ଏକ ଦିନ, ସେ ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ବିମୁକ୍ତ ଭାବେ ନିମ୍ମଜିତ ହେଲେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହ ଜଳରେ ଭିଜିଗଲା। ସେଠାରେ, ଗର୍ଭର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଅତିବ୍ୟଥିତ ହେଇ, ନିଜ ହୃଦୟରେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ—“ମୁଁ ଏହି ନିଷାଦ ଗର୍ଭରେ ଅଛି, ଏହି ନରକ ସମାନ ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଛି। ଏହି ତୁଚ୍ଛ ଦେହ ଏବଂ ମଳମୟ ଅବସ୍ଥାରେ ମୁଁ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛି। ମଳ ଓ ପେଶାବରେ ମିଶି, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତର ଦଳାନି ମଧ୍ୟରେ, ଅନେକ ରୋଗ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଆବୃତ ହୋଇଛି। କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ? କେଉଁଠି ମୁଁ? କେଉଁଠି ଗଙ୍ଗା ଜଳ?” ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ଶୀଘ୍ର ଗର୍ଭରୁ ବାହାରିଲେ। ସେ ସମୟରେ ନିଷାଦ ଘରେ ଜଣେ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲେ। କିନ୍ତୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ମୁହଁ ହୋଇ, ସେ କିଛି ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ପୁଅ ଓ ଝିଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଏଠାରେ ଏଠାରେ ଜୀବମାନେ ନିରନ୍ତର ହତ୍ୟା ହେଉଥିଲେ। ମାୟାର ଜାଳରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ସେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ ଓ କ’ଣ ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏହି କଥା ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏକ ଦିନ ସେ ଏକ ମାଟିର ଘଡ଼ା ନେଇ, ମେଲା ଜମା କପଡ଼ା ଧୋଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗା ଜଳକୁ ଯାଇ, ଜାହ୍ନବୀ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ, ଏକ ତପସ୍ବୀ ମୁନି ପୁନର୍ବାର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ହାତରେ ଦଣ୍ଡ ଓ କମଣ୍ଡଳୁ ଧରିଥିଲେ। ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ କପଡ଼ା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ରଖାଯାଇଥିଲା, ସେଗୁଡିକୁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୂର୍ବବତ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାକୁ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଦେଖିଲେ। ଲଜ୍ଜାରେ ଗା ଝାଡ଼ି, ଯୋଗାଭ୍ୟାସ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ତାଙ୍କର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଲେ। ତାଙ୍କର ପୂର୍ବ ତପସ୍ୟା ଫଳରେ, ସେ ନିଜକୁ ପରିଚୟ କରିପାରିଲେ। ଏପରି ଭାବରେ, ନିଜ ଦୋଷ ଦେଖି, ଧର୍ମ ଭଞ୍ଜନ କରିଥିବା ମନେ କରି, ସେ ନିଜକୁ ନିନ୍ଦା କଲେ—“ନିଷାଦ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ହୋଇ, ଭକ୍ଷ୍ୟ ଅଭକ୍ଷ୍ୟ ଦୁହିଁ ଭୋଜନ କରିଛି। ପାନ୍ୟ ଅପାନ୍ୟ ଦୁହିଁ ପିଇଛି, ବିକ୍ରୟ ଅବିକ୍ରୟ ଯାହା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ତାହା କରିଛି। ଘରେ ଅନୁମୋଦିତ ଓ ନିଷିଦ୍ଧ ଭୋଜ୍ୟ ଭୋଜନ କରିଛି—ଏହି କଥା ନିଶ୍ଚିତ। ଏଵେ କ’ଣ ଅନ୍ୟ ଅପରାଧ କିମ୍ବା କିଏ କରିଥିବେ, ତାହା ଚିନ୍ତା କରେ।” ଏଉଁଠି, ପୃଥିବୀରେ ନିଷାଦ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେ ଶୁଭ ଚରିତ୍ର ଓ ଭଗ୍ନ ପ୍ରେମର ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଡାକିଲେ—“ତୁମେ କେଉଁଠି ଗଲେ, ପ୍ରିୟେ, ଆମ ପିଲାମାନେ ଓ ମୋତେ ଘରେ ଛାଡ଼ିଦେଇ? ମୋ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଦେଖିଛ କି, ଯିଏ ଗଙ୍ଗା ତୀରକୁ ଯାଇଛନ୍ତି?” ସେଠାରେ, ସବୁ ଲୋକ ପବିତ୍ର ମାୟାତୀର୍ଥକୁ ଆସିଥିଲେ। ଏଠାରେ ତାଙ୍କର ବସ୍ତ୍ର ଓ କମଣ୍ଡଳୁ ନଦୀତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ବେଳେ, ଏକ ମଗର ତାଙ୍କୁ ଧରି ନେଇଥିଲା। ସେ କହିଲେ—“ମୁଁ କେବେ ତାଙ୍କୁ କଠୋର କିମ୍ବା ଅପ୍ରିୟ କଥା କହିନାହିଁ। କିମ୍ବା ସେ କୌଣସି ପିଶାଚ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ ଭୂତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ଷିତ ହୋଇଥିବେ। ପୂର୍ବେ କ’ଣ ପାପ କିମ୍ବା ଭୟାନକ କର୍ମ କରିଥିଲି? ପ୍ରିୟେ, ମୋ ହୃଦୟ ଅନୁସାରିଣୀ, ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ମୋ ପାଖକୁ ଫେର। ମୋତେ ଓ ଏହି ତିନି ପିଲାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଏଉଁ ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି, ଦୟାକରି ଦେଖ। ଏହି ପିଲାମାନେ ତୁମକୁ ବହୁତ ପ୍ରିୟ, ସେମାନେ ଏଠାରେ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ତୁମେ ଜାଣିପାରିବେ ଯେ ମୁଁ ଭୁକ୍କ ଓ ତିରିଷ୍ଣାରେ ଅଛି।” ଏପରି ଭାବେ, ନିଷାଦ ଏଠାରେ ସେଠାରେ ବିଳାପ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।