ପବିତ୍ର ହସ୍ତିର ମାଳିକା, ଏହି ତୀର୍ଥର ଚିହ୍ନ ବିଷୟରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ଶୁଣ ଏହି କଥା। ସେଠାରେ ଏକ କଚ୍ଛପ ଚାଲିଥାଏ, ଯାହାର ଆକାର ଗଡ଼ିଅ ଚକା ଭଳି। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ମନୋହର କଟିର ମାଳିକା, ମହାନ ଫଳ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଫଳ ମିଳେ। ଏଠି, ମା ଭୂମି, ନିଶ୍ଚୟ ଭାବରେ ଏହି ଫଳ ଲାଭ ହୁଏ। ଏଠି, ଜଣେ ପୁରୁଷ ଦଶ ଫୁଲର ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ସେ ସଦା ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଲାଭ କରି, ମୋର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଅଗ୍ନିତୀର୍ଥ ଭାବରେ ଜଣାଯାଇଛି, ଯାହା କୁବ୍ଜାମ୍ର ରେ ସ୍ଥାପିତ। କୌମୁଦା ମାସ ଓ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସ ନିମିତ୍ତେ, ଏବଂ ମାଧବ ମାସର ଉଚିତ ସମୟରେ ଯେଉଁଠି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହାର ଚିହ୍ନ ବିବରଣା କରିବି, ଶୁଣ ମା ଭୂମି। ତୁମର ଚିତ୍ତକୁ ଏକାଗ୍ର କରି ଏହି କଥା ଶୁଣ, ମା ଭୂମି। ସତ୍ୟରେ, ମୋର ଶାସ୍ତ୍ର କେହି ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କେହି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଏହି କଥା ଶୁଣ, ମା ଭୂମି। ଅଗ୍ନିତୀର୍ଥ, ମହାନ ଜନ, ଚମକୁଥିବା ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବୈଷ୍ଣବ। ଏଠି ସ୍ନାନ କଲେ, ମହାନ ଜନ, ତାହାର ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବରେ ଲାଭ କରିଥାଏ। କେହି ଏଠି କିଶି ଦିନ ଏବଂ ରାତି ରହିଲେ, ସେ ମୋର ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏଠି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମୋର ଭକ୍ତିକୁ ଚିହ୍ନିପାରନ୍ତି, ଯାହା ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ। ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ଏଠି ଢିଲା ହୋଇଯାଏ—ଏହି ହେଉଛି ଚିହ୍ନ। ଏଠି ଲୋକମାନେ ଭୟାନକ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି। ଧର୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ ବାୟବ୍ୟ ତୀର୍ଥ, ଯେଉଁଠି ସ୍ନାନ କରି ଦୈନିକ ଜଳକ୍ରିୟା କରିଥାଏ, ସେ ଭାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ପାଉଥାଏ। ଦଶ କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ମୋର ନିଶ୍ଚିତ ନିୟମ। ସେ ଚାରି ହାତରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ମୋର ଲୋକରେ ସ୍ଥିତ ହୁଏ। ଯେଉଁ ଚିହ୍ନରେ ତୀର୍ଥ ଜଣାଯାଏ—ସେଠି ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ଏହି ଚିହ୍ନ ଚିହ୍ନିତ ହୁଏ। ଏହି ଶକ୍ରତୀର୍ଥ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ଯାହା ସଂସାର ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ଶକ୍ର ସେଠି ବଜ୍ରଧାରୀ ଭାବରେ ବସିଛନ୍ତି—ଏହି ବିଷୟରେ ନିଶ୍ଚୟ ଅଛି। ଦଶ ଦିନ ଉପବାସ କରି, ମୋର ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣ, ସୁନ୍ଦରୀ। ଶକ୍ରର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ଚିହ୍ନ ତୁମକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ମା ଭୂମି। ବରୁଣ ଏଠି ପାଞ୍ଚ ହଜାର ସାତ ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏଠି ଜଣେ ଦୃଢ଼ ନିୟମର ମନୁଷ୍ୟ ଯେଉଁଠି ଯାହା ଲାଭ କରନ୍ତି, ବଞ୍ଜିବା କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ପରେ—ସେ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଚାଲିପାରନ୍ତି, ଏହି ବିଷୟରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ସେ ମୋର ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ସେଠି ଏକ ଧାରା ସଦା ଏକ ରୂପରେ ପଡ଼ିଥାଏ। ଏହି କୁବ୍ଜାମ୍ର ଅରଣ୍ୟରେ ସପ୍ତସାମୁଦ୍ରକ ନାମକ ଉତ୍ତମ ସ୍ଥାନ ଅଛି। ଏଠି ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ତିନି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଉଥାଏ। ପରେ, ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତଳି ଯାଇ, ଦ୍ୱିଜ ଗୋତ୍ରୀୟ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। କିମ୍ବା, ଏଠି ଯେଉଁଠି ଆସକ୍ତି ରହିନାହିଁ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛି, ସେ ଜୀବନ ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ଚିହ୍ନ କହିବି, ଶୁଣ ସୁନ୍ଦରୀ।