ଏକ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଦେବତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ବିଧିବତ୍ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ମୋତେ ଯାନ ଭାବରେ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ, ଯେଉଁଠି ଯଥାଯଥ ଉପଚାର ଓ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେଠି ବର୍ଷା ପଡ଼ିବ ଓ ପୁନି ଉଠିବା ଦେଖାଯିବ । ତାପରେ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ—‘ଓଁ! ଭଗବାନ୍ ବାସୁଦେବ, ମୋର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ବରାହ ଆକାର ଧରି ସୃଷ୍ଟି କରିଥିବା ଭୂମି ସହିତ ଏକତ୍ର ହେଉ, ମନ୍ତ୍ର ସ୍ମରଣ କରି, ଆମକୁ ତୁମ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଭବ କରାଅ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୀକ୍ଷା ଚାହେଁ, ତୁମ ଦୟାରେ ସେ ଦୀକ୍ଷିତ ହେଉ ।’ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ପରେ, ଭୂମିକୁ ଗଲେ ଶିଷ୍ୟ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଘୁଁଡ଼ା ନମାଇ ସାସ୍ତାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରିଥାଏ । ପରେ ଏକ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ—‘ଓଁ! ତୁମ ଆଗମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ ।’ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭୂମିକୁ ପ୍ରକଟ କରାଯାଏ । ପୁନଃ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ବିନା ଅନୁଷ୍ଠିତ କାର୍ଯ୍ୟର ନାଶକ ରୁଦ୍ର ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜର ସମସ୍ତ ପ୍ରାପ୍ତି ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରେ—‘ଏହି ସମସ୍ତ ଭଗବତ୍ଙ୍କୁ ଦିଅ, ହେ ଲୋକନାଥ, ଗ୍ରହଣ କର ।’ ଏପରେ ଭୂମିକୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ପାଦ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କରାଯାଏ । ଏହି କ୍ରିୟା ପରେ ଏକ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ—‘ଏପରି ଭାବେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇବା ବେଳେ ବରୁଣ ତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ ।’ ଏହାପରେ ଅଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଏକ କୁମ୍ଭ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍ । ପୁନଃ ଶିଘ୍ର ନାହାଇବା ପ୍ରଥା ଅଛି । ଏହି ଦାନ କରି, ମୋକ୍ଷ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଧାରଣ କରି ଓ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ ହେଲେ, ଶିଷ୍ୟ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ—‘ଓଁ! ମୁଁ ସମସ୍ତ ଭକ୍ତ, ସୁଦୀକ୍ଷିତ ଓ ଗୁରୁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଜାଣିଛି ।’ ଏହାପରେ ଭକ୍ତମାନେ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ନମସ୍କାର କରି ପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଏ । ଏବେ ଏକୋଇଶ ଥର ତିଳ ଭାତ ହୋମ କରାଯାଏ । ଏହି ସମୟରେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ହୁଏ—‘ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତା, ଦିଗ୍ଗଜମାନେ, ସୋମ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ, ଆମେ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ ।’ ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଅବଳମ୍ବିତ, ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଅଟୁଟ ଅଛି । ଏପରି ସତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୁନଃ ଏହି ସଂସ୍କାର ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି । ଏହାପରେ, ଭଗବାନ୍, ଭକ୍ତ ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଗୁରୁ ଓ ଦେବତାଙ୍କ କୃପାରେ ଦୀକ୍ଷା ଲାଭ ହୁଏ, କେବେ କେବେ କିଛି ଅପୂର୍ବ ଦୟାରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ମିଳିଯାଏ । ଏଭଳି ଭାବେ, ହେ ସୁନ୍ଦରି, ଶିଷ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏଠି ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟକୁ ଦେଖି, କମଣ୍ଡଳୁ ନେଇ, କହନ୍ତି—‘ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୃପାରେ ତୁମେ ସଫଳ ହେଲ, ଦୀକ୍ଷା ଓ କମଣ୍ଡଳୁ ମିଳିଲା ।’ ପରେ ମୁଖ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୀକ୍ଷିତ ହୁଏ । ଯଦି ମୁଁ ନିମ୍ନ ହୋଇ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଯିବି, ତେବେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଦୀକ୍ଷା ଲାଭ ହୁଏ । ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୁଖ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏଭଳି ଭାବେ, ଶିଷ୍ୟ ପୋଷାକ ଗ୍ରହଣ କରେ, କମଣ୍ଡଳୁ ନେଇ, ପରିଚ୍ଛଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ । ଏହି ସମୟରେ ମନ୍ତ୍ର ହେଉଛି—‘ସମସ୍ତ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ମଧୁର ଗନ୍ଧ ଗ୍ରହଣ କର ।’ ଏବେ ଶିଷ୍ୟ ମଧୁପର୍କ ଗ୍ରହଣ କରି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ । ତାପରେ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଦ ଧରି, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପ୍ରୟାସ କରେ; ଗୁରୁଙ୍କ ଉପଦେଶ ମନେ ରଖି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ—‘ସମସ୍ତ ଭକ୍ତମାନେ ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ, ଏବଂ ମୋ ଗୁରୁ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି ।’ ଏପରି ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରରେ, ଭୂମି ଉପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦୀକ୍ଷା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ, ହେ ଭୂମି, ଦୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏହିଭଳି ଶ୍ରୀବରାହପୁରାଣର ଏକଶେ ସତେଇତମ ଅଧ୍ୟାୟ ‘ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୀକ୍ଷା ସୂତ୍ର’ ରୂପେ ପରିଚିତ । ଏବେ ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଦର୍ପଣ, ଅଞ୍ଜନ ଓ ମେଖଳା ଦୀକ୍ଷା ବିଧି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଶୁଣ, ହେ ଭୂମି । ପୂର୍ବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଦୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍ । ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ଆଣିବା ଦରକାର, କିନ୍ତୁ ଗଛ ଦଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରୁ ପଳାଶ ଦଣ୍ଡ ଦୀକ୍ଷାରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ତାହା ପରେ ଅଶ୍ୱଥ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଦୀକ୍ଷା ଦିଆଯିବ । ମୁଁ ଯାହା କହିଛି, ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଯାହା ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛି, ସେ ସବୁ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏଠି ମୋ ପାଦ ଧରି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଏଭଳି ଭାବେ, ଦୀକ୍ଷାର ଏହି ମହାନ୍ତ ଓ ପବିତ୍ର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ।