ପୃଥିବୀ ମାତାଙ୍କୁ ଭଗବାନ କହିଲେ, “ତୁମ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ଏହି କଥା ଶୁଣ; ଏହା ମୋର ଗୁପ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର, ଯାହା କେବଳ ମୁଁ ଜାଣେ, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ। ପୁନି ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଶୁଣ, ହେ ପୃଥିବୀ! ଯେଉଁ ତୀର୍ଥକୁ ଅଗ୍ନି-ତୀର୍ଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେଉଁଠି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୈଷ୍ଣବ ଚିହ୍ନ ଅଛି ଏବଂ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ। ସେଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସଫଳତା ମିଳେ, ଏହି ବିଷୟରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯଦି କେହି ଏଠାରେ କୁଡ଼ି ଦିନ ଓ ରାତି ରହିଥାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଏହି ତୀର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ମୋର ଭକ୍ତିକୁ ଚିହ୍ନିଥାନ୍ତି, ଯାହା ସାର୍ବଜନୀନ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ଏହି ତୀର୍ଥ ଶିତଳ ହୋଇଯାଏ—ଏହି ହେଉଛି ସେ ଚିହ୍ନ। ଏହି ତୀର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ଭୟଙ୍କର ସଂସାର ସମୁଦ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାନ୍ତି। ଏହିପରି ଧର୍ମରୁତ୍ପନ୍ନ ଏକ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହାକୁ ବାୟବ୍ୟ ତୀର୍ଥ କୁହାଯାଏ। ଯିଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରେ ଓ ଦିନେ ଦିନେ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ପାଏ। ଦଶ କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି କ୍ରମ ମୋର ନିୟମ। ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେବା ପରେ ସେ ଚାରିଟି ହାତ ସହିତ ମୋର ଲୋକରେ ବସିଥାଏ। ଏହି ତୀର୍ଥର ଚିହ୍ନ ମହାନ; ଦ୍ୱାଦଶମ ଦିନରେ ଏହା ଚିହ୍ନିତ ହୁଏ। ଏହାକୁ ଶକ୍ର-ତୀର୍ଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସଂସାର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଶକ୍ର, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏଠି ନିବାସ କରନ୍ତି—ଏହାରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯିଏ ଦଶ ରାତି ଉପବାସ କରିଥାଏ, ସେ ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ପୁନି, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଶୁଣ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ! ମୁଁ ତୁମକୁ ଶକ୍ର ତୀର୍ଥର ଚିହ୍ନ ବିବର୍ଣ୍ଣନ କରିଛି। ଏଠି ବରୁଣ ଅଞ୍ଚଳରେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ସାତ ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏଠି ଦୃଢ଼ ବ୍ରତୀ ମଣିଷ ଯାହା କିଛି ସାଧନା କରେ, ସେଉଁଠି ବା ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ଇଚ୍ଛାମତା ଚର୍ଯ୍ୟା କରିପାରେ, ଏହାରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ସେ ମୋର ଲୋକକୁ ଯାଏ। ଏଠି ସଦା ଏକ ଧାରା ପଡ଼ି ରହିଥାଏ, ଏବଂ ସେ ଏକ ରୂପରେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବରେ ରହେ। କୁବ୍ଜାମ୍ର ଉଦ୍ୟାନରେ ସପ୍ତସାମୁଦ୍ରକ ନାମକ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ଅଛି। ଏଠି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତିନିଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ। ସ୍ୱର୍ଗରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହେଲେ, ଦ୍ୱିଜ ଜାତି ଥିଲେ, ସେଉଁଠି ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। କିମ୍ବା ଏଠି, ଯିଏ ଆସକ୍ତି ରହିନାହିଁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଛି, ସେ ଦେହ ଛାଡ଼ି ଯାଏ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ଚିହ୍ନ କହିବି, ଶୁଣ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ! ଯେଉଁଠି ଶୁଭ୍ର ଗାଙ୍ଗତା ନଦୀ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ। ସେଠି ସେ ଇଚ୍ଛାମତା ଫୁଲ ଓ ମାଲ୍ୟ ଭୋଗ କରେ। ଧୂମକେତୁ ଓ ଅଗ୍ନି ଯେପରି ଏଠି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ସେପରି ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଏକ ଘଟଣା ଦେଖି, ରାଜକୁମାର ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ କ୍ରୋଧଭାବରେ କହିଲେ। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର, ଆକର୍ଷଣୀୟ, ଏବଂ ରାଜା ଓ ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ସେ ସଦା ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଦ୍ୱାରା, ଗତ କାଳରେ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କ ସଦୃଶ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମୋର ମନରେ ରୋଷ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, କାରଣ ସେ ମୋର ସାମ୍ନାରେ ପଡ଼ିଥିଲେ। ପରେ, ରାଜ୍ୟପୁରୁଷମାନଙ୍କ ନାୟକ କୋଶଳର ନରପତି, ଜଣେ ପତ୍ନୀ ଓ ପୁତ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲେ। ସେଉଁଠି ଏହି ବାକ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୋର ସାମ୍ନାରେ କୁହିବା ଉଚିତ। ତା’ପରେ ରାଜା ହସି ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ସାଉଭାଗ୍ୟଶାଳୀ! ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଯାହା ପଚାରିଥିଲି, ତାହା କହ।