ଏହିପରି, ନିଷାଦ ନିଜ ପାପ ଓ ଅପରାଧକୁ ନିଜେ ନିଜେ ନିନ୍ଦା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ନିଜର ଦୁଷ୍କର୍ମ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ସେ ଭାବିଲେ—“ମୁଁ ଏକ ନିଷାଦ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ମୁଁ ଭଲ ଓ ଖରାପ, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଛି। ମୁଁ ଭଲ ଓ ଅଭଦ୍ର, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ପାନୀୟ ପିଇଛି, ଏବଂ ଯାହା ବିକ୍ରୟ କିମ୍ବା କ୍ରୟ ନ କରିବା ଉଚିତ, ସେସବୁ ଜିନିଷ ବିକ୍ରୟ କରିଛି, କ୍ରୟ କରିଛି। ଘରେ ମୁଁ ଅନୁମୋଦିତ ଓ ନିଷିଦ୍ଧ, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଛି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏବେ ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଆଉ କେଉଁ ଅପରାଧ କିମ୍ବା କେଉଁ ଲୋକ ଏହିପରି କିଛି କରିଥିଲେ କି?” ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଏକ ନିଷାଦ, ଯିଏ କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଯାଇଥିଲେ, ତାଙ୍କର ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳି ଓ ପତିବ୍ରତା ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେ ଦୁଃଖରେ ଏହିପରି କହିଲେ—“ହେ ପ୍ରିୟା, ତୁମେ କେଉଁଠି ଗଲା? ଆମ ପିଲାମାନେ ଓ ମୁଁ ଘରେ ଅଛୁ। ତୁମେ ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଦେଖିଛ କି, ଯିଏ ଗଙ୍ଗା ତଟକୁ ଆସିଛି?” ମାୟାତୀର୍ଥରେ ସମସ୍ତେ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ। ଏଠି ତାଙ୍କର ବସ୍ତ୍ର ଓ କୁମ୍ଭ ନଦୀ କୂଳରେ ରହିଗଲା। ବସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ ସେ ଜଣେ ତପସ୍ଵିନୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ବେଳେ କିଛି ମଗର ତାଙ୍କୁ ଧରିନେଲା। ନିଷାଦ କହିଲେ—“ମୁଁ କେବେ ତାଙ୍କୁ କଠୋର କିମ୍ବା ଅପ୍ରିୟ କଥା କହିନାହିଁ। କିମ୍ବା, ସେ କୌଣସି ପିଶାଚ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଖାଇଦିଆଯାଇଥିଲେ କି? କେଉଁ ପାପ କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କରିଥିଲି? ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଓ ପ୍ରିୟା, ମୋ ପାଖକୁ ଆସ, ଯିଏ ସଦା ମୋ ମନକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲା। ମୋ ଉପରେ ଦୟାଦୃଷ୍ଟି ପାତ, ହେ ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭିନୀ, ଏହି ମୋ ତିନିଟି ପୁଅ ଏଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ଏମାନେ ଏଉଁଠି ଛୋଟ ଛୋଟ ପିଲା। ତୁମର ପ୍ରିୟ ପିଲାମାନେ ଏଠି କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି। ନିଶ୍ଚୟ, ତୁମେ ଜାଣିପାରିବ, ମୁଁ କେତେ ଭୁଖା ଓ ତିଆରି ଅଛି।” ଏଭଳି ନିଷାଦ ଏଉଁଠି ଓ ସେଉଁଠି କାନ୍ଦୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସହ ଯେଉଁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଏକତା ଓ ଶୁଭତାରେ ଜୀବନ କାଟିଥିଲେ, ସେ ଏବେ ଚିରକାଳ ପାଇଁ ବିଦାୟ ନେଇଛି। ଏବେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଯାଅ, ତୁମେ କାହିଁକି ନିଜକୁ ଏପରି ଦୁଃଖ ଦେଉଛ?” “ଏହି ପୁଅମାନେ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ, କୌଣସି ସମୟରେ ନୁହଁ।” ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ଭାସିଥିବା ନିଷାଦକୁ ସେ ମୃଦୁ କଥା କହି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ। ନିଷାଦ କହିଲେ—“ମୁଁ ତୁମ ମଧୁର କଥାରେ ଆଶ୍ୱାସ୍ତ ହୋଇଛି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।” ନିଷାଦଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ନିଶ୍ଚୟବ୍ରତୀ ମୁନି କହିଲେ—“କାନ୍ଦନ୍ତୁ ନାହିଁ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି, ଭଲ ହେଉ। ଯିଏ ତୁମର ପ୍ରିୟା ଥିଲେ, ସେଠାରେ ଏବେ ମୁଁ ହୋଇଛି।” ଏହି ଅନ୍ନ୍ୟାସିନୀଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ନିଷାଦଙ୍କର ଦୁଃଖ ଲাঘବ ହେଲା। ନିଷାଦ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟତାରେ କହିଲେ—“ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ କଣ ଅଜଣା ଏବଂ ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହୁଛ?” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁଃଖରେ ଅଚେତନ ହୋଇପଡିଲେ। ପୁନି ସେ କହିଲେ—“ତୁମେ ତୁମ ପିଲାମାନେ ନେଇ ଶୀଘ୍ର ତୁମ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଅ।” ତାଙ୍କର ଉତ୍ତେଜନା ସତ୍ତ୍ୱେ ନିଷାଦ ଏହା ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ। ନିଷାଦ ପଛରୁ ପଛରେ ପଚାରିଲେ—“ପୁରୁଣା କାଳରେ କେଉଁ ପାପ କରିଥିଲେ? କେଉଁ ଦୋଷରେ ପୁରୁଷ ଥିବାବେଳେ ଏବେ ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ନାରୀ ହେଲେ?” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ନିଶ୍ଚୟବ୍ରତୀ ଋଷି କହିଲେ—“ନିଷାଦ, ମୋ କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ। ମୁଁ ଏକବେଳା ଖାଇବା, ନିଷିଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ, ଏବଂ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲି, ଦେବଦର୍ଶନର ଆଶାରେ। ବହୁଦିନ ପରେ, ମୁଁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଦେଖିଲି। ମୁଁ କୌଣସି ଵର ମାଗିଲି ନାହିଁ, ତେଣୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ଵର ମୋତେ ଆକାଂକ୍ଷା ହେଲା ନାହିଁ। ତେବେ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—‘ମୋ ମାୟା ଦେଖିଛ, ଏବେ ପ୍ରୟାପ୍ତ, ହେ ଦ୍ୱିଜ।