିତ, ସେମାନେ କଣ କରିବା ଉଚିତ?” ଭୂମି ଦେବୀଙ୍କର ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ଆକାଶରେ ବଜ୍ରପାତ ଓ ଢୋଳର ଗମ୍ଭୀର ଧ୍ୱନି ହେଲା। ତାପରେ ଶ୍ରୀବରାହ ଦେବ କହିଲେ—“ମୋତେ ସବୁଠି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ସଭାରେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ।" ନାରାୟଣଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଭୂମି ଦେବୀ ନିଜ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ। ସେ ପବିତ୍ର ଓ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ସଦାପି ନାରାୟଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୋଜିତ ଥାନ୍ତି। ଭୂମି ଦେବୀ ହାତ ଜୋଡି ଶ୍ରୀନାରାୟଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ—“ହେ ମାଧବ, ଆପଣଙ୍କ ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ହୋଇ, ଏଠାରେ କଣ କରିବା ଉଚିତ? ଆପଣ ଯେଉଁଠି ଚିନ୍ତାର ଅତୀତ, ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକର ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ, ଆପଣଙ୍କୁ କିଏ ଏହିପରି ଧ୍ୟାନ କରିବେ?” ଭୂମି ଦେବୀଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଶ୍ରୀବରାହ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତ ମୋ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିସ୍ଠା ରଖି, ଯେପରି ମୋତେ ଧ୍ୟାନ କରେ, ସେଇ ଉପାୟରେ ଧ୍ୟାନ କର। ଏହି ଦୀକ୍ଷାକୁ ‘ଗୁପ୍ତ ସଭା’ ଦୀକ୍ଷା କୁହାଯାଏ, ଯାହା କ୍ରିୟାର ବୀଜରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।" “ଯିଏ ପବିତ୍ର, ଦୀକ୍ଷିତ, ଏବଂ ମୋର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦୃଢ଼, ସେଉଁଠି ଏହି ଗୁପ୍ତ ସଭା ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନାହିଁ; ଏହି ଦୀକ୍ଷା ମହାଫଳଦାୟି। ଏହି ଦୀକ୍ଷାକୁ ‘ଆସୁରୀ’ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଧର୍ମକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ। ଯିଏ ମୋତେ ଗୁପ୍ତ ସଭାରେ ଧ୍ୟାନ କରେ, ସେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।" "ଏହି ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିବା ପ୍ରଣାଳୀ ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଯେପରି ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ। କୌମୁଦୀ ମାସ, କିମ୍ବା ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ, କିମ୍ବା ବୈଶାଖର ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ଏହି ଦୀକ୍ଷା ଦିଆଯିବ। ଏଠାରେ ତିନି ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ଶାକାହାର ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।" "ମୋର ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ବେଦୀରେ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ଗୁରୁ ଓ ଶିଷ୍ୟ, ଦୁହେଁ ଦୀକ୍ଷିତ ଓ ପବିତ୍ର, ଏହିପରି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଆଗେ ବଢ଼ିବେ। ଏଠି ଏକ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ—ଯାହା ପୂର୍ବଜମାନେ, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ଦେବତା ଓ ଭବୋଦ୍ଭବ କରିଥିଲେ।" "ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ସଭାରେ ନେଇଯିବେ। ଏଠି ଆଉ ଏକ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ—‘ହେ ଶିଷ୍ୟ, ଉଚିତ ବିଧିରେ, ଦକ୍ଷିଣ ଶାଖାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦେବୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କର।’" ତାପରେ ଭୂମି ଦେବୀ ପଛରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“କେଉଁ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୃଙ୍ଗାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ନିର୍ବାହ କରିବା ଯାଏ?” ଏହା ଉପରେ ବରାହ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“କ୍ରିୟାନିଷ୍ଠ ଯେଉଁମାନେ ଆପଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଅକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।” ତାପରେ ବସୁନ୍ଧରାଙ୍କୁ ଧର୍ମଯୁକ୍ତ କଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ଯେଉଁ ସ୍ନାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ, ସେସବୁ ପ୍ରଧାନତଃ ଜଳକ୍ରିୟା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଏହି ସ୍ନାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା କିପରି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଦେବାଯିବ, ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ।" "କଳି କାଜଳ ଓ କଂଖା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। କଂଖା ହାତରେ ନେଇ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର—‘ଏହି କଂଖା ହାତରେ ଧରି, ଦୟା କର, ନାରାୟଣ; ମୁଣ୍ଡ ଶୃଙ୍ଗାର କର।’" "ହେ ମହାନ, ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଆପଣ ନିଜ ଚକ୍ଷୁଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକକୁ ଦେଖନ୍ତି।" "ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବ। ଏଠି ଏକ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର—‘ହେ ଦେବଦେବ, ମୋ ତରଫରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିବା ଏହି ସ୍ନାନବିଧିକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର ଗ୍ରହଣ କର; ଦୟା କର। ଏହି ମୁଠି ଜଳ ମୁଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛି; ସ୍ନାନ କର, ସ୍ନାନ କର।’" "‘ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର’ କହି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ଯିଏ ମୋ ଦୀକ୍ଷାରେ ଦୀକ୍ଷିତ, ଏହି ଦୀକ୍ଷା ଅଯୋଗ୍ୟ, ନିନ୍ଦକ କିମ୍ବା ଚତୁର ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" ଏଭଳି ଶ୍ରୀବରାହ ଭଗବାନ ଭୂମିଦେବୀଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ ସଭା ଦୀକ୍ଷା, ତାହାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ମହାତ୍ମ୍ୟ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦେଲେ।