ଏକ ପବିତ୍ର ଦିନ, ଦୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶିଷ୍ୟ ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ । ସେ ନିଜ ସହିତ କୃଷ୍ଣା ମୃଗଚର୍ମ, ପଳାଶ କାଠ, ଏକ ଦଣ୍ଡ ଓ ଜଳକୁମ୍ଭ ନେଇଥିଲେ । ଏହା ସହିତ ଉପଚାର ପାଇଁ ବିଶେଷ ପାତ୍ର, ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଲାଡ଼ୁ, ଓ ଖାଦ୍ୟ ପାକ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ହାଣ୍ଡି ଓ ଚମଚ ନେଇଥିଲେ । ଦୀକ୍ଷା କ୍ରମରେ ଆବଶ୍ୟକ ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜରୁରୀ ଜିନିଷ ମଧ୍ୟ ସେ ଆଣିଥିଲେ । ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ମୂଳ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମଣି ମୁକ୍ତା ମଧ୍ୟ ସେ ନେଇଥିଲେ । ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଅର୍ପଣ କରିବାକୁ ନିୟମ ଥିଲା, ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ଶିଷ୍ୟ ନମ୍ରତାର ସହିତ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଦ ଧରି କହିଲେ, “ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ କରିପାରିବି?” ଏହା ପରେ ଦୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏକ ଷୋଡଶ ହସ୍ତ ବ୍ୟାପି ଚତୁରସ୍ର ମଣ୍ଡଳ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ, ଏହି ମଣ୍ଡଳର ଉପରେ ଜଳକୁମ୍ଭ ରଖିଲେ । ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି କୁମ୍ଭ ଉପରେ ନୂତନ ଧାନ୍ୟର ଏକ ତଳା ରଖାଗଲା । ଏହା ସହିତ ଏକ ଦେଉଳ ପାତ୍ରରେ ତିଳ ଭରି ମଣ୍ଡଳର ଉପରେ ରଖାଗଲା । ଏଠାରେ ପୂଜା କରି ଗୁରୁଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଲା । ଚାରିପାଖରେ ଚାରିଟି ଜଳକୁମ୍ଭ ରଖାଗଲା । ସମସ୍ତ ଚାରିପାଖରେ ଏକ ଧଳା ସୂତା ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧାଯିବା ନିୟମ ଥିଲା । ଏହିପରି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦୀକ୍ଷାକ୍ରମ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରି, ଗୁରୁଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରି, ଶିଷ୍ୟ ନିଜକୁ ଶୁଚି କରି ପୂର୍ବ ଦିଗ ଦେଖି ବସିଥାଏ । ସେ ନିଜେ ଭକ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଶୁଦ୍ଧ ମନେ ବସିଥାଏ । ଶିଷ୍ୟ ଯେତେବେଳେ କନ୍ୟାଦାନ କରିଦେଇଛନ୍ତି, ସେ ଆଉ ପୁନର୍ବାର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ଯେଉଁମାନେ ଦୟା ଛାଡ଼ି ନିଜର ସତୀପତ୍ନୀ କିମ୍ବା ପ୍ରିୟ ସଙ୍ଗିନୀଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା, କୃତଘ୍ନ, ଗାଁ ହନ୍ତା—ଏମାନେ ମହାପାପୀ । ବିଲ୍ବ ଓ ଉଦୁମ୍ବର ଗଛ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛ ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ଉପଯୋଗ କରାଯାଇପାରିବ । ଯଦି କେହି ମୋକ୍ଷ ର ନିତ୍ୟ ଧର୍ମ ଚାହେଁ, ସେ କରୀରା ଗଛ ଉପଯୋଗ କରିପାରିବେ, ଉଦୁମ୍ବର ଫଳ ଖାଇପାରିବେ । କିନ୍ତୁ ପିଲା ମାଂସ କିମ୍ବା ମାଛ କୌଣସି ପ୍ରକାର ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । କେବେ ନିନ୍ଦା କିମ୍ବା ହିଂସା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ଯେତେବେଳେ ଦୂରରୁ ଆସିଥିବା ଅତିଥିକୁ ଦେଖିବେ, ସେଠି ଉଚିତ ଆଦର ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ । ଗୁରୁପତ୍ନୀ, ରାଜାର ପତ୍ନୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ କେବେ ଅପରାଧ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ସୁନ୍ଦର ଯୁବତୀ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଓ ମଣିମୁକ୍ତା ଉପରେ ଲୋଭ ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ଅନ୍ୟର ସଉଭାଗ୍ୟ ଓ ନିଜର ଅପସଉଭାଗ୍ୟ ଦେଖି ଅସନ୍ତୋଷ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ଏଭଳି ଧର୍ମ ଓ ନୀତି ଦୀକ୍ଷାକାମୀକୁ ଗୁରୁ ଶିଖାଏ । ଏହି କ୍ରମରେ ମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇଟି ଉଦୁମ୍ବର ପତ୍ର ରଖିବା ନିୟମ ଅଛି । ମୋତେ ଭୂତଳରେ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ମନ୍ତ୍ର ଓ ବିଧିରେ ପୂଜା କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି । ଏହିପରି କରିଲେ ବର୍ଷା ପଡ଼ିବ ଓ ପୁନଃ ଉଠିବ । ଏହିପରି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, “ଓମ୍! ଭଗବାନ୍ ବାସୁଦେବ, ମୋର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ବରାହ ରୂପେ ସୃଷ୍ଟିତ ଭୂମି ସହ ଏକତ୍ରିତ ହେଉ, ମନ୍ତ୍ର ସ୍ମରଣ କରି ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ, ଭଗବନ୍, ଆସନ୍ତୁ—ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୀକ୍ଷା ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ସେ ଦୀକ୍ଷିତ ହେଉନ୍ତୁ।” ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ମଣ୍ଡଳ ଉପରେ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଘୁଖୁ ଟିକେଇ ନମସ୍କାର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଏହିପରି କରି, “ଓମ୍! ସ୍ୱାଗତମ୍, ଆପଣଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଦେଖି ଆମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ।” ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭୂମିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ପାଦ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କରାଯିବା ନିୟମ । ଏହିପରି କରି, “ଓମ୍! ଅଦ୍ୟ ପୂର୍ବକାର୍ଯ୍ୟ ନାଶକ ଦେବତା ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ କରୁଛି; ହେ ଭଗବାନ୍, ଏହା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ ।” ଏହିପରି ଭୂମିକୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ପାଦ୍ୟ ଦେଇ, “ଏପରି ଭାବେ ବରୁଣ ତୁମ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ତୁମେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଉଛ ।” ଏହା ପରେ ଅଫିସିଏଣ୍ଟକୁ ଏକ କୁମ୍ଭ ଦେବା ନିୟମ ଅଛି । ଏହି ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ପରେ ଦ୍ରୁତ ନିମନ୍ତେ ଏକଥର ଅଭିଷେକ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଏହି ବିଷୟରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ଏଭଳି ଶ୍ରଦ୍ଧା, ନୀତି ଓ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦୀକ୍ଷା କ୍ରମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ।