ଏହି କଥା ଅତି ପୁନ୍ୟମୟ ଏବଂ ମହାତ୍ମ୍ୟମୟ ଅଞ୍ଚଳର ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ। ବରୁଣ ଏଠାରେ ପଞ୍ଚହଜାର ସାତ ବର୍ଷ ଧରି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏଠାରେ ଯେଉଁ କେହି ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ନେଇ ତପସ୍ୟା କରିଥାଏ, ସେ ଚାହେ ଜୀବନରେ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଯେଉଁ ଫଳକୁ ଲାଭ କରେ, ସେ ସନ୍ଦେହ ଛାଡି ଇଚ୍ଛାମତେ ଚାଲିପାରେ। ସେ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଏଠାରେ ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଧାରା ଚିରକାଳ ଝରିପଡ଼େ, ଏହା ସଦା ଏକାକାର ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। କୁବ୍ଜାମ୍ର ଉଦ୍ୟାନରେ ଏହି ସପ୍ତସାମୁଦ୍ରକ ନାମକ ପରମ ତୀର୍ଥ ଅବସ୍ଥିତ। ଏଠାରେ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ତିନିଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ। ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପତିତ ହେଲେ, ଦ୍ୱିଜ ଜନ୍ମ ଲାଭ କରେ; କିମ୍ବା ଏଠାରେ ଯିଏ ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଛି, ସେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରେ। ମୁଁ ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ଚିହ୍ନ କହିବି— ହେ ସୁନ୍ଦରି! ଯେଉଁଠାରେ ପବିତ୍ର ଗାଙ୍ଗତା ନଦୀ, ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଏକାତ୍ମ ହୋଇଅଛି, ସେଉଁଠାରେ ତିନି ଅଶ୍ୱମେଧ ଫଳ ମିଳେ। ସେଠାରେ ଦେବୀ ଇଚ୍ଛାମତେ ମାଲା, ଫୁଲ ଆଦି ନୈବେଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରନ୍ତି। ଧୂମକେତୁ ଓ ଅଗ୍ନି ଯେପରି ଏଠାରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ଏହି ତୀର୍ଥ ତାହିଁପରି ଦେବତାମୟ। ଏଠିରେ ଏକ ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ରାଜପୁତ୍ର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କଥା କହିଥିଲେ। ସେ ରୂପବାନ, ଆକର୍ଷଣୀୟ, ରାଜ୍ୟ ଓ ଗୃହସ୍ଥ ଯୋଗ୍ୟ। ସେ ଯେତେବେଳେ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ହେଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବ ଦିନର ପରି ହୋଇଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣମିତ ଦେଖି, ମୋ ମନରେ କ୍ରୋଧ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ପରେ, କୋଶଳ ଜନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁତ୍ରଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, କହିଲେ— ଏହି କଥା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୋର ସାମ୍ନାରେ କହିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ରାଜା ହସି କହିଲେ— "ହେ ଶୁଭଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମୁଁ ଯାହା ପୂର୍ବେ ପଚାରିଥିଲି, ସେଇ କଥା ଏବେ କହ।" ସେଉଁପରି, ସୁନା, ମଣି, ବସ୍ତ୍ର, ଭୋଜ୍ୟସାମଗ୍ରୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ ଦେଲେ। ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରି, ଅପାର ଦାନ କଲେ। ତାପରେ ରାଜପୁତ୍ର, ତପସ୍ୟାରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଦାନର ଅବଶିଷ୍ଟ ଲାଭ କଲେ। ଯୁଦ୍ଧ କରି, ସେ ନକୁଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଜିତ ହେଲେ। ଏଠିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶକ୍ତିର ମହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୟାର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ପ୍ରକାଶିତ। ଏଠାରୁ ଚାରିହାତ ଧାରଣ କରି, ସେ ମୋର ଭକ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଜଗତରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବେ। ତୁମେ ଆଉ କ'ଣ ପଚାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଏହିପରି ଭାବେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବରାହ ପୁରାଣରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରରେ, କୁବ୍ଜାମ୍ର ମହାତ୍ମ୍ୟରେ, "ରୈଭ୍ୟ ପ୍ରସାଦ" ନାମକ ଏହି ୧୨୬ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉପନୟନ ସଂସ୍କାର ବିବରଣୀ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଧର୍ମ ଶୁଣି, ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଏହି ବିଧି ପ୍ରସ୍ତାବିତ। ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଧିକ। ମୁଁ ଭ୍ରମ ଓ ଶୁଚିତା ଉଭୟ ଶୁଣୁଛି, ହେ ପ୍ରଭୁ। ପୁନି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଧର୍ମ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବି, ଏହି ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁପ୍ତ ଜିଜ୍ଞାସା। ପୃଥିବୀର ଶବ୍ଦ ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଶୁଣି, ଶ୍ରୀ ବରାହ କହିଲେ— ଦେବତାମାନେ ଏହି ଗୁପ୍ତ ଧର୍ମ ଜାଣନ୍ତି ନାହାନ୍ତି, ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହି ଧର୍ମ ମାର୍ଗ ଶୁଭ ଓ ମୋ ମୁଖ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି। ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ଏହି ଉପନୟନ ଓ ଦିବ୍ୟ ଶିକ୍ଷା। ଯିଏ ଏହି ଉପନୟନ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେ ଶୁଭ ଲାଭ କରେ। ଏହି ବିଧି ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ଭବସାଗର ଓ ଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ହେ ଦେବୀ, ଗୁରୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଅ, ମୋତେ ଶିକ୍ଷା ଦିଅ, କାରଣ ମୁଁ ତୁମର ଶିଷ୍ୟ। ଏଠାରେ ଭୁନା ଧାନ, ମଧୁ, କୁଶ ଓ ଘୃତ ନୈବେଦ୍ୟ ଦିଆଯିବ। ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ବରାହ ପୁରାଣର ମହାତ୍ମ୍ୟ ଏବଂ ଧର୍ମକଥା ଅବିରତ ଭାବେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି।